დარა ვან დიუსენის „ლოცვა მომაკვდავისთვის“ – ფილმი, რომელიც ეპიდემიებსა და ხანძრებს ეხმიანება

დარა ვან დიუსენის სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმი „ლოცვა მომაკვდავისთვის“, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მოქმედება 1870-იანი წლების ვისკონსინში ხდება, საგანგაშოდ დროული ამბავია, რომელიც მომაკვდინებელ ეპიდემიებსა და ტყის ხანძრებს ეხება. ფილმის პრემიერა ბერლინის კინოფესტივალის „პერსპექტივების“ სექციაში შედგა. „ამ ფილმზე ათწლეულზე მეტია ვმუშაობ და ის სტიუარტ ო’ნანის 1999 წელს გამოცემულ წიგნს ეფუძნება. შემდეგ პანდემია დაიწყო. 2 წლის ბავშვთან და ჩემს მეუღლესთან ერთად სახლში ვიყავი ჩაკეტილი და უცებ ყველაფერი ზედმეტად რეალური გახდა“, – იხსენებს ის. დროთა განმავლობაში მან მოახერხა ემოციების გადამუშავება – მხოლოდ იმისთვის, რომ პოსტპროდუქციის პერიოდში კალიფორნიის ხანძრები გამხდარიყო მთავარი ახალი ამბავი. ახლა, ქალაქ „ფრენდშიპში“ მისმა შერიფმა და მქადაგებელმა ჯეიკობ ჰანსენმა (ჯონი ფლინი) და ექიმმა (ჯონ ს. რაილი) ორივეს უნდა დაუპირისპირდნენ. „იმედია, ზედმეტად პირდაპირი არ მოგეჩვენებათ. მაგრამ ისტორია მეორდება. ასეთი რაღაცები საკმაოდ ხშირად ხდებოდა 1800-იან წლებში და ახლაც ხდება. ეს ციკლის ნაწილია“, – ამბობს რეჟისორი. ფილმში „ლოცვა მომაკვდავისთვის“, რომელიც Dyveke Bjørkly Graver-მა Eye Eye Pictures-ისთვის შექმნა და რომლის გაყიდვასაც New Europe Film Sales და Anton უზრუნველყოფენ, მთავარი გმირები კრიზისის მოგვარების გზებზე არ თანხმდებიან. „ყველა ამ კატასტროფის პირისპირ ჯეიკობი იწყებს საკუთარი რწმენის კითხვის ნიშნის ქვეშ დაყენებას. შემდეგ არის ექიმი, ლოგიკის ადამიანი, რომელიც რწმენას არც კი ითვალისწინებს. მომეწონა ეს ორი თვალსაზრისი“, – ამბობს ის. „დღესდღეობით ყველაფერი იმდენად შავ-თეთრი გახდა, სწორი ან არასწორი. არასდროს არ არის ასე. ადამიანები შეცდომებს უშვებენ და შესაძლოა, სწორი პასუხი მოგვიანებით გამოვლინდეს.“ ვან დიუსენმა გადაღებები სლოვაკეთში დაასრულა, სადაც ქალაქი „ფრენდშიპი“ ნულიდან ააშენა დამდგმელი მხატვრის, უბერ პუის (Hubert Pouille) დახმარებით. „მინდოდა შემექმნა სამყარო, რომელიც რეალობაზე იქნებოდა დაფუძნებული, მაგრამ ბევრად უფრო სიურეალისტურ გარემოში იარსებებდა“, – ამბობს რეჟისორი. მან ასევე საერთაშორისო მსახიობები და გადამღები ჯგუფი შეკრიბა, მათ შორის ნორვეგიელი მსახიობი კრისტინე კუიათ თორპი, რომელიც ჯეიკობის ცოლის, მართას როლს ასრულებს, და შვედი გუსტავ ლინდი. „ჩვენი ქვეყანა იმიგრანტებმა ააშენეს. ეს ამერიკის შეერთებული შტატების მომხიბვლელი ნაწილია და იმედია, ასე გაგრძელდება“, – ამბობს ის. „ვისკონსინში იყო დიდი ნორვეგიული და სკანდინავიური საზოგადოება, რომელმაც მიწა მიიღო სამოქალაქო ომში ბრძოლის სანაცვლოდ.