ბევრისთვის, 1970-იანი წლები მე-20 საუკუნის კინოს საუკეთესო ათწლეული იყო. ეს სამართლიანი განცხადებაა, თუ გავითვალისწინებთ, რომ ეს იყო „ახალი ჰოლივუდის“ პიკი – ათწლეული, რომელსაც საავტორო კინო მართავდა, როდესაც კომერციული პერსპექტივები მხატვრული ხედვის უკანა პლანზე გადავიდა, ხოლო კინორეჟისორებმა თავიანთ ხელში აიღეს სადავეები კინოს ახალი ეპოქის დასაწყებად. კინო უფრო ბნელი და უიმედო გახდა, და როგორ არ უნდა გამხდარიყო? უოტერგეიტის შემდეგ აუდიტორია ინსტიტუტების მიმართ უნდობლობას იჩენდა, ხოლო შეერთებული შტატების მონაწილეობა ვიეტნამის ომში, მზარდი არეულობის ფონზე, დასასრულს უახლოვდებოდა. ამგვარად, ამ ათწლეულმა კინოს ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე მძლავრი და გამძლე ნამუშევრები წარმოშვა, „ნათლიადან“ „აპოკალიფსი ახლამდე“. „ახალი ჰოლივუდი“ საბოლოოდ დასრულდა, მაგრამ 70-იანი წლები რჩება დროის კაფსულად იმ ეპოქისა, როდესაც მხატვრული თავისუფლება უპირატესი იყო. ამ ათი წლის განმავლობაში შექმნილი მრავალი წარმოუდგენელი ფილმიდან, რამდენიმე გამოირჩევა თავისი უკვდავი ხარისხით. ამ სიაში მოცემული ხუთი ფილმი 70-იანი წლების შედევრია, რომლებმაც დროს გაუძლეს. იქნება ეს მათი თემების, გზავნილების, ტექნიკური ინოვაციების თუ ყველაფრის ერთობლიობის გამო, ეს ფილმები დღესაც ისეთივე შთამბეჭდავია, როგორც თავიანთი აყვავების პერიოდში. ფრენსის ფორდ კოპოლას მიერ მარიო პიუზოს რომანის „ნათლია“ ადაპტაცია კინემატოგრაფიული საღვთო წერილია. ფილმში მარლონ ბრანდო ასრულებს ვიტო კორლეონეს, ძლიერი მაფიოზური ოჯახის დონის როლს, რომელიც თავისი უმცროსი ვაჟის, მაიკლის (ალ პაჩინო), მომზადებას იწყებს, რათა ის ღირსეული მემკვიდრე გახდეს. სანამ მაიკლი ცდილობს შეინარჩუნოს თავისი ადამიანობა და ღირსება, ის ხვდება, რომ ოჯახური ბიზნესი არ არის კეთილგანწყობილი გარეშე პირების მიმართ, და რომ დონმა ყოველთვის რთული არჩევანი უნდა გააკეთოს. რა შეიძლება ითქვას „ნათლიაზე“, რაც ათასჯერ არ თქმულა: რომ ის საუკეთესო ფილმია, რაც კი ოდესმე გადაღებულა? რომ ის იმდენად გავლენიანი იყო, რომ რეალური მაფია მისი გამოსვლის შემდეგ სამუდამოდ შეიცვალა? რომ ის საავტორო კინოს საუკეთესო და ყველაზე სრულყოფილ ნიმუშად იქცა? და ეს ისე, რომ არც კი ვახსენებთ მის მიერ წარმოებულ მემებს. ყველა ეს განცხადება სიმართლეა, და მაინც, ხუთი ათწლეულის შემდეგაც კი, ჩვენ კვლავ ვსაუბრობთ „ნათლიაზე“ და ალბათ არასოდეს შევწყვეტთ მასზე საუბარს. ცოტა ფილმმა თუ აღწერა კორუფციის ტრაგედია, ადამიანის სულის უბრალო ეროზია, ამდენი დრამატული ძალით. „ნათლია“ არის ოპერული ტრიუმფი, თამაშის წესების შემცვლელი ფილმი, რომელმაც სამუდამოდ შეცვალა კინო, მემკვიდრეობით, რომელიც ყოველწლიურად იზრდება. ალ პაჩინო კვლავ ბრუნდება, „ნათლიას“ გამოსვლიდან ერთი წლის შემდეგ, ამჯერად დევნილი პოლიციელის როლში, რომელიც მარტო ებრძვის კორუფციას ნიუ-იორკის პოლიციის დეპარტამენტში. „სერპიკო“ მიჰყვება ამავე