გერმანელ-თურქმა კინორეჟისორმა ილკერ ჩატაკმა მთავარი ჯილდო ჟიურის პრეზიდენტ ვიმ ვენდერსისგან მიიღო; „ხსნა“ (Salvation), „დედოფალი ზღვაზე“ (Queen at Sea) და „ვარდი“ (Rose) სხვა მთავარ გამარჯვებულებს შორის იყვნენ. საბოლოოდ, პოლიტიკურმა კინომ გაიმარჯვა. ბერლინის კინოფესტივალის დახურვის ცერემონიაზე, რომელიც დაპირისპირებამ და ხელოვნების პოლიტიკური პასუხისმგებლობის შესახებ დისკუსიამ დაასუსტა, გერმანელ-თურქმა კინორეჟისორმა ილკერ ჩატაკმა „ოქროს დათვი“ მოიპოვა თავისი გაბედული, განაცხადის შემცველი ფილმისთვის „ყვითელი წერილები“ (Yellow Letters). ფილმი მოგვითხრობს დაქორწინებულ დრამატურგსა და მსახიობზე თანამედროვე თურქეთში, რომლებიც სახელმწიფოს სამიზნეში ექცევიან მათი საპროტესტო თეატრის განსაკუთრებული სტილის გამო. ეს ამაღელვებელი ფილმია საინტერესო ფორმალური ირონიით: მიუხედავად იმისა, რომ მოქმედება მთლიანად თურქეთში ვითარდება, ის სრულად – და ყოველგვარი შენიღბვის გარეშე – ჩატაკის სამშობლოში, გერმანიაშია გადაღებული, სადაც მთავარი ქალაქები ცნობილ ტიტრებში თავიანთ თურქულ კოლეგებს „ასახიერებენ“. პრიზის გადაცემამდე ჟიურის პრეზიდენტმა ვიმ ვენდერსმა ფილმი შეაქო იმისთვის, რომ ის „ძალიან მკაფიოდ საუბრობს ტოტალიტარიზმის პოლიტიკურ ენაზე, ემპათიური კინო ენისგან განსხვავებით“, და მას „საშინელი ხედვა მომავლისკენ“ უწოდა. ვენდერსის სიტყვები მწვავე იყო, იმ უკურეაქციის ფონზე, რომელიც მან ფესტივალის დასაწყისში, პრესკონფერენციაზე, კინოში პოლიტიკის როლზე გაკეთებული განცხადების გამო მიიღო. ეს მოხდა შეკითხვის საპასუხოდ, რომელიც ფესტივალის სავარაუდო თანამონაწილეობას ეხებოდა გერმანიის მთავრობის მიერ ისრაელის მხარდაჭერას პალესტინაში მიმდინარე ომში. „ჩვენ პოლიტიკის მიღმა უნდა დავრჩეთ, რადგან თუ მიზანმიმართულად პოლიტიკურ ფილმებს ვიღებთ, პოლიტიკის სფეროში შევდივართ. მაგრამ ჩვენ პოლიტიკის საპირწონე ვართ, პოლიტიკის საპირისპირო. ჩვენ ხალხის საქმე უნდა გავაკეთოთ და არა პოლიტიკოსების.“ დღეს საღამოს, ვენდერსმა დაპირისპირებას საგულდაგულოდ მომზადებული და უფრო ნიუანსირებული განცხადებით უპასუხა, სანამ საკონკურსო პრიზებს გადასცემდნენ. თავისი სიტყვები მათკენ მიმართა, ვინც მას უფრო ძლიერი აქტივისტური პოზიციის არდაჭერის გამო აკრიტიკებდა და თქვა: „კინოს ენა ემპათიურია, სოციალური კინოს ენა კი ეფექტიანი. ადამიანის სიცოცხლის ღირსება და დაცვა — ესეც ჩვენი მიზნებია. თქვენ აკეთებთ აუცილებელ და გაბედულ საქმეს, მაგრამ აუცილებელია თუ არა ის ჩვენს საქმიანობას ეჯიბრებოდეს? აუცილებელია თუ არა ჩვენი ხმები ერთმანეთს დაეჯახოს?