“ ისევე როგორც ჯეიკობი, ვეტერანი, რომელსაც არ შეუძლია თავიდან მოიშოროს ის საშინელებები, რაც გადაიტანა. „უცებ, ის ყველა ამ პრობლემის წინაშე დგას, როგორც ამ ქალაქის ლიდერი და ახალგაზრდა ოჯახის მამა. რადგან მისი გონება იწყებს არევას, ის ხდება არასანდო მთხრობელი. არ ვართ დარწმუნებულები, ნამდვილია თუ არა ყველაფერი, რასაც გვიჩვენებს და გვეუბნება.“ ვან დიუსენი დასძენს: „მას ნიღაბი ადის და ჩამოდის და რომანის კითხვისას ეს საკმაოდ დამაბნეველია. არ იცი, კარგია თუ ცუდი. მაგრამ თუ აიღებთ ნებისმიერ „კარგ“ ადამიანს და ექსტრემალურ სიტუაციაში ჩააგდებთ, ისინი გააკეთებენ ისეთ რაღაცებს, რაც არასწორია.“ ვან დიუსენი აშშ-ში დაიბადა და ახლა ნორვეგიაში ცხოვრობს. მან თავის დიდი ხნის მეგობარსა და ოპერატორს, ქეით მაკკალოუს, პოლონეთის ეროვნულ კინოსკოლაში (ქალაქ ლოძში) სწავლისას შეხვდა. „ვნახე კიშლოვსკის „დეკალოგი“ და ვიფიქრე: „ღმერთო ჩემო, მე ის მინდა ვიყო“, – იცინის რეჟისორი. „ჩემ გვერდით ქეითის ყოფნამ მომცა თავდაჯერებულობა, რომ მივყოლოდი იმ ვიზუალურ ენას, რომელიც შევიმუშავეთ. ვიზუალური თხრობით ვარ გატაცებული – ახლახან მეორედ ვნახე „სირატი“. ასეთი კინემატოგრაფიული გამოცდილება სულს გეხება. ახლა, მხოლოდ უფრო მეტი სიგიჟე და მასშტაბურობა მინდა, და სხვა ჟანრებში ექსპერიმენტები.“ მას სურდა გადმოეცა ო’ნანის რომანის „ბიბლიური, სიურეალისტური“ სამყარო. „ძნელია ისეთ საკითხებზე საუბარი, როგორიცაა ეგო, რწმენა და მორალი. მაგრამ როგორც კი რეალობიდან გამოხვალ და ჯოჯოხეთურ სივრცეში გადაინაცვლებ, უფრო მეტი თავისუფლებაა ამ რთული საკითხების გადმოსაცემად“, – აღნიშნავს ის. „არასოდეს მინდოდა, რომ ეს სრულფასოვანი საშინელებათა ფილმი ყოფილიყო, მაგრამ იყო ელემენტები, რომლებიც სამყაროს აღსასრულს ჰგავდა. ქეითთან ერთად „რწმენის კამერაზე“ ვსაუბრობდით. ეს პრეტენციულად ჟღერს, მაგრამ იდეა იყო იმის ჩვენება, რომ შესაძლოა სხვა რამ იყოს მოქმედებაში, რაც კარნახობს, თუ რა ხდება. ეს ღვთიური თვალსაზრისი იყო, რადგან სწორედ ამის სჯეროდათ ამ პერსონაჟებს.“ მიუხედავად იმისა, რომ „ძირითადად ათეისტურ“ ნორვეგიაში ცხოვრობს, ის მაინც „გატაცებულია რელიგიით.“ „ადამიანებს აქვთ მოთხოვნილება, სწამდეთ რაღაც უფრო დიდის. ვფიქრობ, ეს ახლა უფრო აქტუალურია, რადგან ასეთ ქაოტურ დროში ვცხოვრობთ“, – ამბობს რეჟისორი. „ადამიანებს სასოწარკვეთილად სურთ პასუხები, წესები და იმედი, მაგრამ ეს აღარ გვაქვს.“