ავტორი: იმოჯენ სარა სმიტი, 2025 წლის 6 ოქტომბერი. ეს სტატია გამოქვეყნდა „ფილმ ქომენთ ლეთერის“ 2025 წლის 30 სექტემბრის გამოცემაში, ჩვენს უფასო ყოველკვირეულ ბიულეტენში, რომელიც ორიგინალურ კინოკრიტიკასა და ნაწერებს აერთიანებს. ბიულეტენზე ხელმოწერა შეგიძლიათ აქ. „მშრალი ფოთოლი“ (ალექსანდრე კობერიძე, 2025). ფილმი შეიძლება ფანჯარას ჰგავდეს, რომლიდანაც სამყაროს ვუყურებთ. მაგრამ ზოგიერთი ფილმი ისეთი ტექსტურირებული და ტაქტილური ზედაპირებით წარმოგვიდგება, რომ მათ რელიეფის ფიზიკურობა აქვთ. ეს ასეა სამ ახალ ფილმთან დაკავშირებით, რომლებიც ძველი, ოსტატურად არასრულყოფილი ფორმატების გამოყენებით არის გადაღებული და ნიუ-იორკის 63-ე კინოფესტივალზეა წარმოდგენილი. რეჟისორის თქმით, რაინ ვერმეტის „ბერკეტები“ გაფუჭებული „ბოლექსის“ კამერებით არის გადაღებული და იწყება, დაკაწრული ფირის მოკლე პრელუდიის შემდეგ, ქვის უხეშ ზედაპირზე ჩაქუჩით ლითონის წვეტების ჩარჭობის მსხვილი კადრით. კიდევ უფრო ექსცენტრიულად, ალექსანდრე კობერიძის „მშრალი ფოთოლი“ ძველი „სონი ერიქსონის“ ტელეფონითაა გადაღებული, რაც ბუნდოვან, პიქსელოვან გამოსახულებებს ქმნის, რომლებიც ოდნავ პულსირებენ: იმპრესიონისტული ნახატების დაბალრეზოლუციური ციფრული ექვივალენტი, სქელი ფერის ლაქებისგან შექმნილი. მარკ ჯენკინის რეჟისორობით გადაღებული „ნევადის ვარდი“, რომელიც მარცვლოვან 16მმ-იან ფირზეა გადაღებული ჰიპერ-გაჯერებული ფერებით, იხსნება ჟანგის, ხავსის, აქერცლილი ხის ქერქისა და მოცეკვავე წყლის თითქმის აბსტრაქტული კადრების მონტაჟით. მიუხედავად სტილისა და ეფექტების მკვეთრი განსხვავებისა, ყველა ეს ფილმი გრძნობად აღძრავს ადგილებს, რომლებიც დანაკარგით, არყოფნით ან გაუარესებით არიან დასახლებული. თითოეული მათგანი იდუმალების ირგვლივ არის აგებული, მაცდური მინიშნებებითა და მუდმივი შეხსენებებით იმის შესახებ, რასაც ვერ ვხედავთ ან ვერ ვიცით. „ნევადის ვარდში“ მოქმედება კორნუოლის სანაპიროზე მდებარე სოფელში ხდება, რომელიც დაცარიელდა და გაღარიბდა თევზის გაქრობის გამო, რომელიც ოდესღაც მისი საარსებო წყარო იყო. ქალაქის ეკონომიკური დეპრესია დაკავშირებულია 30 წლის ტრაგედიასთან, რომელიც სატიტულო სათევზაო ნავს, ჟანგით დაფარულ, მოკლე ტრალერს უკავშირდება, რომელიც შესაძლოა ერთგვარი მოჩვენება-გემი იყოს. ადრეულ სცენებში განწყობა იმდენად მძიმეა, რომ ფილმი თითქმის საშინელებათა ფილმის პაროდიას ესაზღვრება, ყველგან მძიმე აკორდები და საზარელი გაფრთხილებებია – მაგრამ ზებუნებრივი შემობრუნება, როდესაც ის დადგა, არაფერი იყო ისეთი, რასაც ველოდი. მას შემდეგ, რაც ნიკი (ჯორჯ მაკკეი), ახალგაზრდა ოჯახის კაცი, რომელსაც სასოწარკვეთილად სჭირდება ფული სახლის დამპალი სახურავის შესაკეთებლად, „ნევადის ვარდის“ ეკიპაჟს უერთდება, ფილმის უმეტესი ნაწილი თევზის ბადეებით დაჭერის, დახარისხების, გამოშიგვნის და შეფუთვის დამქანცველი რუტინის შთამბეჭდავ აღწერას ეძღვნება. ფილმი ძირითადად მსხვილი