არუნდატი როიმ ბერლინალე დატოვა: "ხელოვნებამ პოლიტიკას თავი უნდა აარიდოს" - შემაძრწუნებელია

ბუკერის პრემიის ლაურეატმა ავტორმა, არუნდატი როიმ განაცხადა, რომ კინორეჟისორ უიმ ვენდერსის კომენტარები, თითქოს კინემატოგრაფისტებმა „პოლიტიკას თავი უნდა აარიდონ“, „შემაძრწუნებელია“ და „კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულზე საუბრის შეწყვეტის გზაა, მაშინაც კი, როცა ის ჩვენს თვალწინ, რეალურ დროში ვითარდება“. ამით დასრულდა ბერლინალედან პოლიტიკის განდევნის მცდელობა. ცნობილმა ინდოელმა ავტორმა არუნდატი როიმ („წვრილმანების ღმერთი“) ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალი დატოვა ბერლინალეს ჟიურის პრეზიდენტის, უიმ ვენდერსის განცხადებების საპასუხოდ, რომლის მიხედვითაც „ხელოვნება არ უნდა იყოს პოლიტიკური“. გერმანელმა რეჟისორმა ეს კომენტარები ხუთშაბათს, ჟიურის პრესკონფერენციაზე გააკეთა, ღაზას სექტორში მიმდინარე კონფლიქტისა და გერმანიის მთავრობის, ფესტივალის მთავარი მხარდამჭერის, ისრაელისთვის გაწეული სამხედრო დახმარების შესახებ დასმული შეკითხვის საპასუხოდ. „ჩვენ პოლიტიკისგან შორს უნდა ვიყოთ, რადგან თუ ისეთ ფილმებს გადავიღებთ, რომლებიც მიზანმიმართულად პოლიტიკურია, პოლიტიკის ველში შევალთ,“ – განაცხადა ვენდერსმა და დაამატა, რომ კინორეჟისორები უნდა იყვნენ „პოლიტიკის საპირწონე, ჩვენ პოლიტიკის საპირისპირო ვართ. ჩვენ ხალხის საქმე უნდა ვაკეთოთ და არა პოლიტიკოსების საქმე“. როი ამას არ ეთანხმება. „იმის მოსმენა, რომ ხელოვნება პოლიტიკური არ უნდა იყოს, შემაძრწრუნებელია“, – განაცხადა როიმ განცხადებაში, რომლითაც მან ბერლინალეს ჟიურიდან გასვლა დააანონსა. „ეს არის კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულზე საუბრის შეწყვეტის გზა, მაშინაც კი, როცა ის ჩვენს თვალწინ რეალურ დროში ვითარდება – მაშინ, როცა მხატვრებმა, მწერლებმა და კინორეჟისორებმა ყველაფერი უნდა გააკეთონ მის შესაჩერებლად“. მან დაამატა: „შოკირებული და აღშფოთებული ვარ“. ბუკერის პრემიის ლაურეატი ავტორი ბერლინში უნდა დასწრებოდა პრადიპ კრიშენის 1989 წლის კამპუსის კომედიის „In Which Annie Gives It Those Ones“ პრეზენტაციას, რომლის სცენარიც როიმ დაწერა. ფილმი ფესტივალის „კლასიკის“ სექციაში იყო წარმოდგენილი. განცხადებაში, რომელიც თავდაპირველად ინდურ გამოცემა The Wire-ს მიეწოდა და შემდეგ The Hollywood Reporter-მა დაადასტურა, როიმ ღაზაში არსებული სიტუაცია აღწერა, როგორც „პალესტინელი ხალხის გენოციდი ისრაელის სახელმწიფოს მიერ. ის მხარდაჭერილი და დაფინანსებულია ამერიკის შეერთებული შტატებისა და გერმანიის მთავრობების, ასევე ევროპის რამდენიმე სხვა ქვეყნის მიერ, რაც მათ ამ დანაშაულის თანამონაწილეებად აქცევს“. როიმ დაამატა, რომ თუ მხატვრები და კინორეჟისორები ამ საკითხზე პოლიტიკურ პოზიციას არ დაიკავებენ, „მათ უნდა იცოდნენ, რომ ისტორია განსჯის მათ“. ვენდერსი არ იყო ერთადერთი, ვინც წლევანდელ ბერლინალეზე რთული პოლიტიკური შეკითხვებისთვის თავის არიდებას ცდილობდა. ნილ პატრიკ ჰარისმა, რომელიც ქალაქში იყო „Generation“ სექციის ფილმ „Sunny Dancer“-ით (რეჟისორი ჯორჯ ჟაკი, მონაწილეობს ბელა რემსი), ფილმის პრესკონფერენციაზე აშშ-ის დემოკრატიის შესახებ შეკითხვების ზვავი მიიღო. ჰარისმა ასევე სცადა ნეიტრალური პოზიციის დაკავება. „მიუხედავად იმისა, რომ ჩემი საკუთარი პოლიტიკური მოსაზრებები მაქვს, ვფიქრობ, როგორც შემსრულებელი, განსაკუთრებით ამ ტიპის ფილმში, ვცდილობ, ვიყო მაქსიმალურად ინკლუზიური,“ – თქვა მან. „ეს სცენარი არასოდეს წამიკითხავს, როგორც პოლიტიკური განცხადება. ის ბევრად უფრო მეტად ეხებოდა ადამიანის გაზრდას და საკუთარი თავის გაცნობიერებას, როგორც ინდივიდუალურად, ასევე მეგობრობის კონტექსტში“. ბერლინალე ადრე თავს იწონებდა, როგორც უდიდესი კინოფესტივალებიდან ყველაზე პოლიტიკური – ტრადიცია, რომელიც ცივი ომის დროს აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის დამაკავშირებელ მოვლენად ყოფნიდან მოდის. თუმცა, ისრაელ-ღაზას ომმა ფესტივალის იმიჯი შეარყია. 2023 წლის 7 ოქტომბრის ჰამასის ტერაქტებმა სამხრეთ ისრაელზე, რომელსაც 1,200 ადამიანი ემსხვერპლა და 251 მძევალი აიყვანეს, ისევე როგორც ისრაელის შემდგომმა სამხედრო კამპანიამ, რომელსაც ღაზაში 70,000-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა, ევროპასა და მსოფლიოში მოსაზრებები გაყო. 2024 წელს, ბერლინალეს ბოიკოტის მოწოდებები გაჩნდა იმის გამო, რომ ფესტივალმა უარი თქვა ისრაელის სამხედრო კამპანიის საჯაროდ დაგმობაზე. რამდენიმე არაბმა კინორეჟისორმა განაცხადა, რომ ისინი ფილმებს ფესტივალზე არ წარადგენდნენ. იმავე წლის დაჯილდოების ცერემონია ღაზას შესახებ საჯარო დებატებად იქცა, როდესაც პალესტინურ-ისრაელურმა დოკუმენტურმა ფილმმა „No Other Land“, რომელიც დასავლეთ სანაპიროზე ისრაელელი მოსახლეების მიერ პალესტინელების მიმართ განხორციელებულ ძალადობას ეხება, 2024 წლის ბერლინალეს დოკუმენტური ფილმის ჯილდო მოიგო, ხოლო ისრაელელმა თანარეჟისორმა იუვალ აბრაჰამმა თავისი სამადლობელი სიტყვა გამოიყენა იმისთვის, რომ თავისი ქვეყანა აპარტეიდში დაედანაშაულებინა. ამან გერმანიაში უკურეაქცია გამოიწვია, ზოგიერთმა ცნობილმა კონსერვატორმა პოლიტიკოსმა ბერლინალეს დაფინანსების შეწყვეტა მოითხოვა. როის განცხადება, რომელიც მის გასვლას აცხადებდა, თავდაპირველად ინდურ გამოცემა The Wire-ს მიეწოდა და The Hollywood Reporter-მა დაადასტურა. THR-მა ბერლინალეს კომენტარისთვის მიმართა. [არუნდატი როის განცხადებიდან] „In Which Annie Gives It Those Ones“, ახირებული ფილმი, რომელიც 38 წლის წინ დავწერე, ბერლინალე 2026-ის „კლასიკის“ სექციაში უნდა ეჩვენებინათ. ამაში რაღაც ტკბილი და საოცარი იყო ჩემთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ღრმად ვარ შეწუხებული გერმანიის მთავრობისა და სხვადასხვა გერმანული კულტურული ინსტიტუტების პოზიციით პალესტინის საკითხზე, გერმანელ აუდიტორიასთან ღაზაში გენოციდის შესახებ ჩემი შეხედულებების გაზიარებისას ყოველთვის ვღებულობდი პოლიტიკურ სოლიდარობას. სწორედ ამან მომცა საშუალება მეფიქრა „Annie“-ის ჩვენებაზე დასწრებაზე ბერლინალეზე.