კინოს გაბერვა: რატომ ხდება თანამედროვე ფილმები სულ უფრო გრძელი და რა ფასად?

რამდენად გრძელია ძალიან გრძელი ფილმი, სანამ არ დავიწყებთ კითხვის დასმას, რას ვაკეთებთ ჩვენი დროითა და ფულით? ამ კვირის დასაწყისში, Amazon MGM Studios-მა გამოაქვეყნა ინფორმაცია, რომ რაიან გოსლინგის ახალი სამეცნიერო-ფანტასტიკური სათავგადასავლო ფილმი, „პროექტი ჰეილ მერი“ (Project Hail Mary), 156 წუთი გაგრძელდებოდა! ეს ორნახევარ საათზე მეტია! მიუხედავად იმისა, რომ ენდი უირის კოსმოსური საძიებო ეპოსი არ წამიკითხავს, ბოლო რამდენიმე კვირის განმავლობაში წიგნის მაღაზიებში არაერთხელ შემხვედრია. ახალ წელს წიგნების ყიდვის პრობლემა გამიჩნდა, მაგრამ ეს არ არის ჩვენი ამჟამინდელი განხილვის საგანი. უირის რომანი, ფორმატის მიხედვით, 476 გვერდია. არ შეიძლებოდა თუ არა ფილ ლორდისა და კრისტოფერ მილერის ადაპტაციისთვის უფრო მისაღები ხანგრძლივობის მიცემა? ისეთი, რომელიც არ გამოცდის ჩვენი თირკმელების გამძლეობას და ADHD-ით დაზიანებულ ყურადღების კონცენტრაციას? ყოველ შემთხვევაში, „პროექტი ჰეილ მერი“ მხოლოდ ერთი საფეხურია ჩემი ნამდვილი შეშფოთებისკენ მიმავალ გზაზე: ფილმების „გაბერვა“ (bloat). ჩემს დროს, ფილმები, საშუალოდ, 90 წუთი გრძელდებოდა. ან, თუ ბლოკბასტერი იყო, 100-დან 120 წუთამდე. რა თქმა უნდა, გამონაკლისებიც იყო, მაგრამ სწორედ ამიტომ ვახსენე საშუალო მაჩვენებელი. იქნება ეს სიუჟეტის არჩევანის, მხატვრული ხედვის, თუ მთელი სცენის ამოჭრის გამო, 80-იანი და 90-იანი წლების კინემატოგრაფისტები ხშირად „კლავდნენ თავიანთ ფავორიტებს“ (კლავდნენ თავიანთ საყვარელ სცენებს/იდეებს), რათა მათი კინოპროექტი „ოპტიმალურ ზონაში“ მოხვედრილიყო. ფილმის ხანგრძლივობით თქვენი საათის დარეგულირებაც კი შეიძლებოდა, რადგან ის საათნახევარზე მეტ ხანს არ გაგრძელდებოდა, კინოთეატრებში კი ნაკლები რეკლამა და მომავალი პრემიერების ანონსი იყო. დღეს, თუ გსურთ, რომ კინოთეატრში „პროექტი ჰეილ მერის“ მსგავს ფილმს უყუროთ, თქვენი განრიგი უნდა გაწმინდოთ. შეგიძლიათ ისე გამოთვალოთ მოსვლის დრო, რომ ფილმი თქვენს დასკდომასთან ერთად დაიწყოს, მაგრამ წარმატებებს გისურვებთ. არავინ იცის, რამდენი დრო დაგჭირდებათ საჭმლის საყიდლად, ადგილზე მოსახერხებლად დასაჯდომად და ერთი და იგივე მანქანისა თუ მედიკამენტების რეკლამების ასატანად. ოჰ, და არ დაგავიწყდეთ დრო დაუთმოთ მოლაპარაკე პოპკორნის გაუგებარ თავგადასავლებს, რომელსაც სურს, კინოთეატრის მიერ დამტკიცებული საკრედიტო ბარათის შეთავაზებით, კიდევ უფრო მეტი ვალი მოგყიდოთ. შემეძლო გამეგრძელებინა იმის განხილვა, თუ როგორ აგრძელებს ფილმების „გაბერვა“ კინოთეატრებში ვიზიტის გამოცდილებას საგანგაშო პროპორციებით, მაგრამ ალბათ დროა, მოვისმინოთ მეორე მხარის მოსაზრება. „ტენეტისა“ და „ოდისეის“ რეჟისორის, ქრისტოფერ ნოლანის თქმით, ახალგაზრდა მაყურებლებს უფრო გრძელი, მრავალფეროვანი ფილმები სურთ, მათ ურჩევნიათ გადაიხადონ არსებითი გამოცდილებისთვის, ვიდრე სწრაფი, ზედაპირულისთვის. ნოლანი სტუდიებს მოუწოდებს, „ენდონ აუდიტორიას“ და სთხოვს, რომ არ აიძულონ კინემატოგრაფისტები, შეცვალონ თავიანთი პროექტები მაყურებლის შერჩეული სეგმენტის