მსახიობი თავის „შავი პანტერის“ რეჟისორზე, რაიან კუგლერზე წერს: „ჩემს ყველაზე ჰიპერბოლურ მომენტებში მას კინოს მარტინ ლუთერ კინგად მივიჩნევ. მან ახალ სამყაროში შეგვიყვანა; მან მეინსტრიმში შემოიტანა შეუპოვარი, ავთენტური, ეპიკური, გლობალური შავი გამოცდილება“. პირველი ფილმი, რომელიც კინოთეატრში ვნახე, იყო „უცხოპლანეტელი“ (E.T.). დაახლოებით ხუთი წლის ვიყავი. იმ დღის ყველა დეტალი არ მახსოვს — პოპკორნი, რომელ მშობელთან ერთად ვიყავი, ან მეცვა თუ არა ჩემი საყვარელი ლურჯი სპორტული ფეხსაცმელი — მაგრამ მახსოვს ის გრძნობა. მახსოვს, რამდენად ღრმად შემძრა მან, რამდენი სიყვარული, შიში, ტკივილი და სიხარული განვიცადე ამ უცნაური პატარა უცხოპლანეტელის მიმართ. ჩემი კავშირი კინოსთან სწორედ იმ მომენტში დაიბადა: კავშირის გრძნობა, რომელიც დიდხანს რჩება ტიტრების დასრულების შემდეგაც კი. დროის გასვლასთან ერთად, მივხვდი, რამდენად რთულია ასეთი რეაქციის შექმნა აუდიტორიაში — რამდენი ელემენტი უნდა შეთანხმდეს. ნარატივის თანმიმდევრულობა, პერსონაჟის სიღრმე და შესრულება, რეჟისურის რისკი და ორიგინალურობა, კინემატოგრაფიის დინამიზმი, ხმის ძალა. და ეს ყველაფერი პატივს უნდა სცემდეს აუდიტორიას, ენდობოდეს მათ ინტელექტს და ინსტინქტებს. ის ინტენსიური გრძნობა, რომელიც ხუთი წლის ასაკში განვიცადე სპილბერგის ეპიკურ, არამიწიერ ზღაპარში, შემიძლია ვთქვა, რომ ჩემს ცხოვრებაში მხოლოდ ერთხელ ვიგრძენი კიდევ: როდესაც ვუყურე რაიან კუგლერის „სინერსს“. არც კი მივხვდი, რომ ეს იყო ის კინემატოგრაფიული გამოცდილება, რომელიც მხოლოდ ერთხელ მქონდა, სანამ ისევ არ განვიცადე, როგორც 40 წელს გადაცილებულმა მსახიობმა/მწერალმა. მე არ მქონდა ის გამოცდილება, რაზეც ბევრი საუბრობს „შავი პანტერის“ გამოსვლისას, რადგან მე თვითონ ვმონაწილეობდი მასში. ვიცოდი, რომ რაღაც განსაკუთრებულს ვქმნიდით; ვიცოდი, რომ რაიანი ბრწყინვალე იყო. ვიცოდი, რომ ეს იქნებოდა ის, რითიც ვიამაყებდით, მაგრამ ასეთი ტიპის რეაქციის წინასწარ განჭვრეტა შეუძლებელია. გაოცებული ვიყავი მისი გავლენით აქ, აშშ-ში, აფრიკაში და მსოფლიოში, მაგრამ არასოდეს მქონია საშუალება, შემხვედროდა ისე, როგორც განზრახული იყო. როგორც აუდიტორიის წევრს, სიბნელეში, დამორჩილებულს. ეს არის ის, რაც „სინერსმა“ მომცა. ისევ ის ხუთი წლის გოგონა ვიყავი, ეკრანს გაოგნებული და აღფრთოვანებული ვუყურებდი. დაკარგული სამყაროში, რომელსაც მყარად ჰქონდა ჩემზე გავლენა: გონება, წარმოსახვა და სული. მთლიანად მისი ჯადოს ქვეშ. ოღონდ ახლა მე უკვე ხელოვანიც ვიყავი, რომელსაც შეეძლო დაეფასებინა ოსტატობის ბრწყინვალება, ამავე დროს სრულად მოხიბლული ვიყავი მაგიით. მივხვდი, რომ არასდროს არ მოვქცეულვარ ამდენად ისე ისტორიის შემადგენელი სხვადასხვა ელემენტების გავლენის ქვეშ, როგორც ამ ფილმის ყურებისას. არასდროს არ ჩავძირულვარ სამყაროში ისე, როგორც ამგვარი ხმით, რომელიც მძლავრად მოედინებოდა ჩემკენ, კინემატოგრაფიით, რომელიც