ეპოქალური ტელე-მომენტები: სცენები, რომლებმაც ტელევიზიის ისტორია შეცვალა

M*A*S*H-ის ყველაზე გულისამაჩუყებელი სცენიდან HBO-ს „სოპრანოების“ ბოლო წამებამდე, ქვემოთ მოცემული სცენები ტელევიზიის ისტორიაში ყველაზე განმსაზღვრელ მომენტებს შორისაა. ეს ის მომენტები იყო, რამაც ამერიკა კოლექტიურად აატირა, საშინლად აყვირა, ან ათქმევინა: „მოიცადე, ეს ხომ არ შეიძლება იყოს დასასრული, არა?“ წარსულში ტელევიზია „წყლის გამაგრილებლის მომენტებით“ განისაზღვრებოდა – სცენებით, რომლებზეც მეორე დღეს ყველა საუბრობდა სამსახურში. ეს არის ხუთი GOAT („ყველა დროის უდიდესი“) „წყლის გამაგრილებლის მომენტი“, რომლებმაც ამერიკა განაცვიფრა და რომლებზეც ყველას თავისი აზრი ჰქონდა. მიუხედავად იმისა, რომ დღეს ტელევიზიის ირგვლივ დისკუსია შეიძლება სხვანაირად მიმდინარეობდეს, ეს სცენები კვლავ მაღალ სტანდარტს აწესებს, რისკენაც ყველა სერიალი მიისწრაფვის. „M*A*S*H“ თავიდანვე რისკიანი სიტკომი იყო. ის ხომ აქტიურ საომარ ზონაში ვითარდებოდა და არ ერიდებოდა ამერიკის მონაწილეობის სატირიზებას ორ თანმიმდევრულ, საკამათო საზღვარგარეთულ კონფლიქტში. სწორედ ამან გამოიწვია შოუს ყველაზე დამანგრეველი მომენტი – ვიცე-პოლკოვნიკ ჰენრი ბლეიკის სიკვდილი. „M*A*S*H“-ის მოქმედება კორეის ომის დროს მიმდინარეობდა, მაგრამ ის ასევე ვიეტნამის ომზეც იყო კომენტარი, რომელიც 1972 წელს, შოუს პრემიერის დროს, დასასრულს უახლოვდებოდა. ბლეიკი იყო 4077-ე მოძრავი არმიის ქირურგიული ჰოსპიტალის საყვარელი მეთაური სერიალის პირველი სამი სეზონის განმავლობაში. ეს ასე იყო მანამ, სანამ მსახიობმა მაკლინ სტივენსონმა შოუს დატოვება არ გადაწყვიტა. ამან „M*A*S*H“-ის სცენარისტებს მისცა შანსი, გაეკეთებინათ რაღაც მართლაც უპრეცედენტო: მოეკლათ სიტკომის მთავარი პერსონაჟი. სცენა, სადაც რადარი ბლეიკის სიკვდილს აცხადებს, მართლაც ამაღელვებელია. ამან საფუძველი ჩაუყარა ურბანულ ლეგენდას, რომ „M*A*S*H“-ის მსახიობებს სცენის გადაღებამდე არ აცნობეს, თუ რა მოხდებოდა. ეს იყო გარდამტეხი მომენტი „M*A*S*H“-ისთვის და საკვანძო მომენტი ტელევიზიის ისტორიაში, რომელმაც მთლიანად გააფართოვა სატელევიზიო შესაძლებლობების საზღვრები. „დალასი“ (Dallas) იყო პრაიმ-თაიმის საპნის ოპერა, რომელიც თოთხმეტი სეზონის განმავლობაში, 1979 წლიდან 1991 წლამდე გადიოდა ეთერში. მისი მესამე სეზონის ფინალმა წარმოშვა ამერიკის ტელეშოუთი სრულფასოვანი გატაცების ერთ-ერთი ადრეული მაგალითი, როდესაც უხილავმა თავდამსხმელმა ბოროტმოქმედ პერსონაჟ ჯ.რ. იუინგს ესროლა ეპიზოდის ბოლო წუთებში. შედეგი იყო ანალოგური მემი, რომელმაც მთელი ზაფხული და შემოდგომა პოპ კულტურაში დომინირებდა: „ვინ ესროლა ჯ.რ.-ს?“ „დალასის“ ქსელმა, CBS-მა, ამ კითხვაზე ააგო სარეკლამო კამპანია, განათავსა ის რეკლამებზე და გადააქცია სამომხმარებლო პროდუქტად. როდესაც „დალასი“ ნოემბერში მეოთხე სეზონის პრემიერით დაბრუნდა, გასაოცარი 90 მილიონი მაყურებელი უყურებდა, რათა საბოლოოდ პასუხი მიეღო. ეს რიცხვი სულ რაღაც რამდენიმე წლის შემდეგ „M*A*S*H“-ის სერიალის ფინალმა დაჩრდილა, მაგრამ ის კვლავ ასტრონომიულად მაღალია ტელევიზიის ეპოქის მაყურებელთა რაოდენობასთან შედარებით. „ვინ ესროლა ჯ.