სახელწოდების პერსონაჟს – იდეალისტ, სამოქალაქო ტანსაცმელში გამოწყობილ პოლიციელს, რომლის რევოლუციური იდეები პოლიციის ძალების გასაუმჯობესებლად, წინააღმდეგობას აწყდება შიგნიდან დამპალი ორგანიზაციის მხრიდან. კორუფციის შესახებ მისი ბრალდებების გასაჯაროების შემდეგ, სერპიკო ხვდება, რომ მასზე ნადირობა დაიწყო. სიდნი ლუმეტი, ალბათ 60-იანი და 70-იანი წლების ყველაზე გავლენიანი რეჟისორი, ამ პოლიციურ დრამას მკაცრი და დინამიური განზრახვით იღებს. მის ცენტრში დგას ურყევი ალ პაჩინო, რომელიც კარიერის საუკეთესო როლს ასრულებს პოლიციელის სახით, რომელიც ისტორიას ფართოდ გახელილი თვალებით სავსე იმედით იწყებს და სახეში ტყვიით ამთავრებს, თუმცა მისი მთლიანობა ხელუხლებელია. ფილმს აქვს ძალიან მკაფიო პოზიცია პოლიციის მიმართ, რაც რადიკალური იყო 1970-იანი წლებისთვის და ბევრად უფრო შესაბამისია თანამედროვე შეხედულებებთან. ის ზუსტად არ არის ანტი-პოლიციური; უფრო მეტად, ის ანტიკორუფციული და ანგარიშვალდებულების მომხრეა, იზიარებს პრინციპს „ყველგან არიან დამპალი ვაშლები“. ფრენკ სერპიკოში ფილმი პოულობს იმ იდეალის ხატს, თუ როგორი უნდა იყოს პოლიცია, მაღალ სტანდარტებზე დაყრდნობით. და მაინც, ძნელია ამ ფილმის ნახვის შემდეგ პოლიციის მიმართ აშკარად პესიმისტური შეხედულების გარეშე დარჩე. დღევანდელ მძიმედ გაყოფილ სამყაროში „სერპიკო“ უფრო განცხადებას ჰგავს, ვიდრე საჩივარს. საშინელებათა ჟანრში დრამატული ზრდა დაფიქსირდა 1973 წელს, უილიამ ფრიდკინის ფუძემდებლური შედევრის, „ეგზორცისტის“ გამოსვლასთან ერთად. ელენ ბერსტინი ასრულებს კრის მაკნილის როლს, მსახიობის, რომლის პატარა ქალიშვილი, რეგანი (ლინდა ბლერი), უცნაურ და აგრესიულ ქცევას იწყებს. როდესაც კრისი დარწმუნდება, რომ რეგანი დემონითაა შეპყრობილი, ის ორ მღვდელს, მამა კარისს (ჯეისონ მილერი) და მამა მერინს (მაქს ფონ სიუდოვი) უკავშირდება ეგზორციზმის ჩასატარებლად. არსებობს მიზეზი, რის გამოც მაიკ ფლენეგანი ამჟამად სკარლეტ იოჰანსონის მონაწილეობით რიმეიქს ამზადებს და რატომ არის ჰოლივუდი ასე შეპყრობილი ამ ინტელექტუალური საკუთრების სიცოცხლისუნარიანობის შენარჩუნებით. არცერთი საშინელებათა ფილმი არ ყოფილა ისეთი წარმატებული და ღრმად გავლენიანი, როგორც „ეგზორცისტი“. თავიდანვე ფენომენი, ფილმმა 1973 წელს მასობრივი ისტერია გამოიწვია და დღესაც ისეთივე შემზარავი და ტრავმული გამოცდილებაა, როგორც მაშინ იყო. ის საშინელებათა ჟანრისთვის ფუძემდებლურია, ჟანრის უდავო წმინდა ტექსტი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ყველა შემდგომ ნამუშევარს. „ეგზორცისტში“ ტერორს აქვს რაღაც პირველყოფილი, რომელიც ეხება „ბოროტების“ ბუნდოვან, მაგრამ უნივერსალურ კონცეფციასთან დაკავშირებულ ძირითად შიშს და კაცობრიობის რწმენის საჭიროებას, რომელსაც უნდა ჩაეჭიდოს. ორმოცდაათი წლის შემდეგაც კი, მისი ნახვა კვლავ შემზარავია, ნამდვილად მაკაბრული და დაუვიწყარი გამოცდილება, რომელსაც არცერთი პროცენტით არ დაუკარგავს თავისი გავლენა.