„ბლერვიჩის პროექტი“: საშინელებათა ჟანრის შედევრი, რომელმაც წესები თავიდან დაწერა

1999 წლისთვის საშინელებათა ჟანრის მაყურებელს, როგორც ჩანდა, ყველაფერი ნანახი ჰქონდა. 80-იანი წლები გარკვეულწილად ექსპერიმენტული იყო, უმეტესი კინორეჟისორი „სლეშერის“ ტალღაზე იყო ამხედრებული, ზოგი კი ცდილობდა გამორჩეულიყო საშუალოზე ორიგინალური საშინელებათა ფილმებით. შემდეგ, 90-იან წლებში შემცირდა შემზარავი ფილმების რაოდენობა და მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი ამბობს, რომ ეს ცუდი ათწლეული იყო ჰორორისთვის, საუკუნის მიჯნაზე გამოვიდა ისეთი საკვანძო ნამუშევრები, როგორებიცაა „კრავთა დუმილი“ (The Silence of the Lambs), „კივილი“ (Scream) და „შვიდი“ (Se7en). შემდეგ, ათასწლეულის ბოლო წელს, კინოთეატრებში გამოჩნდა ფილმი, რომელმაც საშინელებათა ჟანრის სტანდარტები თავიდან დაწერა, რითაც დაადასტურა, რომ შემზარავი ჰორორის გადასაღებად ერთი მილიონი დოლარის დახარჯვაც კი არ იყო საჭირო. ბევრმა მაყურებელმა განაცხადა, რომ მათ ვერ შეძლეს „ბლერვიჩის პროექტის“ ბოლომდე ყურება მისი ოსტატურად შესრულებული შემზარავი სცენების გამო. თუმცა, მათთვის ასევე რთული იყო იმ ფაქტთან შეგუება, რომ რაც ეკრანზე ნახეს, გავრცელებული ინფორმაციით, „ნამდვილი“ იყო. როგორც ჩანს, რეალური ადამიანები იყვნენ დაკარგულები და მაყურებლებმა ნამდვილი „სნაფ ფილმი“ ნახეს. საშინელებათა ჟანრის ოსტატმა სტივენ კინგმაც კი არაერთხელ გაიხსენა, მათ შორის თავისი წიგნის „მაკაბრული ცეკვა“ (Danse Macabre) ხელახალი გამოცემისას (Bloody Disgusting-ის მიხედვით), განაცხადა: „იმ დროს, როდესაც სამმა ახალბედა კინორეჟისორმა (ჰეზერ დონაჰიუ, ჯოშუა ლეონარდი და მაიკლ უილიამსი, რომლებსაც, დამთხვევით, ჰეზერ დონაჰიუ, ჯოშუა ლეონარდი და მაიკლ უილიამსი თამაშობენ) ხეებზე ჩამოკიდებული ლავკრაფტისეული უცნაური სიმბოლოების აღმოჩენა დაიწყეს, ჩემს შვილს, რომელიც ჩემთან ერთად უყურებდა, ვთხოვე, გამორთო ეს დაწყევლილი ფილმი. ეს შეიძლება იყოს ერთადერთი შემთხვევა ჩემს ცხოვრებაში, როდესაც საშინელებათა ფილმის ყურება შუა გზაზე შევწყვიტე, რადგან ზედმეტად შემეშინდა გასაგრძელებლად.“ გამოსვლიდან 25 წელზე მეტი ხნის შემდეგაც კი, საშინელებათა ჟანრის შედევრი „ბლერვიჩის პროექტი“ ისეთივე ძლიერი რჩება, როგორც არასდროს – უხეში ფილმი, რომელმაც მაყურებლებს აიძულა, მოეჭუტათ თვალები და ტყის სიბნელეში რაღაც დაენახათ. მაშინაც კი, თუ მათ ვერაფერი იპოვეს, მათი გონება უკვე შეშფოთებული იყო აუდიოვიზუალური გამოცდილებით და წარმოსახვის ძალით, მათ შეეძლოთ რაიმე ფორმა მიეცათ მონსტრებისთვის, რომლებსაც არასდროს უცდიათ თავიანთი სახეების ჩვენება. „ბლერვიჩის პროექტის“ მიერ შემოთავაზებული იყო ძირითადი გადახვევა იმ ფორმულიდან, რომელიც წლების განმავლობაში უსასრულოდ იყო გამოყენებული. მაყურებელს უბრალოდ აღარ ეშინოდა ტყის, ხოლო კემპინგის მოგზაურობები ჟანრის სხვა ფილმების ხსენების საბაბი იყო. სიბნელეში არაფერი იყო, რასაც შეეძლო მათთვის ზიანის მიყენება – ან