სამეცნიერო ფანტასტიკა, როგორც წესი, გაჯეტებთან, სპეცეფექტებთან და შორეულ მომავალთან ასოცირდება, მაგრამ ჟანრი ამაზე ბევრად მეტს მოიცავს. საუკეთესო შემთხვევაში, ის შეიძლება იყოს ფილოსოფიური ინსტრუმენტი, ფსიქოლოგიური სარკე ან სტრუქტურული ექსპერიმენტი. საუკეთესო სამეცნიერო ფანტასტიკის ისტორიები წარმოსახვით მომავალს დღევანდელობის კომენტირებისთვის იყენებენ. ამის გათვალისწინებით, ეს სია განიხილავს რამდენიმე უფრო არატრადიციულ სამეცნიერო ფანტასტიკურ ფილმს, რომლებმაც ჟანრის კონვენციები გამოიწვიეს და მისი შესაძლებლობები გააფართოვეს. ისინი იყენებენ თავიანთ სპეკულაციურ ელემენტებს, როგორც საშუალებას მდიდარი თემებისა და რთული პერსონაჟების შესასწავლად, რის შედეგადაც მიღწეულია ტრიუმფები, რომლებმაც სამეცნიერო ფანტასტიკა კინოეკრანისთვის ხელახლა განსაზღვრეს. **"ზოგჯერ რეალობა ზედმეტად რთულია. ისტორიები მას ფორმას აძლევენ."** **„ალფავილი“** (Alphaville) ჟან-ლუკ გოდარის ტექნო-ნუარია. ეს უკვე გვაუწყებს, რომ რაღაც უნიკალურთან გვაქვს საქმე. ფილმი წარმოგვიდგენს ფუტურისტულ ქალაქს, რომელსაც მართავს მოაზროვნე კომპიუტერი, რომელმაც ემოცია, პოეზია და ირაციონალური აზროვნება უკანონოდ გამოაცხადა. ამ ცივ, ტექნოკრატიულ სამყაროში ჩამოდის მკაცრი საიდუმლო აგენტი (ედი კონსტანტინი), რომლის ამოცანაა სისტემის შიგნიდან დემონტაჟი. აქედან მოყოლებული, სიუჟეტი დეტექტიურ ტროპებს ფილოსოფიურ ძიებაში ფილტრავს, ყველაფერი მოსასხამებსა და ეგზისტენციალურ რეფლექსიებში იკარგება. ცენტრალური კონფლიქტი თემატური და ფსიქოლოგიურია: დაძაბულობა ცივ ტექნოლოგიურ რაციონალურობასა და არეულ ადამიანურ გრძნობებს შორის. ესთეტიკის თვალსაზრისით, „ალფავილი“ სრულიად ანგრევს იდეას, რომ სამეცნიერო ფანტასტიკას სჭირდება დახვეწილი დეკორაციები, შორეული პლანეტები ან მბზინავი სპეცეფექტები. ის ძირითადად თანამედროვე პარიზის რეალურ ლოკაციებს იყენებს, ყოველგვარი ორნამენტის გარეშე. ჟანრის არსამდე დაყვანით, გოდარი გვახსენებს, რომ ის შეიძლება იყოს მძლავრი ინსტრუმენტი აწმყოს კომენტირებისთვის. **"იყოს ნათელი."** **„ბნელი ვარსკვლავი“** (Dark Star) ჯონ კარპენტერის მჭლე, დაბალბიუჯეტიანი სადებიუტო ფილმია, რომლის თანასცენარისტიც „უცხოს“ დენ ო’ბენონი იყო. ნაცვლად იმისა, რომ იყოს გაპრიალებული და მოხდენილი, ეს არის ნამდვილი, ჭუჭყიანი სამეცნიერო ფანტასტიკა, რომელიც ასტრონავტების ეკიპაჟს მიჰყვება, რომლებიც ღრმა კოსმოსში მიცურავენ არასტაბილური პლანეტების განადგურების გრძელვადიან მისიაში. მათი დღეები სავსეა გაუმართავი მოწყობილობებით, ფილოსოფიური დებატებით მოაზროვნე ბომბებთან და აუტანელი მოწყენილობით. სიუჟეტი თითქმის არ ვითარდება, სამაგიეროდ, ციკლურად იმეორებს რუტინებს, ავარიებსა და აბსურდულ კრიზისებს. ზედაპირულად, ის შეიძლება უბრალოდ უცნაურ კომედიას ჰგავდეს, მაგრამ მისი ძლიერი ეფექტი ჩუმად დესტაბილიზაციას იწვევს. აქ კოსმოსი არ არის საოცრებათა საზღვარი, არამედ სამუშაო ადგილი, რომელიც დამღლელი რუტინით ხასიათდება: ერთფეროვანი, გამაუცხოებელი და სულიერად დამღლელი. ფუნდამენტურად, „ბნელი ვარსკვლავი“ გვთავაზობს, რომ კოსმოსის უკიდეგანო სივრცეშიც კი, ადამიანური წვრილმანობა და აბსურდი გრძელდება. ამ მხრივ, ფილმი იყო იმ დროის სამეცნიერო ფანტასტიკის კონვენციებისგან დიდი გადახვევა. **"ადამიანის სულისთვის გენი არ არსებობს."