ქალაქის პოლიტიკურ დედაქალაქში მაყურებელზე ორიენტირებული ფესტივალის მასპინძლობა ყოველთვის გამოწვევას წარმოადგენდა. თუ ბერლინალეს ორგანიზატორები ღაზასთან დაკავშირებული ბოლო დაპირისპირების გამო ტრიშა ტატლს გაათავისუფლებენ, მათ შეიძლება საერთოდ შეწყვიტონ მცდელობები. ბერლინი რთული ადგილია მსხვილი საერთაშორისო კინოფესტივალის ჩასატარებლად. შესაძლოა, როგორც ბოლო ორი კვირის მოვლენებმა აჩვენა, შეუძლებელიც კი. ამ სირთულის მთავარი მიზეზი ის არის, რომ ბერლინი, თავისი ყველა მთავარი კონკურენტისგან განსხვავებით, ეროვნული დედაქალაქია. კანის, ვენეციის, ტორონტოსა და სანდენსის ფესტივალები პოლიტიკური სიმძიმის ცენტრებიდან მოშორებით იმართება. ბერლინში კი მსოფლიო მოვლენები მუდმივად კინოთეატრების ზღურბლზე დგას და შიგნით იჭრება. ფესტივალი დიდი ხანია შეეგუა თავის გეოგრაფიულ ბედს: კანისა და ვენეციისგან განსხვავებით, ის არ არის მხოლოდ ინდუსტრიაზე ორიენტირებული პლაცდარმი ახალი ფილმებისთვის, არამედ საჯარო ფესტივალიც, რომელიც ბილეთებს ყიდის ახალ ფილმებზე რიგით ბერლინელებზე და თავისი სახის უმსხვილესია მსოფლიოში. მაგრამ ამგვარ ღიაობას თავისი უარყოფითი მხარეებიც აქვს: ბერლინალეს სასახლის დერეფნები სავსეა ადგილობრივი კინოკრიტიკოსებით, რომლებიც ეკრანზე ხარისხის ან წითელ ხალიჩაზე გლამურის ვარდნას საკუთარი დაკნინებული მდგომარეობის ანარეკლად აღიქვამენ. პრესკონფერენციებზე მრავლად არიან პოლიტიკური ჟურნალისტები, რომლებსაც უჭირთ კინორეჟისორებთან ურთიერთობა, რადგან მათთვის რთულია ცალსახა პასუხების გაცემა ბუნდესტაგის კანონმდებლებთან შედარებით. (ვიდეოჟურნალისტი, რომელიც ჟიურის პრეზიდენტ ვიმ ვენდერს ღაზასთან დაკავშირებით ფესტივალის პოზიციაზე აწუხებდა, ჩვეულებრივ მთავრობის პრესკონფერენციებზე სპიკერებს კითხავს). დასკვნით გალაზე კი პოლიტიკოსები ესწრებიან, რომლებიც მუდმივად გრძნობენ, რომ უნდა დაიკავონ პოზიცია იმის მიმართ, რაც სცენაზე ხდება. ამ ყველაფრის გასაუარესებლად, ბერლინალე, როგორც წესი, ქალაქის უსასრულოდ ნაცრისფერი ზამთრის ბოლო კვირებში იმართება, როდესაც ყველას ცუდ ხასიათზეა და მოუთმენლად ელოდება გაზაფხულის პირველ ყვავილებს. მნიშვნელოვანია ამ კონტექსტის გაგება, რათა შევიგრძნოთ ის გამოწვევა, რომელიც ტრიშა ტატლმა იკისრა, როდესაც ის 2024 წელს ფესტივალის დირექტორად დაინიშნა. ორი წლის შემდეგ, ბერლინალეს მორიგი პოლიტიზებული გამოცემიდან ერთი კვირის შემდეგ, ტატლს გათავისუფლება ემუქრება, გერმანიის კულტურის კომისრის, ვოლფრამ ვაიმერის მიერ საორგანიზაციო საბჭოს რიგგარეშე სხდომის მოწვევის ფონზე, რათა მისი ბედი განიხილონ. ვაიმერის ოფისმა პრესას განუცხადა, რომ ტატლმა მისი მხარდაჭერა დაკარგა მას შემდეგ, რაც მან ნება დართო გადაეღოთ ფოტო, სადაც იგი იდგა კინორეჟისორების გვერდით, რომლებსაც ეცვათ ქაფია და ეჭირათ პალესტინის დროშები – ეს არ ეწინააღმდეგება