ასე ეგონათ. ფილმში, რომელიც წარმოდგენილია როგორც ტყის შუაგულში ნაპოვნი კადრების დამონტაჟებული ვერსია, კინოსტუდენტები იკრიბებიან, რათა მერილენდის შტატის ქალაქ ბერკიტსვილში დოკუმენტური ფილმი გადაიღონ. ჰეზერი, მაიკი და ჯოში თავიდანვე აღწერენ თავიანთ მოგზაურობას და საბოლოოდ შედიან ტყეში, სადაც რაღაც იწყებს მათ დევნას. ნერვული აშლილობის ზღვარზე მყოფი და, როგორც ჩანს, დაკარგული ჯგუფი ყველაფერს აკეთებს, რათა შეინარჩუნოს საღი აზრი, რადგან წრეზე სიარულს იწყებენ. რაღაც ეთამაშება მათ და არ შეჩერდება მანამ, სანამ სრულად არ გატეხს მათ. „ბლერვიჩის პროექტმა“ არა მხოლოდ მაგრად შეაშინა კინომაყურებლები, არამედ ეს შეძლო ძალიან შეზღუდული რესურსებით. დღემდე, ჟანრის განმსაზღვრელი „ნაპოვნი კადრების“ კლასიკა არის კინომარკეტინგის მოყვარულთათვის საინტერესო კვლევის საგანი, რომლებიც უკან იყურებიან ინტერნეტის ადრეულ დღეებში და აანალიზებენ, თუ როგორ აქცია ფილმის თამამმა და უნიკალურმა კამპანიამ ის ვირუსულ სენსაციად. იმისთვის, რომ „ელვა ბოთლში მოექციათ“, ფილმის შემქმნელებს უნდა მოეძებნათ გზა, რომ ფილმი ისეთივე პოპულარული გაეხადათ, როგორც ნებისმიერი სხვა ჰოლივუდური ფილმი, რომელსაც შესაძლოა მილიონები ჰქონდა მარკეტინგულ ბიუჯეტში. ყველაზე ლოგიკური შედარება საშინელებათა ჟანრში არის „მეექვსე გრძნობა“ (The Sixth Sense), მ. ნაიტ შიამალანის ჰოლივუდური გარღვევა, რომელიც ასევე 1999 წელს გამოვიდა და ყველა დროის ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ საშინელებათა ფილმად იქცა. სტუდიური ფილმის მთავარ როლს ჰოლივუდის ვარსკვლავი ბრიუს უილისი ასრულებდა და მან რამდენიმე ოსკარის ნომინაციაც კი მიიღო. ინდუსტრიის მეორე მხარეს კი იყო ეს ინდი სენსაცია, რომელიც ისეთივე შემზარავი იყო ყოველგვარი მდიდრული რესურსების გარეშე. კრიტიკოსები აღფრთოვანებულები იყვნენ ორივე ფილმით და დღეს ორივეს Rotten Tomatoes-ზე კრიტიკოსების 86%-იანი შეფასება აქვს. მაგრამ „ბლერვიჩის პროექტი“ არ არის მხოლოდ ზედმიწევნით მარკეტინგულად გათვლილი კინოგამოცდილება. ეს არის შემზარავი ნამუშევარი, რომელსაც მხარს უჭერს მისი ფორმატის თანდაყოლილი რეალიზმი. „ნაპოვნი კადრების“ ფილმები რეალურად უნდა გამოიყურებოდეს და 90-იანი წლების ამ შედევრმა ეს შეძლო სპეციალურ ეფექტებზე, არსებების დიზაინზე ან თუნდაც შემაშფოთებელ მუსიკალურ გაფორმებაზე დაყრდნობის გარეშე. ეს იყო იმდენად ეფექტური ფილმი, რომ მთელმა მსოფლიომ შვებით ამოისუნთქა, როდესაც მსახიობები ორიგინალური გამოსვლიდან რამდენიმე თვის შემდეგ გამოჩნდნენ. კინოსტუდენტები უსაფრთხოდ იყვნენ. „ბლერვიჩის პროექტი“ უბრალოდ ფილმი იყო – ისეთი, რომელმაც ყოველ მაყურებელს აიძულა, წარმოედგინა მონსტრები, რომელთა შექმნაც მათ შეწუხებულ გონებას შეეძლო. თქვენ შეგიძლიათ თავიდან გაიაროთ ეს გამოცდილება 90-იანი წლების ამ საკულტო საშინელებათა ფილმის სტრიმინგ სერვისებზე ნახვით, რადგან ის დაემატა HBO Max-ის საშინელებათა კატალოგს, მის ნაკლებად წარმატებულ გაგრძელებებთან ერთად.