ემერალდ ფენელის „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“: ვიზუალური ბრწყინვალება და თემატური გამოწვევები

2024 წელს „ნოსფერატუს“ სარეკლამო ტურის დროს, რეჟისორმა რობერტ ეგერსმა The Verge-ს განუცხადა, რომ ის „ნოსფერატუს“ ისტორიას „დემონი შეყვარებულის ისტორიად“ მიიჩნევდა და სცენარის წერისას ხშირად უბრუნდებოდა ამ ჟანრის ერთ-ერთ უდიდეს ნაწარმოებს – ემილი ბრონტეს „ქარიშხლიან უღელტეხილს“. როგორც მან განმარტა, „როგორც პერსონაჟი, ჰითკლიფი რომანში ქეთის მიმართ აბსოლუტური ნაბიჭვარია და მუდმივად გაინტერესებს, მართლა უყვარს თუ არა, თუ უბრალოდ სურს მისი ფლობა და განადგურება.“ მუდმივად არასწორად გაგებული და დამახინჯებულად დამახსოვრებული „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“ კლასის, ლანდშაფტის, მემკვიდრეობითი ტრავმისა და იმპერიული შედეგების სასტიკი, გოთური კვლევაა, მაგრამ ის ასევე ეხება საზოგადოებრივი მოლოდინების დარღვევას, აკვიატების საფრთხეებს და იმას, თუ როგორ შეუძლია სიყვარულს მართლაც დაგვანგრიოს. პოპ-კულტურის მტკიცება, რომ ეს მხოლოდ „რომანტიკაა“, იმდენად სცდება აზრს, რომ პაროდიას ესაზღვრება, სწორედ ამიტომ არის ემერალდ ფენელის ადაპტაცია (და ეს საკმაოდ თამამი განცხადებაა) ბრონტეს რომანისა ასეთი დამაბნეველი. ეს ფილმი ნამდვილად არ არის დემონი შეყვარებულის ამბავი, თუნდაც უდავოდ მისცეს სალაროებს საჭირო ემოციური შოკი. როგორ უნდა შეაფასოს ადამიანმა ფილმი, რომელიც იმდენად შორსაა ორიგინალური მასალისგან, რომ მის საკუთარ პირობებს უნდა შეხვდე – თუნდაც ამ პირობების უკან არსებული შემოქმედებითი მოტივაცია საუკეთესო შემთხვევაში ღრმად პრობლემატური იყოს, უარეს შემთხვევაში კი პირდაპირ რასისტული – მით უმეტეს, როდესაც არსებობს „გათეთრებული“ ადაპტაციების დამკვიდრებული ისტორია? „ქარიშხლიანი უღელტეხილის“ ინტერპრეტაციად, ფენელის მიდგომა თემატურად მდიდარი ტექსტისადმი სასურველს ტოვებს, მაგრამ როგორც 14 წლის მოზარდის აკრძალული რომანის ფანფიქის კინემატოგრაფიული გადმოცემა – ის თვალწარმტაცია. „ქარიშხლიანი უღელტეხილის“ საპროდუქციო კომპონენტები და შესრულება სანახაობრივია, მაგრამ თუ მაყურებელმა ფილმით ტკბობისთვის წიგნი მთლიანად უნდა დაივიწყოს, რატომ უნდა ვივარაუდოთ, რომ ეს საერთოდ ადაპტაციაა? იმის მიუხედავად, თუ რას ფიქრობს ვინმე ემერალდ ფენელის წინა ნამუშევრებზე, „პერსპექტიული ახალგაზრდა ქალი“ და „სოლტბერნი“, ვერავინ უარყოფს და არც უნდა უარყოს, რომ მისი ესთეტიკური ხედვა მართლაც შეუდარებელია. „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“ მისი ყველაზე თავდაჯერებული და განხორციელებული ფილმია დღემდე, და ყოველი კადრი გაჟღენთილია უმაღლესი ხარისხის პროდუქციის დიზაინით, კოსტიუმებით, თმისა და მაკიაჟის სტილით, კინემატოგრაფიითა და განათებით. კოსტიუმების დიზაინერმა ჟაკლინ დურანმა („ბარბი“, „პატარა ქალები“) შექმნა მრავალი კაბა, რამაც ჩემი პრეს-აუდიტორიის წევრებისგან აშკარა აღფრთოვანება გამოიწვია, ხოლო ერთი მონტაჟის მომენტი, სადაც მარგო რობის ქეთი და