96 წლის ასაკში გარდაიცვალა ფრედერიკ ვაიზმანი, ნაყოფიერი კინორეჟისორი, რომლის დოკუმენტური ფილმებიც ძირითადად აშშ-ის საჯარო ინსტიტუტებსა და თემებს იკვლევდა. 2016 წელს საპატიო ოსკარის მფლობელმა ვაიზმანმა მთელი ცხოვრება ცნობისმოყვარეობასა და ნატურალიზმს მიუძღვნა და თითქმის 50 ფილმი გადაიღო. მისი გარდაცვალება ორშაბათს ვაიზმანის ოჯახმა და მისმა საპროდიუსერო კომპანია Zipporah Films-მა ერთობლივი განცხადებით დაადასტურეს. „თითქმის ექვსი ათწლეულის განმავლობაში, ფრედერიკ ვაიზმანმა შექმნა შეუდარებელი ნამუშევარი, თანამედროვე სოციალური ინსტიტუტებისა და ჩვეულებრივი ადამიანური გამოცდილების ფართომასშტაბიანი კინემატოგრაფიული ჩანაწერი, ძირითადად შეერთებულ შტატებსა და საფრანგეთში“, – ნათქვამია განცხადებაში. „მისი ფილმები – „ტიტიკუტის სიგიჟეები“ (Titicut Follies, 1967) დაწყებული, უახლესი ნამუშევრით, „Menus-Plaisirs – Les Troisgros“ (2023) დამთავრებული – აღინიშნება მათი სირთულით, თხრობის ძალით და ჰუმანისტური ხედვით.“ ვაიზმანმა, რომლის არაჩვეულებრივი კარიერაც 2016 წელს საპატიო ოსკარით აღინიშნა, გადაიღო და აწარმოა თითქმის 50 ფილმი, მათ შორის: „ქალაქის მერია“ (City Hall, 2020) ბოსტონის მერიის შესახებ; „ექს ლიბრისი“ (Ex Libris, 2017) ნიუ-იორკის საჯარო ბიბლიოთეკაზე; და „ჯექსონ ჰაითსში“ (In Jackson Heights, 2015) ქუინსის რაიონის სამეზობლოზე ნიუ-იორკში. ხშირად ასოცირებული პირდაპირი კინოსა და vérité მოძრაობებთან, ის არასოდეს ატარებდა ინტერვიუებს ან არ დგამდა მოვლენებს თავისი დოკუმენტური ფილმებისთვის და იყენებდა მხოლოდ ბუნებრივ განათებას და დიეგეტურ ხმას, ხმის გადაფარვისა თუ მუსიკის გარეშე. ის არ ატარებდა კვლევას ყოველი პროექტის დაწყებამდე და მიდიოდა მოვლენებზე ცნობისმოყვარეობით აღსავსე, სწავლის სურვილით. „ფილმის გადაღება ყოველთვის თავგადასავალია“, – თქვა ვაიზმანმა 2016 წელს ოსკარის მიღებისას. „ჩვეულებრივ, არაფერი ვიცი თემის შესახებ სანამ დავიწყებ… არასოდეს ვიწყებ თემაზე გარკვეული თვალსაზრისით, ან თეზისით, რომლის დამტკიცებაც მინდა. ასევე, არ ვატარებ კვლევას გადაღებამდე. ჩვეულებრივ, წინასწარ არ ვიცი, რა გადაიღება, ან რას წავაწყდები ნებისმიერ დღეს ან ნებისმიერ მომენტში.“ მან თავისი სუბიექტების ასობით საათის ამსახველი მასალა დააფიქსირა, რომელსაც ინტენსიური მონტაჟის პროცესში, 10 თვემდე, არჩევდა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ასოცირებული იყო დოკუმენტური ფილმის vérité რეჟიმთან, მან თავისი ფილმები ჟურნალისტურ ნაშრომებზე მეტად „ვიზუალურ რომანებად“ აღწერა. ბოსტონში დაბადებულმა ვაიზმანმა უილიამსის კოლეჯი და იელის იურიდიული სკოლა დაამთავრა. 