ხელოვნური ინტელექტის სამყაროში, რომელშიც ვცხოვრობთ, სულ უფრო და უფრო შემაშფოთებელი ხდება იმის გაცნობიერება, თუ რაოდენ დიდ კონტროლს ვუთმობთ უკვე მას. სამუშაო ადგილები ქრება – მწერლების, იურისტების, ექიმების – ნებისმიერი სამუშაო, რომლის თავიდან აცილებაც ადამიანებს შეუძლიათ და მანქანას შეუძლია შეასრულოს, საბოლოოდ ასეც მოხდება. კომფორტი იმარჯვებს. სისწრაფე იმარჯვებს. და ჩვენ თითქმის არ ვჩერდებით, რომ ვიკითხოთ, რას ვთმობთ სანაცვლოდ. მაგრამ რა ხდება, როდესაც ეს იგივე ხელოვნური ინტელექტი აღარ მუშაობს ჩვენთვის, არამედ ჩვენს ნაცვლად იწყებს გადაწყვეტილების მიღებას? რა მოხდება, თუ ერთ დღეს ის არა მხოლოდ ეხმარება სამართლებრივ სისტემას, არამედ ხდება მოსამართლე – წყვეტს, რა შეგვიძლია და რა არა, ვინ არის დამნაშავე და ვინ არა? რა მოხდება, თუ სწორედ ის ადამიანები, რომლებმაც შექმნეს ის, რაც მათ მსოფლიოში ყველაზე ინტელექტუალურ მანქანურ გონებად მიაჩნდათ, პირველები აღმოჩნდებიან მისი ავტორიტეტის ქვეშ? და რა მოხდება, თუ მანქანა, რომელიც შექმენით, არ გაფუჭდება... არამედ გადაწყვეტს, რომ პრობლემა თქვენ ხართ? სწორედ ამიტომ ცდილობს მარკო ვან ბელის სცენარი ამ თემას უფრო გაუღრმავდეს. 2029 წელს, LAPD-ის დეტექტივი კრისტოფერ რეივენი (კრის პრეტი) მოულოდნელად საკუთარი მეუღლის მკვლელობაშია ბრალდებული. მას მხოლოდ 90 წუთი აქვს თავისი სახელის გასასუფთავებლად, სანამ ხელოვნური ინტელექტით მართული მართლმსაჯულების სისტემა, ან ხელოვნური ინტელექტის მოსამართლე (რებეკა ფერგიუსონი) – ცივი, მექანიკური და აბსოლუტური – თავის განაჩენს გამოიტანს. განაჩენი, რომელიც არ ნიშნავს ციხეს. ის სიკვდილს ნიშნავს. ეს არის ის სისტემა, რომელსაც ის ოდესღაც მხარს უჭერდა. იგივე ტექნოლოგია, რომელსაც ის ღიად უწევდა პოპულარიზაციას, რადგან სჯეროდა, რომ ის შეამცირებდა დანაშაულს და გაზრდიდა ეფექტურობას ლოს-ანჯელესში. ახლა მისი სიცოცხლე, მისი მომავალი და მისი ბედი დევს უგონო, უემოციო, უგულო ინტელექტის ხელში — ინტელექტის, რომელიც ადამიანის მსგავსად არ ფიქრობს, ადამიანის მსგავსად არ გრძნობს და არ რეაგირებს. ის მხოლოდ აკვირდება. აფასებს მის ქცევას. ითვლის ალბათობებს. თუ ალგორითმი დაადგენს, რომ დანაშაულის 90%-ზე მეტი ალბათობაა, შედეგი საბოლოოა. ასე რომ, კითხვა არ არის მხოლოდ ის, შეუძლია თუ არა მას თავისი უდანაშაულობის დამტკიცება. კითხვა ისაა, შეძლებს თუ არა ის გამოავლინოს, ვინ მოკლა მისი ცოლი – ან იქნებ სიმართლე გაცილებით უფრო შემაშფოთებელია. შესაძლოა ეს თავად იყო. შესაძლოა სისტემამ იცის ის, რაც მას არ იცის. ნებისმიერ შემთხვევაში, არ არსებობს ჟიური. არ არსებობს წყალობა. მხოლოდ ერთი კაცი... და მანქანა, რომელთანაც მან ახლა უნდა იბრძოლოს გადარჩენისთვის. ზედმეტი დეტალების გარეშე, „წყალობის“ ძირითადი მიზანი არ არის თავად საიდუმლო, არამედ ის, რასაც ის ავლენს იმ ძალის შესახებ, რომლის გადაცემაც მზად ვართ ხელოვნური ინტელექტისთვის. ფილმი არსებობს იმისთვის, რომ გამოიკვლიოს, თუ რა ზღვრამდე შეიძლება მიეცეს ხელოვნურ ინტელექტს წვდომა – და ღირს თუ არა ეფექტურობა ამ ფასად. აშკარა უპირატესობები არსებობს. ხელოვნური ინტელექტი სწრაფია. ის