ავტორი: ერიკა ბალსომი, 2025 წლის 30 ივნისი. ეს სტატია გამოქვეყნდა „The Film Comment Letter“-ის 2025 წლის 27 ივნისის ნომერში, ჩვენს უფასო ყოველკვირეულ ბიულეტენში, რომელიც ფილმების ორიგინალურ კრიტიკასა და წერილებს გვთავაზობს. ბიულეტენის გამოსაწერად, მიჰყევით ბმულს აქ. „მარტოობის შუადღეები“ (ალბერტ სერა, 2024) „მზე საუკეთესო მატადორია“, — წერდა ერნესტ ჰემინგუეი, — „და მზის გარეშე საუკეთესო მატადორი არ არსებობს. ის ჩრდილის გარეშე დარჩენილი კაცის მსგავსია“. ალბერტ სერას 2024 წლის ფილმში „მარტოობის შუადღეები“ კი, ერთი კორიდა საყურადღებოდ წვიმაში იმართება. ანდრეს როკა რეის, პერუელ მატადორს, რომელიც ამ მომხიბვლელი და შემაშფოთებელი დოკუმენტური ფილმის ცენტრშია, უამრავი სხვა შესაძლებლობა ეძლევა, იბრწყინოს თავის „traje de luces“, იგივე „ნათების კოსტიუმში“, რომლის თვალშისაცემი ნატიფობა თითქოს ალიბი იყოს იმ სასტიკი ძალადობისთვის, რომელსაც მისი მატარებელი ხარების მოედანზე სჩადის. თუმცა, მაშინაც კი, როდესაც მზე ანათებს, ის რაღაც გაგებით მაინც „არ არსებობს“. მისი ცარიელი, თითქმის უმანკო სილამაზე უორჰოლის ფილმის ქუჩის გამყიდველის ღირსია, ზედაპირი, რომელიც თავისუფალია სურვილისა თუ შიშის ყოველგვარი ღრმა შინაგანი მღელვარებისგან. ის ისეთივე გაუმჭვირვალე და უაზროდ სხეულებრივია, როგორც ის მძიმე მხეცები, რომლებსაც ტანჯავს, თითქმის არასიტყვიერი, მხოლოდ აპრეხილი ტუჩები და მოხრილი პოზები. მისი გარემოცვა, ენთუზიასტებისგან შემდგარი, განუწყვეტლივ ადასტურებს მის სიდიადესა და სათესლე ჯირკვლების დიდ ზომას ისეთი დაჟინებით, რომ ორივე საკითხი გადაუდებლად და მუდმივად კითხვის ნიშნის ქვეშ დგება. „ცოტა ვწუხვარ, რომ ის კმაყოფილი არ იყო საბოლოო შედეგით“, – განუცხადა სერამ Paris Match-ს როკა რეის რეაქციაზე ფილმთან დაკავშირებით. მაგრამ ეს არ უნდა იყოს გასაკვირი. ყოველგვარი ფსიქოლოგიური შინაგანი სამყაროსგან დაცლილი, სერა როკა რეის ცხოველად იღებს ცხოველთა შორის, რასაც ნათლად აჩვენებს ფილმის დასაწყისში გრაფიკული შეხამებული მონტაჟით ორ სახეს შორის, რომლებიც ჩარჩოს ცენტრში ფრონტალურად არიან განლაგებული: პირუტყვის სახე, სიბნელეში გახვეული, და ოფლიანი, ამოუცნობი ტორეადორის სახე. რა თქმა უნდა, ასეთმა მონტაჟმა შეიძლება თანაბრად მიუთითოს დაპირისპირებაზეც, და „მარტოობის შუადღეები“ არის ფილმი, რომელიც ასახავს ატავისტურ ბრძოლას ადამიანსა და ცხოველს შორის, სადაც სიკვდილია სასწორზე. ის ამას აკეთებს დაკვირვებით, შეუბღალავად წარმოადგენს ტაურომაქიის (ხარების ბრძოლა) გულისამრევ სისასტიკეს, თითქმის მთლიანად თავს იკავებს ამ საკამათო აქტივობის შესახებ კომენტარებისგან. სერა დიდი ხანია აცხადებს რწმენას, რომელიც ისტორიული ავანგარდისგან გადმოიღო, რომ კამერას შეუძლია გამოავლინოს ხილვადობის ისეთი სამყაროები, რომლებიც მხოლოდ თვალისთვის მიუწვდომელია. ამგვარად, „მარტოობის შუადღეები“ არ ცდილობს ცოცხალი კორიდის ნახვის გამოცდილების გამეორებას. ნაცვლად ამისა, ის გვაწვდის მოქმედებასთან შეუძლებელ სიახლოვეს, აძლიერებს და ფრაგმენტებად აქცევს მას ისე, რომ ის მერყეობს მომაჯადოებელსა და აუტანელს შორის. პიერ ბრაუნბერგერისა და მირიამ ბორსუცკის ფილმის „ხარების ბრძოლა“ (1951) შესახებ წერისას, ანდრე ბაზინმა აღნიშნა, რომ „ადამიანისა და ცხოველის კადრირება არასდროს არ არის უფრო მჭიდრო, ვიდრე საშუალო ან თუნდაც ამერიკული [საშუალო-გრძელი] კადრი“. ამის საპირისპიროდ, სერა და მისი ოპერატორი არტურ ტორტი იყენებენ ციფრული კინემატოგრაფიის შესაძლებლობებს ხედვის ველის რადიკალურად შესაზღუდად, მომენტებისა და ჟესტების იზოლირებით ქმნიან მაღალი პლასტიკური დახვეწილობის მჭიდრო კადრებს. როკა რეიზე ფიქსაციით, „მარტოობის შუადღეები“ ექოდ იმეორებს დაგლას გორდონისა და ფილიპ პარენოს ფილმს „ზიდანი: 21-ე საუკუნის პორტრეტი“ (2006), რომელიც 17 კამერით იღებდა ლეგენდარულ ფეხბურთელს ერთი მატჩის განმავლობაში. თუმცა, სერა რეალობის კონტინუუმიდან კიდევ უფრო დრამატულად ამოიღებს და აბსტრაგირებს, ვიდრე გორდონი და პარენო, არღვევს რა მათ აქცენტს რეალურ დროზე. მისი ფილმი გამოირჩევა ზედმიწევნითი გამორიცხვის მრავალი აქტით, რაც გვახსენებს, თუ რამდენად სრულად მოიცავს ავტორისეულ გადამწყვეტ ჟესტებს დაკვირვებითი კინოს ფარგლებში არჩევანი – რა ვაჩვენოთ და როგორ ვაჩვენოთ, კინოს ისეთი სახეობა, რომელიც ხშირად გაუგებარია, როგორც რეალობის უბრალო დუბლირება. ფილმის უკიდურესი სიახლოვე სახეობათაშორის შეხვედრასთან მასობრივ შეკრებას აქცევს ჯოჯოხეთურ სანახაობასთან ინტიმურ დაპირისპირებად. ხშირად სხვაგან არსად არის საყურებელი, გარდა ხარის სისხლმდენი ჭრილობებისა, რომელიც აგონიურად იყო ანტაგონიზებული. სერა გადამწყვეტად გამორიცხავს ბრბოს კადრიდან, ამცირებს ხარების ბრძოლის კავშირს კოლექტიურობასთან (და, შესაბამისად, ნაციონალისტურ მნიშვნელობასთან) და მაყურებელს ართმევს დიეგეტურ სუროგატს, რომელიც შეიძლება მზერის სარელეო წერტილად გამოდგეს. ჩვენ არ შეგვიძლია არც დავცინოთ და არც გავუიგივდეთ კორიდის ენთუზიასტებს, რადგან სერამ მიატოვა ცოცხალი მოვლენის გამოცდილების ასახვის ნებისმიერი მცდელობა და ნაცვლად ამისა, შექმნა სამყაროსთან ისეთი მიმართება, რომელიც მხოლოდ კინოში გვხვდება, მუსიკალური გაფორმებითურთ. გარემოცვის მიუხედავად, როკა რეი არასოდეს არის სრულიად მარტო, მაშინაც კი, თუ ის ხშირად თითქოს მოშორებულია ყველასგან, გარდა ხარისა. სათაურში ნახსენები მარტოობა შესაძლოა გავიგოთ მომაკვდავ ცხოველებთან მიმართებაშიც, რომელთა ბოლო წუთები ფილმის ნაკადში ტრაგიკულ პაუზებს წარმოადგენს, ან თუნდაც მაყურებელთან მიმართებაში, რომელმაც დამოუკიდებლად უნდა შეხვდეს ამ ბალეტურ სისასტიკის სცენებს.