არცერთ გერმანულ კანონს და ეროვნულ პრესაში სკანდალად არ აღქმულა ოთხშაბათამდე. მაგრამ იმდენად გამყარებულია ზღვარი გერმანიის მთავარ პარტიებში ისტორიულად ფესვგადგმულ პრო-ისრაელურ კონსენსუსსა და მისი ეთნიკურად მრავალფეროვანი ხელოვნების სცენაზე არსებულ პრო-პალესტინურ ხმებს შორის, რომ ეს საბაბად საკმარისი აღმოჩნდა. ტატლის მომავლის შესახებ განცხადება ხუთშაბათს გადაიდო, მაგრამ ძნელი წარმოსადგენია, რომ ის დარჩება, ან, ფაქტობრივად, რომ მას მოუნდება დარჩენა ასეთი საჯარო კრიტიკის შემდეგ. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ბერლინალეს პოლიტიკური თუ მხატვრული შინაარსის კრიტიკა ახალი არ არის და ტატლის სამართლიანად ვერ დავადანაშაულებთ მათ უყურადღებოდ დატოვებაში. ლონდონის კინოფესტივალის ყოფილმა დირექტორმა, ტატლმა თანამდებობა კარლო ჭატრიანისა და მარიეტ რისენბეკისგან გადაიბარა, რომლებსაც აკრიტიკებდნენ გადაჭარბებული კინოფილობისა და არაპოპულარული პროგრამირებისთვის, ასევე პოლიტიკური დაპირისპირებების მართვაში არააქტიურობისთვის. მათ წინამორბედი იყო დიტერ კოსლიკი, რომლის 18-წლიანი მმართველობა გააკრიტიკეს ზედმეტი მეინსტრიმულობისა და არასაკმარისი კინოფილობის, ასევე ბერლინის, როგორც ევროპის სამი უმსხვილესი კინოფესტივალის ყველაზე „პოლიტიზებული“ სტატუსის ზედმეტად ენთუზიაზმით მიღებისთვის. ეს დამაბნეველი მანდატია, მაგრამ ტატლმა მას ორივე ხელით მოჰკიდა. ერთი შესამჩნევი ცვლილება ის იყო, რომ, თავისი წინამორბედებისგან განსხვავებით, ის აუცილებლად ესწრებოდა ჟიურის პრესკონფერენციებსა და ფოტოგადაღებებს. ფოტო, რომელმაც, სავარაუდოდ, ვაიმერი გაანაწყენა – ტატლი სირიელ-პალესტინური ფილმის „ალყის ქრონიკები“ გადამღებ ჯგუფთან ერთად – სწორედ ამ კონტექსტში გადაიღეს, ერთი კვირით ადრე, სანამ მისი რეჟისორი, აბდალა ალ-ხატიბი, დასკვნით გალაზე გერმანიას „ღაზაში ისრაელის მიერ გენოციდის თანამონაწილეობაში“ დაადანაშაულებდა. როდესაც ვენდერს თავს დაესხნენ იმის გამო, რომ ის ამტკიცებდა, ფილმი პირდაპირი გაგებით ვერ იქნებოდა პოლიტიკური, ტატლმა ენერგიულად დაუჭირა მხარი. თუ ფესტივალის ორგანიზატორებს ანგარიშვალდებულება სურდათ, მან ეს უზრუნველყო. მართალია, როგორც კომერციული პლაცდარმი არტჰაუსიდან მეინსტრიმულ ჰიტებზე გადასასვლელად, ბერლინი უფრო და უფრო ჩამორჩება კანისა და ვენეციის ფესტივალებს, ნაცვლად იმისა, რომ დაეწიოს მათ. წელს წითელ ხალიჩაზე მთავარი ვარსკვლავების შესამჩნევი არარსებობა და დიდი სახელის მქონე ფილმების ზრდა იყო, რომელთა მსოფლიო პრემიერები უკვე სხვაგან შედგა. მაგრამ ეს მთლიანად ბერლინის ბრალი არ არის – გასულ წელს ფესტივალმა წარადგინა 2025 წლის ერთ-ერთი საუკეთესო ფილმი, რიჩარდ ლინკლეიტერის „ცისფერი მთვარე“, რომელიც თუმცა მიმდინარე ჯილდოების რბოლაში განზე იქნა გადადებული. უფრო მეტიც, ჭატრიანის/რისენბეკის მმართველობის პირობებში, ბერ...