ზოგიერთი ფენტეზის ჟანრის ფილმი ნამდვილად ოჯახური ფილმის სტატუსსაც ატარებს, თუმცა არა ყველა. უცნაური იქნებოდა, თუკი ყოველგვარი ფანტასტიკური ნამუშევრისგან მოველოდით, რომ ის „ოზის ჯადოქრის“ ან „ვილი ვონკა და შოკოლადის ფაბრიკის“ მსგავსად ყველა ასაკისთვის მიმზიდველი იქნებოდა. ნებისმიერი სხვა ჟანრის მსგავსად, ყველაფერი მოსაწყენი გახდებოდა, თუკი მხოლოდ ერთ ტონალობას მივმართავდით ან ერთ კონკრეტულ დემოგრაფიულ ჯგუფზე ვიქნებოდით ორიენტირებული. წარმოგიდგენთ შემდეგ ფილმებს, რომლებიც გამორჩეულია იმით, რომ ისინი ამა თუ იმ ფორმით ფენტეზია, ამავე დროს კი უიმედოდ მძიმე და სევდიანი. ეს არის ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე ფენტეზის ჟანრის ფილმები და, რა თქმა უნდა, ზოგიერთი მათგანი მხოლოდ ნაწილობრივ ჯდება ფენტეზის ჟანრში, მაგრამ თუ „ფენტეზი“ Letterboxd-ზე კონკრეტული ფილმის ჩანაწერში მითითებულ ჟანრთაგან ერთ-ერთია, მაშინ მას აქვს შანსი, გამოჩნდეს ქვემოთ მოცემულ რეიტინგში. შუახმელეთში განვითარებული მოვლენების ფილმების შექმნამდე, თუმცა დაბალბიუჯეტიანი/შემაძრწუნებელი საშინელებათა ფილმების სერიის შემდეგ, პიტერ ჯექსონმა ასევე გადაიღო „ზეციური არსებები“ (Heavenly Creatures), რომელიც შესაძლოა მისი ყველაზე ნაკლებად დაფასებული ნამუშევარია. ფილმი მოგვითხრობს ორ ახალგაზრდა გოგონაზე, რომლებსაც უცნაური კავშირი აქვთ და მსგავსად „უნიკალურად“ აღიქვამენ რეალობას, რაც ზოგჯერ ყველაფერს ძალიან მეოცნებეს და ფანტასტიკურ ელფს სძენს. თუმცა, ეს არის ერთგვარი თავშეკავებული ფენტეზი, სადაც ზოგიერთი დღის სიზმარი უფრო რთული რეალობისგან გაქცევას ჰგავს, და როდესაც „ზეციური არსებები“ ამ რთულ საკითხებს ეხება, ის საკმაოდ მძიმე ხდება. ყოველივე ეს შეიძლება ცოტა ბუნდოვნად ჟღერდეს, მაგრამ ეს ფილმი რთული აღსაწერია – კარგი გაგებით. ეს არის კარგად გაკეთებული ფილმი... უბრალოდ არ არის განსაკუთრებით სახალისო ან გასართობი, ყოველ შემთხვევაში, ტრადიციული გაგებით. კიდევ ერთი ფილმი, რომელიც ალბათ უფრო დრამაა, ვიდრე ფენტეზი, მაგრამ იმდენად ფანტასტიკურ ელემენტებს შეიცავს, რომ ორივე ჟანრს მიეკუთვნება, არის „მეშვიდე ბეჭედი“ (The Seventh Seal), რომელიც მოგვითხრობს იმედგაცრუებულ კაცზე, რომელიც სიკვდილს ხვდება და მასთან ჭადრაკს თამაშობს. ისინი განიხილავენ მრავალ მძიმე თემას, შემდეგ კი კიდევ ბევრი რამ ხდება, რადგან ეს არის ფილმი შავი ჭირის შესახებ და სადაც სხვა ადამიანები რწმენას კარგავენ. ერთი სიტყვით, ბევრი რამ ხდება, განსაკუთრებით თუ გავითვალისწინებთ იმ ფაქტს, რომ „მეშვიდე ბეჭედი“ სულაც არ არის ეპიკური ნამუშევარი და მისი ხანგრძლივობა მხოლოდ 90 წუთს ოდნავ აღემატება. მას კლასიკის რეპუტაცია აქვს მრავალი მიზეზის გამო, და ის ასევე მძიმე საყურებელია ისე, რომ 100%-ით სასოწარკვეთილი არ არის. ის, რა