მკვებავდა, მკაფიოდ გამოკვეთილი პერსონაჟებით, რომლებიც მავსებდნენ უამრავი კომპლექსური ემოციით, ნარატივით, რომელმაც მაიძულა, ჩავძირულიყავი და მიჯაჭვულიყავი იმაზე, თუ რა მოხდებოდა შემდეგ. ეს იყო სრულიად უნიკალური. რაიანს ამ ფილმის გადაღებისთვის რაც გამბედაობა დასჭირდა, შეუმჩნეველი არ დარჩენილა. ჩვენს სექტორში არ არის დრო, როდესაც ორიგინალურობა წახალისებულია, მით უმეტეს, იწარმოება. ამ ნარატივის შეუპოვარი, უკომპრომისო ძალა მას სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანს ხდის დღევანდელი ხელოვანისთვის. ჩვენ გვჭირდებოდა ეს შეხსენება, ეს მაგალითი. ეს ნებართვა. რომ ჩვენ უნდა მივისწრაფოდეთ ჩვენი ისტორიების მოყოლისკენ, ჩვენებურად. და ეს ნამდვილად რაიანის გზა იყო. (ეს კინოსკოლებში სასწავლო კურსი უნდა იყოს.) ბევრი ცდილობს მის რომელიმე კონკრეტულ ჟანრში მოქცევას. საშინელებათა? მართლა? ეს ტერმინი არც კი მიუახლოვდება იმას, რასაც ეს ფილმი წარმოაჩენს. მიუზიკლი? ეს არის ფილმი, რომელშიც მუსიკა ცხოვრობს, სუნთქავს და კვებავს ნარატივს, მაგრამ მიუზიკლი? რა, „კატებივით“? ნამდვილად არა. „სინერსმა“ გააკეთა ის, რისი გაკეთებაც ხელოვნებას ძალიან, ძალიან იშვიათად შეუძლია: მან შექმნა საკუთარი ჟანრი. შეწყვიტეთ მისი კატეგორიზაციის მცდელობა, დროს კარგავთ. ის კატეგორიზაციის მიღმაა. ვამპირების ალეგორია, პლუს მუსიკისა და ხმის კვლევა. ის, თუ როგორ არის რასიზმი არა მხოლოდ თემა, არამედ ატმოსფერო, დამამახინჯებელი და ყოვლისმომცველი. სასიყვარულო ისტორია და გაზრდის ამბავი მის ძირში. ეს ყველაფერი გაერთიანებულია კინოს ნაწარმოებში, რომელიც სრულიად დამოუკიდებლად დგას. და მან გააკეთა ის, რასაც დღეს ძალიან ცოტა ფილმი აკეთებს. ეპოქაში, სადაც „ყველაფერი ნანახი გვაქვს“. მან გამოიწვია საუბარი. ორიგინალური აზრი. ვნებიანი კამათი და თვითგამოძიება. მან გამოიწვია რეფლექსია და ღრმა რწმენა იმისა, რისი მიღწევაც შეიძლება, როდესაც ჩვენ უარვყოფთ ნორმებს და მივყვებით ჩვენს ნამდვილ მეს. მან რაღაც გააცოცხლა ჩვენს კულტურულ ენერგიაში, მოაშორა ჩვენი დაღლილობა, შეავსო ის, რაც არც კი ვიცოდით, რომ დავკარგეთ. მომიწია მისი ერთზე მეტჯერ ყურება. ვგრძნობდი, რომ ის იმდენად ბევრს გადმოსცემდა, რომ შეუძლებელი იყო ყველაფერი ერთ ჯერზე აღმექვა. ორშაბათს, შუადღის 4 საათზე, IMAX-ში წავედი, ეს ერთადერთი დრო იყო, როცა ბილეთების შოვნა შემეძლო! დარბაზი გადაჭედილი იყო. ყველა ადგილი დაკავებული. ეს იმ დროს იყო, როდესაც IMAX-ის სეანსები დაამატეს, ასე რომ, ეს რეალურად „შეუსრულებელი მისია“ (Mission: Impossible) ფილმისთვის განკუთვნილი დარბაზი იყო. ეს ფილმი 1930-იან წლებში, სამხრეთ ამერიკაში მცხოვრებ შავკანიან ტყუპ ძმებზე, რომლებმაც ჯუკ-ჯოინტი გახსნეს. და მან შეაჩერა „შეუსრულებელი მისია“-ს IMAX-ის ჩვენებები. „სელაჰ“, როგორც ფსალმუნების წიგნში წერია: დაფიქრდით ამაზე. მისი ყურებისას, კიდევ უფრო მეტად ვიყავი მოცული ე...