ჯეიმს ვან დერ ბიკის დაუფასებელი გენიალურობა „მიზიდულობის წესებში“

გასულ კვირას, JoBlo-ს გუნდი შოკირებული და დამწუხრებული იყო ჯეიმს ვან დერ ბიკის გარდაცვალებით, რომელიც სულ რაღაც 48 წლის იყო. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ყველაზე მეტად ცნობილი იყო თინეიჯერულ სერიალ „დოუსონის ნაკადში“ ხანგრძლივი მონაწილეობით, ვან დერ ბიკს არასოდეს მიუღია ისეთი აღიარება, რასაც იმსახურებდა მეინსტრიმულ ფილმებში, რაც სამწუხაროა, რადგან მან მართლაც დასამახსოვრებელი როლები შეასრულა. ალბათ, ყველაზე მეტად საყვარელი და დასამახსოვრებელი მისი შესრულებაა ფილმში „უნივერსიტეტის ლურჯები“, რომელიც 90-იანი წლების ერთ-ერთ საუკეთესო თინეიჯერულ ფილმად ითვლება. თუმცა, 2002 წელს ვან დერ ბიკმა თამამი ნაბიჯი გადადგა ინდი ფილმში „მიზიდულობის წესები“ მონაწილეობით. ეს არის ფილმი, რომელსაც სიამაყით ვამატებთ ჩვენს სერიას „საუკეთესო ფილმი, რომელიც არასოდეს გინახავთ“. „მიზიდულობის წესები“ ეფუძნება ბრეტ ისტონ ელისის 1987 წლის რომანს, რომელიც მოგვითხრობს ნიუ-ჰემფშირის ლიბერალური ხელოვნების კოლეჯის მდიდარი ახალგაზრდების გარყვნილი ქცევის შესახებ. ვან დერ ბიკი თამაშობს შონ ბეითმენის როლს, კამპუსის ნარკოდილერს, რომელიც — ბრეტ ისტონ ელისის საერთო სამყაროში — სინამდვილეში „ამერიკელი ფსიქოპათის“ პატრიკ ბეითმენის უმცროსი ძმაა. შონი შეპყრობილი ხდება უნივერსიტეტის პირველკურსელი, შენინ სოსამონის გულუბრყვილო ლორენის ქალწულობის წართმევით, ამავდროულად კი მის გარშემო ტრიალებენ ლორენის ბისექსუალი ყოფილი შეყვარებული პოლი (იენ სომერჰალდერი) და მისი გარყვნილი თანამობინადრე ლარა (ჯესიკა ბილი). ფილმის რეჟისორია როჯერ ევარი, რომელიც კვენტინ ტარანტინოს „ვიდეო არქივის“ ძველი მეგობარი იყო (ახლა ისინი ერთად უძღვებიან შესანიშნავ „Video Archives Podcast“-ს). მანამდე ევარის რეჟისორობით გამოვიდა კარგად მიღებული „ზოის მკვლელობა“ და დიდი იმედი იყო, რომ „მიზიდულობის წესები“ მას უფრო ცნობილს გახდიდა. თუმცა, ფილმი კრიტიკოსებისგან იმ დროისთვის ნაკლებად დადებითად შეფასდა (თუმცა, რაც მნიშვნელოვანია, თავად ბრეტ ისტონ ელისს ძალიან მოეწონა) და ფინანსურად წარუმატებელი აღმოჩნდა. მომდევნო წლებში ევარი მუშაობდა სცენარისტად ფილმებზე „ჩუმი ბორცვი“ და რობერტ ზემეკისის „ბეოვულფი“, სანამ ტრაგიკული ინციდენტის შედეგად, გაუფრთხილებლობით მკვლელობისთვის ციხეში არ აღმოჩნდა. გათავისუფლების შემდეგ, მან წარმატებით აღადგინა კარიერა „Video Archives Podcast“-ით, თუმცა მისი უახლესი პროექტი — რამდენიმე AI მხატვრული ფილმის გამოშვება — საკამათო აღმოჩნდა. ჩემთვის, „მიზიდულობის წესები“ ევარის უდიდესი ფილმია და, როგორც ელისს ყოველთვის უთქვამს, ის ყველაზე ახლოსაა იმ განწყობის გადმოცემასთან, რასაც ელისი თავის წიგნებში აღწერს. ეს მან ბევრად უფრო წარმატებულად გააკეთა, ვიდრე ფილმებმა „ნულზე ნაკლები“, რომელმაც მისი რომანი ძალიან გააუფასურა, ან საშინელმა „ინფორმატორებმა“. ელისის ნაწარმოებების საუკეთესო ადაპტაციის შესახებ არჩევანი ამ ფილმსა და მერი ჰარონის „ამერიკელ ფსიქოპათს“ შორის არის – თუმცა, როგორც ჩანს, თავად ელისი ამ ფილმს (მიზიდულობის წესებს) ანიჭებს უპირატესობას. მსახიობთა უმეტესობა იმ ეპოქის თინეიჯერი ვარსკვლავებისგან შედგებოდა, რომლებმაც სრულად გამოიყენეს შესაძლებლობა, რათა დაენგრიათ თავიანთი უზადო იმიჯი, რომელიც თინეიჯერულ სერიალებში ჰქონდათ. ვან დერ ბიკი ყველაზე დიდი ვარსკვლავი იყო; მისი შონ ბეითმენი შორს იდგა იმ კარგი ბიჭისგან, რომელსაც ის „დოუსონის ნაკადში“ თამაშობდა, მაგრამ სიმართლე გითხრათ, ის ბუნებრივად ასრულებდა სოციოპათიური ანტიგმირის როლს. ეს დიდი გარღვევა იყო ჯესიკა ბილისთვისაც, რომელიც იმ დროს ყველაზე მეტად ცნობილი იყო რელიგიური სერიალით „მე-7 ცა“. შეიძლება ითქვას, რომ ამ ფილმმა გზა გაუხსნა მას, რომ ათწლეულის ბოლომდე სექს-სიმბოლო კინოვარსკვლავი გამხდარიყო. ირონიულია, რომ თანავარსკვლავი იენ სომერჰალდერი, ბისექსუალი პოლის როლში, თინეიჯერული კერპი გახდა „მიზიდულობის წესების“ გამოსვლიდან დიდი ხნის შემდეგ, როდესაც მან ითამაშა პოპულარულ სერიალ „ვამპირის დღიურებში“. შენინ სოსამონიც იმ დროს ამომავალი ვარსკვლავი იყო, რომელმაც ჰიტ ლეჯერთან ერთად ითამაშა ფილმში „რაინდის ამბავი“. „მიზიდულობის წესები“ თავისუფალია ყოველგვარი მორალიზებისგან, რაც ელისის ნაწარმოებების სხვა ადაპტაციებს ახასიათებდა. ფილმი ზუსტად იმას აკეთებს, რასაც მისი რომანები — გვაჩვენებს სექსუალური, პრივილეგირებული თინეიჯერებისა და ახალგაზრდების ცუდ ქცევას ყოველგვარი განსჯის გარეშე. ალბათ, ფილმის ნახვის შემდეგ არცერთი მათგანი არ შეგეყვარებათ, მაგრამ სწორედ ეს არის არსი. ევარი კარგად გადმოსცემს 1987 წლის გარემოს ისე, რომ ის თავისი ეპოქისთვის „კარიკატურულად“ არ გამოიყურება. ფილმის საუნდტრეკი უბრალოდ გამაოგნებელია: მასში წარმოდგენილია Erasure, The Cure, Love and Rockets და Public Image Ltd., ასევე Tomandandy-ს მუსიკა. საუნდტრეკის ყველაზე გამანადგურებელი ნაწილია ჰარი ნილსონის „Without You“, რომელიც გამოყენებულია შემზარავ თვითმკვლელობის სცენაში. ამ და სხვა სცენების გამო ფილმს თავდაპირველად NC-17 რეიტინგი მიენიჭა, სანამ R რეიტინგამდე შეამცირებდნენ. სამწუხაროა, რომ სალარო შემოსავალი ასეთი მწირი იყო: მსოფლიო მასშტაბით მხოლოდ 11 მილიონი დოლარი შეაგროვა. თუმცა, დაბალი ბიუჯეტის (4 მილიონი დოლარი) გათვალისწინებით, სავარაუდოდ, DVD გაყიდვების შემდეგ, შემოსავალმა ხარჯები დაფარა, რადგან ფილმი ფიზიკურ მედიაზე საკმაოდ პოპულარული იყო იმ დროს – განსაკუთრებით უნივერსიტეტის სტუდენტებში (რომელიც მე ვიყავი მისი გამოსვლისას). ევარიმ ვეღარ შეძლო ელისის შემოქმედების ადაპტაციის გაგრძელება, თუმცა გეგმავდა კვაზი-გაგრძელებას ელისის რომანის „გლამორამა“ მიხედვით, რომელშიც თანავარსკვლავი კიპ პარდიუ ვიქტორ ჯონსონის როლს გაიმეორებდა. სპინ-ოფი ფილმი, „გლიტერატი“, პარდიუს მონაწილეობით, რეალურად არსებობს. „მიზიდულობის წესებში“ არის შესანიშნავი ეპიზოდი, რომელიც ვიქტორის გარყვნილ დასვენებას ევროპაში ასახავს, და ევარიმ, როგორც ჩანს, ამ კადრებისგან სრული ფილმი გადაიღო.