ბევრი კინომოყვარული 1970-იან წლებს ამერიკული კინემატოგრაფიის საუკეთესო ათწლეულად მიიჩნევს — და რა არის ფილმი კარგი ბოროტმოქმედის გარეშე? 1970-იანი წლების კინო იყო „ახალი ჰოლივუდის“ ერა, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ რეჟისორები, რომლებიც სტუდიური სისტემის ფილმებზე გაიზარდნენ და მზად იყვნენ ძველი ტენდენციების დასარღვევად. ჰეისის ცენზურული კოდექსის გავლენა ჰოლივუდზე შესუსტებული იყო, რამაც ფილმები უფრო ბნელი გახადა. პოლიტიკური კორუფციის, მაგალითად, უოტერგეიტის სკანდალის წყალობით, 1970-იანი წლების ამერიკა უფრო ნაკლებად სანდო, მეტად იმედგაცრუებული ადგილი იყო, ვიდრე მანამდე, და ფილმებმაც ეს ცვლილებები ასახა. „პროტაგონისტი“ იშვიათად ნიშნავდა „გმირს“ და არ იყო ხელოვნურად მიბმული ბედნიერი დასასრულები, რომლებიც მაყურებელს სამართლიანობის რწმენას დაუბრუნებდა. თუ „ახალი ჰოლივუდის“ გმირები ბნელები იყვნენ, ბოროტმოქმედები კიდევ უფრო ბნელები იყვნენ. ისევ, ჰეისის კოდექსის დასრულება ნიშნავდა, რომ ცუდი ბიჭები მართლაც ამაზრზენი და საშიში შეიძლებოდნენ ყოფილიყვნენ; დანაშაული და ძალადობა, რომელიც ოდესღაც მხოლოდ ქვეტექსტით შემოიფარგლებოდა, ეკრანზეც გამოჩნდა. 1970-იანი წლების დიდებული ფილმები მერყეობს კრიმინალური დრამებიდან საშინელებათა და სამეცნიერო ფანტასტიკამდე, და ამ ფილმების დიდი ბოროტმოქმედებიც ანალოგიურად ეკლექტურები არიან. წარმოგიდგენთ 1970-იანი წლების ხუთ კინო-ბოროტმოქმედს, რომლებიც სხვებზე მაღლა დგანან. დღესდღეობით, „მარათონელი“ ყველაზე მეტად სერ ლორენს ოლივიეს გამონათქვამით ახსოვთ დასტინ ჰოფმანის მეთოდურ მსახიობობაზე: „ჩემო ძვირფასო ბიჭო, რატომ არ ცდი უბრალოდ მსახიობობას?“ ოლივიემ ნამდვილად გააკეთა იმაზე მეტი, ვიდრე უბრალოდ „ცდილობდა“ ეთამაშა ამ ფილმში. მსახიობმა განასახიერა ფილმის ბოროტმოქმედი: დოქტორი კრისტიან ზელი, „der weiße Engel“ (თეთრი ანგელოზი). ომის დამნაშავე და ნაცისტური საკონცენტრაციო ბანაკის ყოფილი ოფიცერი, ზელი გერმანიიდან სამხრეთ ამერიკაში გაიქცა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. ზელი ნიუ-იორკში ჩადის ბრილიანტებით სავსე სეიფის მოსაძებნად, მაგრამ ვერ წყვეტს უკან ყურებას, იმის შიშით, რომ შესაძლოა იდენტიფიცირებული იყოს. „უსაფრთხოა?“ ზელი ყოველთვის ეკითხება, რადგან მისთვის პასუხი არასოდეს შეიძლება იყოს დადებითი. ნაცისტი ოფიცრების სამხრეთ ამერიკაში გაქცევა ისტორიულად რეალური ამბავია, რომელიც მრავალმა ფილმმა გამოიყენა, არა მხოლოდ „მარათონელმა“. გაიხსენეთ, 1975 წელს, მეორე მსოფლიო ომი და მესამე რაიხის სისასტიკე მრავალი ადამიანისთვის ცოცხალი მოგონება იყო. („მარათონელის“ რეჟისორი ჯონ შლეზინგერი, სცენარისტი უილიამ გოლდმანი და ჰოფმანი ყველა ებრაელი იყვნენ, ისევე როგორც ჰოფმანის პერსონაჟი ბეიბ ლევი, რაც ნიშნავს, რომ ამ ცოცხალი ისტორიის ასახვის არჩევანს მათთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა უნდა ჰქონოდა.) ზელი წარმოადგენს დაბრუნებულ მოჩვენებით ბოროტებას, განსაკუთრებით ამ ისტორიის ერთ განსაკუთრებით სასტიკ ნაწილს: ნაცისტების პოლიტიკას, რომლის