დევიდ ფინჩერის „მაინდჰანტერი“: სრულყოფილების ეტალონი დეტექტიურ ჟანრში

ჰოლივუდში ცოტა რეჟისორის სახელი თუ სარგებლობს იმდენი პატივისცემით კინომოყვარულთა შორის, რამდენიც დევიდ ფინჩერი. „მებრძოლთა კლუბიდან“ „ბენჯამინ ბატონის უცნაურ ისტორიამდე“, ოსკარზე ნომინირებული რეჟისორის ფილმოგრაფია სავსეა თანამედროვე კლასიკებით. გასაგებია, რომ როდესაც მან ყურადღება სატელევიზიო დეტექტიურ შოუებზე გადაიტანა „მაინდჰანტერთან“ ერთად, მოლოდინი უზარმაზარი იყო. რატომღაც, შედეგმა მაინც გადააჭარბა მოლოდინს და Netflix-ის ერთ-ერთ ყველაზე აღიარებულ ორიგინალურ ნამუშევრად იქცა. „მაინდჰანტერი“ ფინჩერის მეორე თანამშრომლობა იყო Netflix-თან „კარტების სახლის“ შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ მან ისეთი ფართო საზოგადოებრივი განხილვა არ გამოიწვია, როგორც მისმა წინამორბედმა, მან თანდათანობით მოაგროვა ერთგული თაყვანისმცემლების არმია. ეს ერთგულება ერთი საკვანძო ფაქტორიდან მოდის: ფინჩერის მტკიცე ხელმძღვანელობით, „მაინდჰანტერს“ მთელი მისი არსებობის მანძილზე ზუსტად ნული ცუდი ეპიზოდი ჰქონდა. დეტექტიური სერიალისთვის ასეთი თანმიმდევრულობა თითქმის უპრეცედენტოა. ჟანრის განმსაზღვრელი შოუებიც კი წაბორძიკდებიან, იქნება ეს ეპიზოდების შევსების, არათანაბარი პერსონაჟების განვითარების თუ ტონალური შეცდომების გამო. „მაინდჰანტერი“ არა. ორ მჭიდროდ კონსტრუირებულ სეზონში მან შეინარჩუნა სტანდარტი, რაზეც კრიმინალური დრამების უმეტესობას მხოლოდ ოცნება შეუძლია – და დევიდ ფინჩერის ზედმიწევნითი მეთვალყურეობა აუცილებელ ინგრედიენტად იქცა. ორ სეზონსა და 19 ეპიზოდში „მაინდჰანტერი“ ხარისხში არასოდეს დაცემულა. ეს ნებისმიერი სატელევიზიო შოუსთვის არაჩვეულებრივი მიღწევაა, მით უმეტეს ისეთი „ნელი“ კრიმინალური დრამისთვის, რომელიც დიდწილად საუბრებზეა აგებული. პილოტიდან მოყოლებული, სერიალი ამყარებს ტონს და უარს ამბობს მის კომპრომისზე. ისტორია FBI-ის აგენტ ჰოლდენ ფორდს (ჯონათან გროფი) მიჰყვება, რომლის ცნობისმოყვარეობა კრიმინალური ფსიქოლოგიის მიმართ უცნობ ტერიტორიაზე უბიძგებს. ვეტერან აგენტ ბილ ტენჩთან (ჰოლტ მაკკალანი) და ფსიქოლოგ ვენდი კართან (ანა ტორვი) ერთად, ჰოლდენი იწყებს ციხეში მყოფი სერიული მკვლელების ინტერვიუირებას, რათა გაიგოს, როგორ ფიქრობენ ისინი. საწყისი იდეა მარტივია. შესრულება უნაკლოა. დეტექტიური შოუების უმეტესობა საბოლოოდ მეორდება. საქმეები ერთმანეთს ერევა. შოკისმომგვრელი ღირებულება ცვლის შინაარსს. გვერდითი სიუჟეტები იძულებითი ჩანს. „მაინდჰანტერი“ ყველა ამ ხარვეზს თავიდან აცილებს იმით, რომ უარს ამბობს საკუთარი თემის სენსაციურად წარმოჩენაზე. ინტერვიუები შემაშფოთებელია არა გრაფიკული დეტალების გამო, არამედ იმ მშვიდი, ანალიტიკური გზის გამო, რომლითაც ისინი ვითარდება. „მაინდჰანტერის“ საუკეთესო ეპიზოდები აჩვენებს, თუ როგორ აბალანსებს დევიდ ფინჩერის სერიალი პერსონაჟების განვითარებას საგამოძიებო იმპულსთან. თუმცა, „მაინდჰანტერის“ ყველაზე სუსტი ნაწილებიც კი უმაღლესი კლასის პრესტიჟული ტელევიზიაა. თუნდაც უფრო მშვიდი ეპიზოდები აღრმავებს ფსიქოლოგიურ დაძაბულობას ან მნიშვნელოვნად ავითარებს ცენტრალურ ტრიოს. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ „მაინდჰანტერი“ სარგებლობს თავისი შეზღუდული ხანგრძლივობით, მიუხედავად იმისა, თუ რამდენი ფანი ითხოვს მე-3 სეზონს. მხოლოდ 19 ეპიზოდით, ნარატივი არასოდეს აჭარბებს თავის დანიშნულებას. ყოველი სიუჟეტური რკალი მიზანმიმართულია. შედეგი არის ორსეზონიანი ნამუშევარი, რომელიც უფრო მეტად ჰგავს ზედმიწევნით შექმნილ 19-საათიან ფილმს, ვიდრე ტრადიციულ საპროცედურო სერიალს. მიუხედავად იმისა, რომ მისმა გრძელვადიანმა წარმატებამ მრავალი გააოცა, „მაინდჰანტერი“ შემთხვევით არ გაჩენილა. დევიდ ფინჩერი პროექტს 2010 წლიდან ავითარებდა, გაცილებით ადრე, სანამ ის Netflix-ის სერიალი გახდებოდა. მისი ხანგრძლივი გატაცება კრიმინალური ფსიქოლოგიით, რაც 2007 წლის „ზოდიაქოში“ აშკარა იყო, მას უნიკალურად შეეფერებოდა ამ ისტორიის ხელმძღვანელობას. დევიდ ფინჩერმა გადაიღო „მაინდჰანტერის“ მრავალი ეპიზოდი, მათ შორის პილოტიც, და დაადგინა ვიზუალური და ტონალური გეგმა მთელი სერიალისთვის. მისი ხელწერა ყველგანაა: კონტროლირებადი კამერის მოძრაობები, მდუმარე ფერთა პალიტრები და კადრირებისადმი თითქმის დამახრჩობელი ყურადღება. ციხის მაგიდასთან გამართული უბრალო საუბრებიც კი დაძაბულობითაა სავსე. ნაკლებად შემოქმედებითი ძალის ქვეშ, „მაინდჰანტერს“ შესაძლოა სენსაციალიზმისკენ გადაეხარა. სამაგიეროდ, ფინჩერმა თავშეკავებაზე გააკეთა აქცენტი. ძალადობა უფრო ხშირად განიხილება, ვიდრე ნაჩვენებია. საშინელება მდგომარეობს მკვლელების სიტყვების ბანალურობაში და არა გრაფიკულ გამოსახულებებში. ეს არჩევანი სერიალს შემზარავ ავთენტურობას ანიჭებს. დევიდ ფინჩერი ასევე მოითხოვდა დეტალების არაჩვეულებრივ დონეს. პერიოდის შესაბამისი დეკორაციებიდან დაწყებული და დახვეწილი სამსახიობო შესრულებით დამთავრებული, არაფერი ჩანს ნაჩქარევად გაკეთებული. გვიანი 1970-იანი და ადრეული 1980-იანი წლების გარემო შთამთვლელია, მაგრამ არა პრეტენზიული. პროდუქციის დიზაინი მხარს უჭერს ნარატივს და არ აშორებს მას ყურადღებას. ამ კინემატოგრაფიულმა მიდგომამ „მაინდჰანტერი“ სტანდარტულ დეტექტიურ სატელევიზიო შოუებზე მაღლა დააყენა. ის მარადიულად გამოიყურება, არ არის მიბმული კრიმინალური დრამის წარმავალ ტენდენციებზე. მრავალი თვალსაზრისით, ის ფინჩერის სტილის უწმინდეს გამოხატულებას წარმოადგენს მისი ფილმების მიღმა. Netflix-ის მრავალი სამეცნიერო ფანტასტიკური და ფანტასტიკური ჰიტისგან, როგორიცაა „უცნაური ამბები“, „ვან პისი“ ან „ვესტილა“, განსხვავებით, „მაინდჰანტერს“ არ დასჭირვებია დიდი თანხების დახარჯვა CGI არსებებზე ან ფანტასტიკურ ბრძოლებზე. თუმცა, რეალობაზე დაფუძნების მიუხედავად, ის მაინც საოცრად ძვირი ღირდა. ერთი ეპიზოდის ბიუჯეტი, რომელიც 8-10 მილიონ დოლარს შეადგენდა (Alibaba-ს ცნობით), ასახავს მის ამბიციას, მაგრამ ასევე ხსნის, რატომ არ გამოსულა „მაინდჰანტერის“ მე-3 სეზონი ჯერ კიდევ. პერიოდის ავთენტურობა იაფი არ არის. დეტალურმა კოსტიუმებმა, საგულდაგულოდ აგებულმა დეკორაციებმა და ზედმიწევნითმა ლოკაციურმა მუშაობამ გაზარდა ხარჯები. დავამატოთ დევიდ ფინჩერის ცნობილი, მომთხოვნი საპროდუსერო სტილი, რომელიც ხშირად გულისხმობს მრავალრიცხოვან დუბლებსა და გახანგრძლივებულ პოსტპროდუქციას, და „მაინდჰანტერის“ ბიუჯეტი სწრაფად გაიზარდა. თავად ფინჩერმა