ზუსტია. მას შეუძლია უზარმაზარი რაოდენობის ინფორმაციის დამუშავება დაღლილობის, მიკერძოების ან შეზღუდვის გარეშე. თეორიულად, მან უკეთესი გადაწყვეტილებები უნდა მიიღოს, ვიდრე ადამიანებს ოდესმე შეეძლოთ. მაგრამ ის, რაც მას აკლია, ისეთივე მნიშვნელოვანია. ხელოვნურ ინტელექტს არ აქვს ადამიანური გავლენის განცდა. არ აქვს ინტუიცია. არ ეშინია შეცდომის დაშვების. ის არ გრძნობს ეჭვს, სინანულს ან ყოყმანს. მას არ ესმის, რომ ფაქტები შეიძლება იყოს არასრული, მანიპულირებული ან განზრახ შეცვლილი. და თუ სისტემაში შეყვანილი ინფორმაცია ხარვეზიანია, როგორ შეიძლება შედეგი სამართლიანი იყოს? ხელოვნურ ინტელექტს შეუძლია მხოლოდ იმის განსჯა, რასაც მას აჩვენებენ. ფილმ „წყალობაში“ LAPD-ის ოფიცერმა ეს იცის – და მან იცის, რომ დრო მის მხარეს არ არის. მხოლოდ 90 წუთით, რომ დაამტკიცოს თავისი უდანაშაულობა, სისტემა სიმართლეს არ ეძებს. ის ალბათობას ეძებს. და სწორედ აქ ეჯახება ერთმანეთს ხელოვნური ინტელექტის სილამაზე და საფრთხე. რებეკა ფერგიუსონი ჩუმად გამორჩეულია „წყალობაში“, ასრულებს როლს რთულ სივრცეში – ერთდროულად ასახიერებს მოსამართლესაც და ხელოვნურ ინტელექტსაც. როგორც მანქანის განმასახიერებელი ადამიანური არსება, მისგან მოითხოვება ემოციების თითქმის მთლიანად დათრგუნვა, მაგრამ დახვეწილი ნიუანსები მაინც ვლინდება. ეს დაძაბულობა მის შესრულებას ფილმის ერთ-ერთ ყველაზე ინტრიგულ ელემენტად აქცევს. დასასრულს, ტიმურ ბეკმამბეტოვის „წყალობა“ საინტერესო და დროული ფილმია. ის მიანიშნებს, რომ როდესაც ადამიანები და ხელოვნური ინტელექტი ერთად მუშაობენ, მნიშვნელოვანი შედეგების მიღწევაა შესაძლებელი – მაგრამ ის ასევე კითხულობს, ნამდვილად მზად ვართ თუ არა ამ ბალანსისთვის. შესაძლოა მზად ვართ. შესაძლოა არა. ფილმი არ აჩვენებს, რომ მას მკაფიო პასუხი აქვს. ის, რასაც „წყალობა“ წარმოგვიდგენს, შესაძლოა დისტოპიურად მოგვეჩვენოს, მაგრამ ისტორიამ გვაჩვენა რაღაც შემაშფოთებელი: ბევრი იდეა, რომელიც ოდესღაც სამეცნიერო ფანტასტიკად ითვლებოდა, ნელ-ნელა რეალობად იქცა. ის, რასაც ოდესღაც ეკრანზე შორეულ მომავალში ვუყურებდით, ახლა რეალურ დროში ვითარდება. ხელოვნური ინტელექტი უკვე იკავებს სამუშაო ადგილებს. ავტომატიზაცია ჩქარდება. და ხელოვნური ინტელექტით მართული განსჯის იდეა აღარ ჩანს შეუძლებლად. თუმცა აღსანიშნავია, რომ ფილმი ფრთხილობს, არ მოახდინოს ხელოვნური ინტელექტის დემონიზაცია. სინამდვილეში, ის აღიარებს მის ძალას – მის ეფექტურობას, მის პოტენციალს, მის უნარს, დაეხმაროს კაცობრიობას წარმოუდგენელი მიღწევებისკენ. მაგრამ როდესაც საქმე ეხება გადაწყვეტილებებს, სადაც ადამიანის სიცოცხლე დევს სასწორზე, „წყალობა“ აჩენს არაკომფორტულ კითხვას: ეს პასუხისმგებლობა ოდესმე უნდა იქნას თუ არა აღებული ადამიანის ხელებიდან? რადგან თუ ადამიანები შეიძლება იყვნენ კორუმპირებულნი, მაშინ მათ მიერ შექმნილი სისტემებიც შეიძლება იყოს კორუმპირებული. მაშ, სად გვტოვებს ეს? „წყალობა“ ამ კითხვაზე არ პასუხობს – მაგრამ ეს არც სჭირდება. ის წარმატებას აღწევს იმით, რომ გვაფიქრებს ამაზე. რადგან მომავალი უკვე აქ არის. ერთადერთი რეალური კითხვა რჩება: მზად ვართ ამისთვის?