მიხედვითაც საკონცენტრაციო ბანაკის პატიმრების ოქროს კბილის პლომბებს იღებდნენ, რათა ზოდებად გადაეკეთებინათ. ზელი, პროფესიით სტომატოლოგი, ერთ-ერთი იყო იმ კაცთაგანი, ვინც ასეთ ოპერაციებს ატარებდა და მოპარულ სიმდიდრეს იგროვებდა. როდესაც ის და მისი ხალხი ბეიბს აიყვანენ, ზელი მას მოულოდნელ შემოწმებას უტარებს და კბილებს უჭრის. სტომატოლოგთან ჩვეულებრივი ვიზიტიც საკმარისად ნერვებზე მომშლელია, მაგრამ ზელის სტომატოლოგიური ხელსაწყოების პირთან ახლოს გაფიქრებაც კი სკამზე აგაფართხალებთ, ისევე როგორც ბეიბს. 1970-იან წლებში რამდენიმე შესანიშნავი საშინელებათა ფილმი გამოვიდა, მაგრამ უილიამ ფრიდკინის „ეგზორცისტი“ ხშირად ამ ათწლეულის საუკეთესო საშიშ ფილმად ითვლება. დღესაც ისეთივე შემზარავია, როგორც 1973 წელს იყო, „ეგზორცისტი“ აბსოლუტურად მისი ეპოქის რელიგიური საშინელებათა ტენდენციის მწვერვალია, რომელსაც წინ უძღოდა „როზმარის ბავშვი“ და მოჰყვებოდა „ომენი“. მაშინ როცა ის ფილმები ანტიქრისტეზეა, „ეგზორცისტის“ ბოროტი ბავშვი ბუნებით არ არის ბოროტი; დემონმა პაზუზუმ შეიპყრო ახალგაზრდა რეგან მაკნილი (ლინდა ბლერი), მსახიობ კრის მაკნილის (ელენ ბერსტინი) ქალიშვილი. „ეგზორცისტი“ მხოლოდ მცირე ხნით აჩვენებს, როგორი შეიძლება იყოს პაზუზუს ნამდვილი დემონური ფორმა, და ამ საშინელებების ტარება ბლერისა და ხმის მსახიობ მერსედეს მაკემბრიჯს ევალებათ. ტელეკინეტიკური ძალებითა და რეგანის სხეულის არაადამიანურ ფორმებში მოქცევის უნარით, პაზუზუ საკმაოდ კომფორტულად გრძნობს თავს იქ, სადაც არის. მას არ აქვს განზრახვა გაათავისუფლოს რეგანი ან შეუმსუბუქოს ტანჯვა მის გარშემო მყოფებს. შეძლებს კი ღმერთის ძალაც კი მის გადარჩენას? მოხუცი ქალის ღრიალი ამ პატარა გოგონადან ისე არაბუნებრივად ჟღერს. ბავშვის მიერ საშინელი ხმით უშვერი სიტყვების გამეორება შეიძლება კომიკური იყოს, მაგრამ აქ ის ძვალ-რბილში ატანს. რეგანის ფიზიკური გაუარესება, სულ უფრო გაფერმკრთალებული და აქერცლილი კანი ყვითელი თვალებითა და ჭუჭყიანი კბილებით, უკავშირდება პაზუზუს მიერ განსახიერებულ სხვა შიშს. „ეგზორცისტი“ არ არის მხოლოდ კათოლიკური საშიში სურათი, რომელიც ვარაუდობს, რომ ბოროტება ჩვენს შვილებს მოიპარავს; ის ავადმყოფობის მეტაფორაა. მშობლის ერთ-ერთი ყველაზე უარესი კოშმარი ის არის, რომ მისი შვილი სერიოზულად დაავადდეს, რადგან ეს მათ სრულიად უმწეოს ტოვებს შვილის ტკივილის შესამსუბუქებლად. ზუსტად ეს ემართება კრისს. რეგანის ტანჯვა კი უბრალოდ ჯოჯოხეთის წიაღიდან მოდის. გაზვიადება არ იქნება იმის თქმა, რომ დარტ ვეიდერი პოპულარული კულტურის უდიდესი ბოროტმოქმედია. მაგრამ, ამ სიის შეზღუდვების გათვალისწინებით, მოდით, მას მხოლოდ მისი 1977 წლის ორიგინალურ „ვარსკვლავური ომების“ გამოჩენით შევაფასებთ. დაივიწყეთ მომავალი გაგრძელებები და პრიქველები, დაივიწყეთ სიმართლე იმის შესახებ, თუ ვინ არის ლუკ სკაიუოკერის (მარკ ჰემილი) მამა, და დაფიქრდით, როგორ გამოიყურება ვეიდერი, როგორც ცუდი ბიჭი, მხოლოდ „ვარსკვლავური ომების“ მიხედვით? საკმაოდ კარგად. ვეიდერი ერთ-ერთი პირველი პერსონაჟია, რომელსაც „ვარსკვლავურ ო...