თქმა უნდა, სავსეა სასოწარკვეთილებითა და ეგზისტენციალიზმით, მაგრამ ფილმის ნაწილები სიცოცხლის დამადასტურებელიც აღმოჩნდება, რაც მას მთლიანობაში ერთგვარ მწარე-ტკბილ გემოს აძლევს. „მენდის“ (Mandy) დეტალებში ჩაძიება ძნელია ისე, რომ მისი ნარატივის დიდი ნაწილი არ გააფუჭო, თუმცა, თუკი ეს რაიმე ნუგეშია, მისი ყურების გამოცდილება უნიკალურია და გაცილებით რთულია მისი გაფუჭება. ძირითადად, თავიდან ნელა ვითარდება, ნარატიულად რაიმე მიმართულების გარეშე, სანამ ფილმის ცენტრში მყოფი წყვილიდან... ერთი მათგანი არ მოკლავენ. შემდეგ კი მეორე შურისძიების ძალადობრივ გზას დაადგება. ეს შურისძიების მთელი ძიება ველურ ადგილებში მიდის, და სწორედ იქ იწყებს „მენდი“ ოდნავ ფენტეზის მსგავსად აღქმას, ან შესაძლოა უფრო შედარებადი იყოს ცხელების სიზმარს/კოშმარს. ზოგიერთი კოშმარული ულტრაძალადობა ასევე გასართობი და კათარზისულიცაა, მაგრამ „მენდის“ ღრმა სევდა სრულად არასოდეს ქრება, ამიტომაც ის ძლიერად – და უპრეტენზიოდ – შურისძიების დესტრუქციულ ბუნებაზე და შურისძიების ციკლიდან თავის დაღწევის სირთულეზე მოგვითხრობს. რაკი შურისძიების შესახებ ძალადობრივ ფილმებზე ვსაუბრობთ, რომლებიც ნაწილობრივ უცნაურად ფანტასტიკური ხდება, წარმოგიდგენთ „ჩრდილოელს“ (The Northman), რომელიც ამლეთის ლეგენდაზეა, რითაც შექსპირის „ჰამლეტი“ იყო შთაგონებული. ასე რომ, ცენტრალური სიუჟეტის მხრივ სიურპრიზები არ გელოდებათ, რადგან ეს არის ახალგაზრდა ბიჭზე, რომელიც კაცად იქცევა და მთელ სიცოცხლეს ბიძის მიმართ შურისძიების სურვილს უძღვნის, რადგან აღნიშნულმა ბიძამ მამამისი მოკლა. აქ ნუ ელით ბევრ მონსტრს ან არსებას, რადგან ეს ნამდვილად არ არის ამ ტიპის ფენტეზი. თუმცა „ჩრდილოელი“ შეიცავს სიურეალისტურ და/ან ბუნდოვნად ზებუნებრივ მომენტებს, რაც მას ისტორიულ გარემოში განვითარებულ დრამა/ექშენ ფილმზე ოდნავ მეტად აღიქმება. ასევე, იმის გათვალისწინებით, რომ მან შთაგონება მისცა მძიმე შექსპირისეულ პიესას, არ უნდა იყოს გასაკვირი იმის გაგება, რომ „ჩრდილოელი“ ზოგჯერ საკმაოდ პირქუში – და, მართლაც, ტრაგიკული – ხდება. ძნელია იმის ცოდნაც კი, საიდან დავიწყოთ ისეთი ფილმის განხილვა, როგორიცაა „შობილი“ (Begotten), მათ შორის იმის აზრით, უნდა ჩაითვალოს თუ არა ის ფილმად. შესაძლოა ეს უფრო კოშმარია, და ნამდვილად ისეთი, რომელსაც სიუჟეტის მხრივ ბევრი არაფერი აქვს. ეს მაშინ მას საკმაოდ ნორმალურ კოშმარად აქცევდა. ჰმ... მაგრამ თუ უფრო კონკრეტულად უნდა ვიყოთ... ეს ერთგვარი ფენტეზია? თუ იქნებ რელიგიური საშინელებათა ფილმი? სიცოცხლის შექმნაა ასახული „შობილში“, და შემდეგ „შობილი“ ასევე, როგორც ჩანს, მიანიშნებს, თუ რატომ არასოდეს უნდა შექმნილიყო სიცოცხლე, ანუ, რატომ არ უნდა არსებობდეს. ეს არის ისეთი რამ, რასაც ვერასდროს დაივიწყებთ, მაშინაც კი თუ მოინდომებთ.