** **„გატაკა“** (Gattaca) ახლო მომავალს წარმოგვიდგენს, სადაც გენეტიკური ინჟინერია განსაზღვრავს სოციალურ იერარქიას. ბუნებრივად ჩასახულები შავ სამუშაოზე არიან განწირულნი, ხოლო გენეტიკურად ოპტიმიზებული ინდივიდები პრესტიჟულ კარიერებს იკავებენ. ამ სტრატიფიცირებულ სამყაროში, ეთან ჰოუკი განასახიერებს ვინსენტ ფრიმანს, კაცს, რომელიც აღქმული გენეტიკური „დეფექტებით“ დაიბადა და სხვა იდენტობას იღებს კოსმოსური მოგზაურობის ოცნების განსახორციელებლად. მისი ისტორია პერსონაჟის კვლევაცაა და თრილერიც, რადგან ის ცდილობს გამოვლენის თავიდან აცილებას: ყოველი თმა, სისხლის წვეთი და თითის ანაბეჭდი საფრთხე ხდება. ფილმი შესანიშნავია, რადგან ყველაფერი საშინლად დამაჯერებელია. მინიმალისტური ესთეტიკა და თავშეკავებული შესრულება უფრო სპეკულაციურ ელემენტებს საფუძველს აძლევს. გარდა ამისა, ბევრი იდეა, რომელსაც ის ეხება, დღითი დღე უფრო რეალური ხდება: უკვე მძაფრი ეთიკური დებატები მიმდინარეობს გენის რედაქტირებასა და „დიზაინერ ბავშვებზე“. ზოგიერთი ადამიანი აფრთხილებს, რომ ჩვენ მივდივართ მომავლისკენ, სადაც უთანასწორობა უჯრედულ დონეზეც კი ვრცელდება, მდიდარი ელიტები კი გენეტიკურ უპირატესობებსაც კი ყიდულობენ. **"ეს ნამდვილად არავისთვის მითქვამს."** **„პრაიმერი“** (Primer) ყველა დროის ერთ-ერთი საუკეთესო დროში მოგზაურობის ფილმია, რომელიც თითქმის მთლიანად წარმოუდგენლად ფრთხილ სიუჟეტზეა აგებული. ის მოგვითხრობს ორ ინჟინერზე (დევიდ სალივანი და შეინ კარუტი, რომელიც ასევე არის სცენარისტი და რეჟისორი), რომლებიც შემთხვევით იგონებენ დროში მოგზაურობის ფორმას გვერდითი პროექტზე მუშაობისას. იმის ნაცვლად, რომ იყოს გრანდიოზული თავგადასავალი, ფილმი დროში მოგზაურობას საინჟინრო პრობლემად განიხილავს, სქემებით, გადამკვეთი ქრონოლოგიებითა და მზარდი პარანოიით. ეს უფრო იდეების ფილმია, ვიდრე მოქმედების. სიუჟეტი სწრაფად ხდება რეკურსიული და გაუმჭვირვალე. საუბრები ეხება მოვლენებს, რომლებიც აუდიტორიას ჯერ არ უნახავს, და მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი იშლება დროის განმეორებითი ჩარევის შედეგად. ეს ყველაფერი ნიშნავს, რომ „პრაიმერი“ პირველი ნახვისას შეიძლება დამაბნეველი იყოს, მაგრამ ის განმეორებით ნახვას მოითხოვს და უფრო დამაკმაყოფილებელი ხდება, რაც უფრო მეტად გაიაზრებთ მის დახვეწილ დეტალებს. მართლაც შთამბეჭდავია, რასაც კარუტი აქ მხოლოდ 7000 დოლარის ბიუჯეტით აღწევს. **"ჩვენ სხვა სამყაროები არ გვინდა. ჩვენ გვინდა სარკეები."** **„სოლარისი“** (Solaris) საბჭოთა რეჟისორ ანდრეი ტარკოვსკის ერთ-ერთი განმსაზღვრელი მიღწევაა. ის ფოკუსირებულია ფსიქოლოგზე (დონატას ბანიონისი), რომელიც გაგზავნილია კოსმოსურ სადგურზე, რომელიც იდუმალ პლანეტას უვლის, რომელსაც ადამიანის მოგონებების გამოვლენა შეუძლია. ჩამოსვლისთანავე, ის აღმოაჩენს, რომ ეკიპაჟი ფსიქოლოგიურად იშლება, რადგან მათი დანაშაულისა და ლტოლვის ფიზიკური განსახიერებები ჩნდება სადგურზე. საბოლოოდ, ისიც თავისი დანაშაულისა და ლტოლვის ფიზიკურ განსახიერებებს აწყდება.