“ ეს ჯილდო ადასტურებს 42 წლის ჩატაკის შესვლას მსოფლიო კინოს წამყვან ლიგაში, მას შემდეგ, რაც მისმა წინა სრულმეტრაჟიანმა ფილმმა „მასწავლებელთა ოთახი“ (The Teachers’ Lounge) 2023 წლის ბერლინალეს პანორამა სექციიდან გამოვიდა და ოსკარის ნომინაცია მოიპოვა საუკეთესო საერთაშორისო ფილმისთვის. ის ბოლო 22 წლის განმავლობაში პირველი ადგილობრივი კინორეჟისორია, ვინც ბერლინში მთავარი ჯილდო მოიპოვა, მას შემდეგ, რაც მისმა თანამემამულე გერმანელ-თურქმა რეჟისორმა ფატიჰ აკინმა 2004 წელს „თავით ზემოთ“ (Head-On) გაიმარჯვა. „მე მოვამზადე სიტყვა [და] ის პოლიტიკური იყო“, – თქვა ჩატაკმა, „მაგრამ ნება მომეცით, ახლა ამ სიტყვით არ გამოვიდე, რადგან ამდენმა ადამიანმა ამდენი ჭკვიანური რამ თქვა, და მინდა ეს სცენა იმ შესანიშნავ ადამიანებს დავუტოვო, ვისთან ერთადაც ეს ფილმი შევქმენი, რადგან ისინი არიან ამ ჯილდოს ნამდვილი გმირები, და მათ გარეშე ამ ფილმს ვერასდროს შევქმნიდი. ვფიქრობ, ფილმი თავისთავად საუბრობს თავისი პოლიტიკური გზავნილით, ან უფრო სწორად, კითხვებით.“ „ეს ისეა, თითქოს თავად ფილმი პოლიტიკურ გადასახლებაში იყოს“, – წერდა Variety-ის კრიტიკოსი სიდჰანტ ადლახა „ყვითელი წერილების“ მიმოხილვაში, სადაც ის „გასაოცარი უნივერსალურობის დრამად“ შეაფასა, „რომელშიც შეძლებული წყვილი უსამართლო გათავისუფლებისა და დევნის სამიზნე ხდება თურქეთის რეჟიმის წინააღმდეგ პოლიტიკური „არასწორი აზროვნების“ გამო.“ რა თქმა უნდა, შემთხვევით თუ ფესტივალის სკანდალის საპასუხოდ, ჟიური ერთობლივად მიემართა ნამუშევრებისკენ, რომლებიც შეიძლება „მიზანმიმართულად პოლიტიკურად“ შეფასდეს. სიდიდით მეორე პრესტიჟული ჯილდო, ჟიურის დიდი პრიზი, გადაეცა კიდევ ერთ ამბოხებულ, თურქეთში განვითარებულ ფილმს, ემინ ალპერის „ხსნას“ (Salvation), რომელიც Variety-ის კრიტიკოსმა ქეთრინ ბრეიმ თავის მიმოხილვაში აღწერა, როგორც „ფილმი თითქოს მიწის დავის გრძელვადიან შედეგებზე, მაგრამ უფრო ფუნდამენტურად იმაზე, თუ როგორ ხდება ძალადობა.“ მიუხედავად იმისა, რომ ის 2009 წლის რეალური მოვლენებითაა შთაგონებული ქვეყნის ქურთისტანის რეგიონიდან, „ხსნა“ ასევე წარმოადგენს სასტიკ სოფლის ხოცვა-ჟლეტას, როგორც ალეგორიას უფრო ფართო კონფლიქტებისთვის, რასაც თავად ალპერმა მკაფიოდ განმარტა ფილმზე თავის რეჟისორულ განცხადებაში: „მე მჯერა, რომ ამ ისტორიას გლობალური აქტუალობა აქვს. ჩვენ ვცხოვრობთ იმ მომენტში, როდესაც ეთნიკური მტრობა, მიწაზე „გადარჩენის“ პრეტენზიები და „მტრისგან“ მუდმივი საფრთხის შეგრძნება პალესტინაში გენოციდით დასრულდა.“ ალპერმა ამ განცხადებას კიდევ ერთხელ გაუსვა ხაზი მგზნებარე სიტყვით, რომელიც მიუძღვნა „ღაზის პალესტინელებს, რომლებიც ყველაზე საშინელ პირობებში ცხოვრობენ და კვდებიან“ და „ირანელ ხალხს, რომლებიც ყველაზე საშინელი ტირანიის ქვეშ იტანჯებიან“, სხვა ჯგუფებთან ერთად, რომლებიც „დღითიდღე კარგავენ თავიანთ უფლებებს, როდესაც მათ ბომბავენ ისინი, ვინც მათ ადამიანებად არ თვლის.“ „თქვენ მარტო არ ხართ“, – დაასრულა მან, რასაც მაყურებლის მასიური ოვაციები მოჰყვა. ფესტივალის მთავარი კონკურსის სხვა ჟიურის ჯილდოები გადაეცა გარეგნულად ნაკლებად პროვოკაციულ, მაგრამ არანაკლებ მწვავე ნამუშევრებს. მესამე ადგილის...