1954 წელს დამთავრების შემდეგ, ის გაიწვიეს აშშ-ის არმიაში, სადაც ორი წელი სასამართლოს რეპორტიორად მსახურობდა, სანამ GI Bill-ის ფარგლებში პარიზში სამართალს შეისწავლიდა. აშშ-ში დაბრუნების შემდეგ, მან მასწავლებლის თანამდებობა დაიკავა ბოსტონის უნივერსიტეტის სამართლისა და მედიცინის ინსტიტუტში. სწორედ ამ პერიოდში დაინტერესდა ვაიზმანი დოკუმენტური კინოწარმოებით და 1963 წელს გადაიღო ნახევრად დოკუმენტური ფილმი „გრილი სამყარო“ (The Cool World), რომელიც უორენ მილერის რომანის მიხედვით შეიქმნა ჰარლემის ბანდის ცხოვრებაზე. ოთხი წლის შემდეგ მან თავისი სარეჟისორო დებიუტი შეასრულა ფილმით „ტიტიკუტის სიგიჟეები“, რომელიც მასაჩუსეტსის ბრიჯუოტერის სახელმწიფო საავადმყოფოში კრიმინალურად შეშლილთა ცხოვრებას აღწერდა. ეს თითქმის მისი ბოლო ფილმი იყო: მისი შემზარავი გადმოცემა საავადმყოფოს პაციენტების არაადამიანური მოპყრობის შესახებ მასაჩუსეტსის უზენაესმა სასამართლომ საჯარო ჩვენებიდან აკრძალა და 1991 წლამდე მისი ჩვენება მხოლოდ კერძო წესით, სამედიცინო პროფესიონალებისთვის იყო შესაძლებელი. მაგრამ ვაიზმანმა გზა განაგრძო და მომდევნო სამ წელიწადში სამი ფილმი გადაიღო. ვაიზმანს დიდი ხნის განმავლობაში ჰქონდა თეატრისა და ცეკვისადმი გატაცება, რაც მის ფილმებშიც აისახა, მაგალითად: „ცეკვა“ (La Danse, 2009), რომელიც პარიზის ოპერის ბალეტის კულისებში ჩახედვის საშუალებას იძლეოდა, და „გიჟური ცხენი“ (Crazy Horse, 2011) ცნობილი პარიზული კაბარეს კლუბის შესახებ. მისი პროგრესული პოლიტიკური შეხედულებები აშკარა იყო მის ნამუშევრებში, მათ შორის ფილმებში, როგორიცაა „კეთილდღეობა“ (Welfare, 1975) ნიუ-იორკის სოციალური დახმარების სისტემის შესახებ, თუმცა ვაიზმანი ამბობდა, რომ მას არ აინტერესებდა იდეოლოგიური კინოწარმოება და ეწინააღმდეგებოდა მოსაზრებას, რომ დოკუმენტური ფილმები პოლიტიკური ან სოციალური ცვლილებების ძალა იყო. 1994 წელს Dox: Documentary Quarterly-სთვის სტატიაში მან განაცხადა: „დოკუმენტური ფილმები, ისევე როგორც პიესები, რომანები, ლექსები – ფორმით ფიქტიურია და არ გააჩნია გაზომვადი სოციალური სარგებელი.“ მისი უახლესი ფილმი, 2023 წლის „Menus-Plaisirs – Les Troisgros“, საფრანგეთის ცნობილ, მიშლენის სამი ვარსკვლავის მქონე რესტორნის კულისებს მიღმა გადაიღეს. 2016 წელს თემის არჩევის საკუთარ მიდგომაზე საუბრისას, ვაიზმანმა თქვა: „ყოველი ფილმი ასევე შესაძლებლობაა, შესაძლებლობა ვისწავლო რამე ახალი თემის შესახებ. მე ჩართული ვიყავი 50-წლიან ზრდასრულთა განათლების კურსში, სადაც მე ვარ სავარაუდო ზრდასრული, რომელიც ყოველწლიურად ახალ თემას სწავლობს. „ადამიანის ქცევის მრავალფეროვნება და სირთულე, რომელიც ერთი ფილმის გადაღებისას შეინიშნება, და მთლიანობაში, ყველა ფილმის – განსაცვიფრებელია, და ვფიქრობ, მნიშვნელოვანია სიკეთის, ზრდილობისა და სულისკვეთების კეთილშობილების დოკუმენტირება, ისევე როგორც სისასტიკის, ბანალურობისა და გულგრილობის ჩვენება.“ ვაიზმანს დარჩა ორი ვაჟი, დევიდი და ერიკი, და სამი შვილიშვილი, ასევე კარენ კონიჩეკი, მისი მეგობარი და თანამშრომელი, რომელიც მასთან 45 წლის განმავლობაში მუშაობდა. მისი 65 წლის მეუღლე, ზიფორა ბატშაუ ვაიზმანი, 2021 წელს გარდაიცვალა.