შაზად ლატიფის ედგარ ლინტონი ფრენსის ფორდ კოპოლას „ბრემ სტოკერის დრაკულადან“ გადმოსულებს ჰგვანან, სტილისტური არჩევანია, რომელზეც მთელი წელი ვიფიქრებ. პერიოდული რომანტიკული ისტორიები რისკავს, რომ ყველა სხვა ადაპტაციას დაემსგავსოს, მაგრამ „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“ მოდასა და ინტერიერის დიზაინში ანაქრონისტულ მიდგომას იყენებს, რაც წარმოუდგენლად ეფექტურია. პროდუქციის დიზაინერი სიუზი დევისი („სოლტბერნი“, „კონკლავი“) იმსახურებს ყველა შესაძლო ჯილდოს კედლისთვის, რომელიც ქეთის კანს უნდა ჰგავდეს და მასზე გრძნობას იწვევდეს (მარგო რობის საკუთარი კანის მიხედვით მოდელირებული), ხოლო კინემატოგრაფი ლინუს სანდგრენი („სოლტბერნი“, „ბაბილონი“) ფენელის ფანტაზიებს ვნების მდიდრულ ბუნაგებად და კლასობრივი უთანასწორობის დემონსტრირებად აქცევს. უამრავი მომენტია, სადაც „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“ მაყურებელს თითქოს ეროტიული რომანის ყდის სიღრმეში გადაიყვანს, და ვიზუალური ელემენტები ერთად მუშაობს, რათა მაყურებლის პავლოვისეულ ასოციაციებს ამოქმედებდეს, რომელიც სავარაუდოდ გვერდებზე დამალული სკანდალური ისტორიების წაკითხვიდან მომდინარეობს. „ქარიშხლიანი უღელტეხილის“ ვიზუალი იმდენად განსაცვიფრებელი და შთამბეჭდავია, რომ თემატურ ხარვეზებს კიდევ უფრო გამაღიზიანებელს ხდის. ის ფილმს აქცევს „შესანიშნავი კაბები, ლამაზი კაბები“ ადაპტაციად, რაც ჩრდილავს ეკრანზე არსებულ ლამაზ, თუმცა არაპრაქტიკულ მიღწევებს. თუკი რამე ვისწავლეთ „სოლტბერნის“ გამოსვლის შემდეგ „აბაზანის სცენის“ მორალური პანიკიდან, ეს არის ის, რომ ემერალდ ფენელს პრობლემა არ აქვს ეროტიკული გამოსახულებების თავის მოთხრობებში ჩაქსოვისას... და რომ საშუალო მაყურებელი იმდენად რეპრესირებულია, რომ არც ისე ბევრია საჭირო იმისთვის, რომ სკამებზე აფართხალონ. „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“ საკმაოდ კარგად გადმოსცემს ქეთისა და ჰითკლიფის დაუშვებელი ურთიერთობის ვნებას, მაგრამ ფილმის ზოგიერთი ყველაზე ექსპლიციტურად მომხიბვლელი მომენტია ხელების ახლო ხედები, რომლებიც ცომს ზელენ, თხევადი კვერცხის გული, რომელიც ორ თითს შორის იღვრება, და ლოკოკინის ლორწოს კვალი ფანჯარაზე. მიუხედავად იმისა, რომ მარგო რობის და ჯეიკობ ელორდის უდავო ქიმია აქვთ, მათი ვნებიანი სცენები ხშირად ცოტა უმანკოდ გამოიყურება „გახურებული მეტოქეობის“ შემდგომ სამყაროში. „ბოდის რიპერის“ ესთეტიკა? რა თქმა უნდა. მისი შესრულება? ჰმმ. არ ვარ დარწმუნებული! ეს ყოველთვის შეიძლება იყოს ჩემი რეპრესიისადმი ალერგიის შედეგი, მაგრამ როდესაც თეატრში სხვა ადამიანები უხერხულად იცინოდნენ საკუთარი საჯარო აღგზნების შეგრძნებაზე, მე ვეკითხებოდი საკუთარ თავს, ვიყავი თუ არა ზედმეტად გადახრილი ფენელის ხედვისთვის, თუ რა ხდის მომენტს ამპარტავანს, ცუღლუტს ან ამაღელვებელს. ფილმისთვის, რომელსაც ასე აშკარად სურს სურვილზე იყოს, მონტაჟზე ზედმეტი დამოკიდებულება მიზანს ძირს უთხრის. დაწყევლილი წყვილის სასიყვარულო ისტორიის საფუძვლის გარეშე