კადრებითაა გადაღებული, იშვიათად იხსნება პეიზაჟის ან ქალაქის ხედისკენ; ინტიმური, მოძრავი კამერის მუშაობა და გაძლიერებული ხმები გმირების სენსორულ გამოცდილებებში გვამწყვდევს. (ჯენკინი ასევე ფილმის ოპერატორი და მონტაჟორია). ზოგჯერ რთულია ნიკის სიცხიანი სიზმრების რეალობისგან გარჩევა, მაგრამ მისი განსაცდელი ნაკლებად სპექტრალური საშინელებებია – როგორც ჯენკინის 2022 წლის ფილმში „ენის მენი“ – ვიდრე რეალური ემოციები და დილემები: მწუხარება, განშორება, იდენტობის დაკარგვა და მსხვერპლი. ეს თემები ყველაზე მჭევრმეტყველურად გამოსახულებებში იშლება, ხშირად წითელი ფერის პულსირებით: მიხაკების თაიგული კლდის პირას, მათი ფურცლები მოელვარე; საფოსტო ყუთი, რომელშიც ნიკი სასიყვარულო გზავნილს დებს, იმ იმედით, რომ ის დროში იმოგზაურებს; თავად ნავი, იმდენად ჟოლოსფერი, როგორც მის ბადეებში დაჭერილი თევზის სისხლი. ფილმი სთავაზობს შემაშფოთებელ პასუხს დროულ კითხვაზე: რა დასჭირდება ძველი, კარგი დროების დასაბრუნებლად? კანადელი კინორეჟისორის რაინ ვერმეტის მეორე სრულმეტრაჟიანი ფილმი, „ბერკეტები“, კრიპტიკული ნოქტურნია. ის უცნაური მოვლენით იწყება: იდუმალი აფეთქების შემდეგ, მზე 24 საათით ქრება. სენტ-ანში, მანიტობაში, გარეთ ყველაფერი სიბნელე და მქუხარე თოვლია; ინტერიერები ძველი ტელევიზორების ვერცხლისფერი სტატიკით არის განათებული. უცნაური მონოლითი ჩნდება. სამოქალაქო მოხელე (ანდრინა ტურენი) გამოძიებას აწარმოებს, უყურებს უსაფრთხოების კამერის ჩანაწერებს და კითხულობს მონუმენტის შეკვეთასთან დაკავშირებულ ფაილებს. მონუმენტის მოქანდაკე, ხანდაზმული ქალი (ვალ ვინტი), ვიღაცის სიკვდილს გლოვობს. მონაზვნები ასრულებენ საზარელ ცერემონიას, აგროვებენ ძირძველი ქალის ცრემლებს და წმინდა წყლად ბოთლებში ასხამენ. მამაკაცი მიუძღვება მსვლელობას სასაფლაოზე, უსასრულობის სიმბოლოს აჩვენებს, რომელიც (როგორც გავიგე) ასევე მეტისის ერის სიმბოლოა, რომელსაც ვერმეტი ეკუთვნის. ფილმის მდიდრული, რეზონანსული ხმოვანი პეიზაჟი მთელი რიგი აფეთქებებითაა გაჯერებული: ქვემეხის გასროლა არასოდეს ნანახი მონუმენტის გახსნის ცერემონიაზე, რომელიც მე-18 საუკუნის ფორმებში გამოწყობილმა მამაკაცებმა გაისროლეს; სახლის მფლობელის მიერ ნასროლი ტყვია დათვის შესაშინებლად; ღამით გზაზე მანქანის მიერ მეორე დათვისთვის დარტყმის ხმა. თითოეული ხმა ექოდ ისმის ბუნებისა და ძირძველი თემების მიმართ ძალადობის ისტორიას. იდუმალი ვინეტები წარმოდგენილია ხელით დახატული ბარათებით, რომლებიც ტაროს დასტას მოგვაგონებს. ფილმის პოეტური სიმბოლიკა – მთვარე, სარკე, ქვა, მდინარე – ჩაშენებულია ყოველდღიური ცხოვრების ლაკონურ აღწერაში, ისეთივე სპეციფიკური თავისი ლოკაციითა და კულტურით, როგორც ჯენკინის „ნევადის ვარდში“. აქ, უცნაური მოვლენებისა და გლოვის რიტუალების მიზეზი დასახელებული არ არის, მაგრამ ფილმის რუნული გამოსახულებები გონებაში რჩება ამოტვიფრული, შესაძლოა მით უფრო, რომ ისინი აუხსნელია.