რ.-ს?“ დაამტკიცა, რომ ტელევიზიას შეეძლო მთლიანად დაეპყრო პოპ კულტურა და ის ისტორიაში უდიდესი სატელევიზიო მოვლენების განხილვის საგანია. „საიდუმლო მასალები“ (The X-Files) 1990-იანი წლებისთვის საზღვრების დამრღვევი შოუ იყო, რომელიც დაეხმარა სატელევიზიო საშინელებათა ჟანრის გაცოცხლებას და მისი თანამედროვე ეპოქის დადგომას. „საიდუმლო მასალებმა“ გზა გაუხსნა „ბაფის“ (Buffy), რომელმაც თავის მხრივ მიიყვანა „ზებუნებრივამდე“ (Supernatural), და თითოეულმა მათგანმა ხელი შეუწყო სატელევიზიო საშინელებათა ჟანრის ჩამოყალიბებას ისეთად, როგორიც ის დღეს არის. ხანდახან შოუ საზღვრებს ზედმეტად სცდებოდა, ყველაზე ცნობილია ეპიზოდი „სახლი“ (Home). სერიალისთვის, რომელიც საუკეთესო შემთხვევაშიც კი საშიში, შემზარავი ან შემაშფოთებელი იყო, „სახლი“ პირდაპირ საშინელი აღმოჩნდა. მისმა გულისამრევმა სიუჟეტმა და ვიზუალურმა მხარემ მას TV-MA რეიტინგი მოუტანა და Fox-ს რამდენიმე წლის განმავლობაში გადამეორებებში მისი ჩვენება აუკრძალა. ეს იყო ეპიზოდი, რომელზეც შოუს კრიტიკოსებს შეეძლოთ მიეთითებინათ, როგორც მისი ყველაზე ცუდი იმპულსების მაგალითზე. დღევანდელი სატელევიზიო სტანდარტებითა და პრაქტიკით, ის, სავარაუდოდ, საკმაოდ უწყინარი მოგეჩვენებათ. „საიდუმლო მასალებმა“ შესაძლოა კარი გაუღო ინტენსიურ საშინელებას ტელევიზიაში, მაგრამ უამრავმა შემდგომმა შოუმ კარიბჭის გარშემო არსებული კედელი ააფეთქა. მიუხედავად ამისა, 1996 წელს მან მაყურებელი მოხიბლა და მეორე დღეს უამრავი საუბარი გამოიწვია. მომხდარიდან თითქმის ოცი წლის შემდეგ, ძნელია იმის გადმოცემა, თუ როგორი იყო „სოპრანოების“ ფინალის რეალურ დროში ყურება. საბოლოო გათიშვა (cut-to-black) ახლა იპყრობს მთელ ყურადღებას, მაგრამ ბოლო სცენის ყოველი წამი სასადილოში, Journey-ს „არ შეწყვიტო რწმენა“-ს (Don't Stop Believin') თანხლებით, იყო დაძაბული, ადგილიდან წამოხტომის მაუწყებელი ტელევიზია, ისეთი, როგორიც მანამდე არ ყოფილა. აღსანიშნავი ის არის, რომ „დამზადებულია ამერიკაში“ (Made in America), „სოპრანოების“ ბოლო ეპიზოდი, მიმდინარეობს ისევე, როგორც შოუს ნებისმიერი სხვა ეპიზოდი. თაყვანისმცემლებს სურდათ დიდი, კულმინაციური დასასრული, დამაბოლოებელი ნოტი, რომელიც მთელ სერიალს პერსპექტივაში მოაქცევდა. შემქმნელმა დევიდ ჩეიზმა კი თქვა: „აბა, ეს არასდროს ყოფილა ის, რაც ეს შოუ იყო.“ ასე რომ, ამბავი უბრალოდ გრძელდება, სანამ მოულოდნელად არ ჩერდება. შუა სცენაზე. „სოპრანოების“ თანამედროვე „ვაირი“ (The Wire) უფრო ხშირად შედარებულია „დიდ ამერიკულ რომანს“, მაგრამ „სოპრანოებს“ უფრო რომანისტური დასასრული აქვს. „ვაირი“ მთავრდება მონტაჟით. „სოპრანოები“ მთავრდება შუა წინადადებაში, დიდი ხელოვნების ნიმუში მიტოვებული, ვიდრე დასრულებული. „Breaking Bad“ ჰენკს არ აცნობებდა, რომ უოლტერ უაიტი ჰაიზენბერგი იყო, სანამ ეს შესაძლებელი იყო. როდესაც მან საბოლოოდ შეიტყო სიმართლე, ეს იყო ვინს გილიგანის AMC-ის წარმატებული სერიალის „ენდგეიმის“ დასაწყისი. და მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთს სჯეროდა, რომ ჰენკი შოუს საბოლოო გმირი იქნებოდა, იმდენივე წინასწარმეტყველებდა მის