აღქმული ჩვევების საფუძველზე. ნოლანს ასევე მიაჩნია, რომ ტელევიზია არის კინემატოგრაფიული გამოცდილების „დამახინჯების“ მიზეზი, მისი თქმით, ტელევიზია დიალოგებზეა ძლიერ დამოკიდებული, ვიდრე ატმოსფეროსა და ხმის საშუალებით კომუნიკაციაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმები მხედველობისა და სმენის კომბინაციაა, ნოლანი ამტკიცებს, რომ კინო უპირველეს ყოვლისა, ვიზუალური მედიუმია. კინემატოგრაფისტის მოვალეობაა, მაყურებელი ხელოვნების საშუალებით სამყაროში ჩაითრიოს. შესაძლოა, რომ დიდ სიმაღლეებს ვერ მივაღწევთ გახანგრძლივებული ქრონომეტრაჟის გარეშე, რაც სამყაროებისა და პერსონაჟების დასამკვიდრებლად აუცილებელია. მე აქ ბატონ ნოლანთან კამათისთვის არ ვარ. ის ინდუსტრიაზე ბევრად მეტს იცნობს, ვიდრე მე ოდესმე მეცოდინება. თუმცა, მაინც მაინტერესებს, ხომ არ ბუნდოვანია კინემატოგრაფიის რომანტიზმი მისი აღქმისთვის, თუ როგორ იღებს და ერთვება აუდიტორია თანამედროვე ეპოქის კინოში. ჩვენ ვცხოვრობთ ეპოქაში, სადაც თითქმის ყველას აქვს სმარტფონი – ინფორმაციისა და გართობის ერთი შეხედვით უსასრულო წყარო, ღილაკის ერთი შეხებით. ზოგისთვის, როგორც კი მოქმედებაში პაუზაა, ან ფილმის სიუჟეტი საკმარისად სწრაფად არ ვითარდება, დგება დრო, ამოიღოს ტელეფონი, ითამაშოს Arrows (მოძებნეთ, სახალისოა) ან უბრალოდ „დადუმსქროლოს“ სოციალურ მედიაში. თუ ფილმი ჩვენს ყურადღებას ვერ იპყრობს, არსებობს მოწყობილობა, რომელიც მოგვცემს დოფამინს, სანამ სიუჟეტი კვლავ არ განვითარდება. დიახ, ტელეფონები კინოთეატრებში აკრძალულია, მაგრამ რადგანაც სულ უფრო მეტი ადამიანი ირჩევს ფილმების სახლში ყურებას, სმარტ მოწყობილობის მიერ ფილმზე გამარჯვების ალბათობა იზრდება. რაც უფრო „გაბერილია“ თქვენი ფილმი, მით მეტია აუდიტორიის მიერ მასთან კავშირის გაწყვეტის შესაძლებლობა. დავუბრუნდეთ მთავარ თემას, კიდევ ერთ მაგალითს მოვიყვან ჰოლივუდის „გაბერილობის“ შესახებ. არ შეგვიძლია „პროექტ ჰეილ მერის“ (სხვათა შორის, გასაოცარ ფილმად გამოიყურება) მივცეთ მთელი „გართობა“. ამის ნაცვლად, მოდით, ყურადღება გავამახვილოთ ჯონ მ. ჩუს „ვიკიდის“ ფილმებზე. ჩუს „ოზის ჯადოქრით“ შთაგონებული ეპოსი არის სამსაათიანი ბროდვეის მიუზიკლის ადაპტაცია. ამის გათვალისწინებით, სჭირდებოდა თუ არა ისტორიის თეატრალური ვერსიის ორ სამსაათიან ფილმად გაყოფა? დარწმუნებული ვარ, ჩუს აქვს თავისი მიზეზები, რომ ეს ფანტასტიკური თავგადასავალი ორ ნაწილად წარმოადგინა. თუმცა, არ შემიძლია არ დავფიქრდე, ხომ არ სურდა „უნივერსალს“ ორი ფილმი მეტი ფულის გამომუშავების ინტერესებიდან გამომდინარე, მოკლე და ლაკონური ამბის მოყოლის ინტერესის უგულებელყოფით. ამ სიტყვების აკრეფის დროსაც კი მესმის თქვენი წუწუნი: „აბა, რა თქმა უნდა.“ ვიცი. მესმის. მიუხედავად ამისა, არ შეიძლებოდა თუ არა ერთი-ორი სიმღერის ამოჭრა (აღიარეთ, „ვიკიდის“ ზოგიერთი სიმღერა „ფორ გუდში“ არ არის „ბანგერები“), რათა საერთო გამოცდილებაში „გაბერილობა“ შემცირდეს? არ ვაპირებ იმის პრეტენზიას, რომ ამ „პრობლემის“ რაიმე პასუხი მაქვს. არ ვაპირებ ვუთხრა კინემატოგრაფისტს, რა გააკეთოს საკუთარ პროექტთან დაკავშირებით, არც შემოქმედებით ნამუშევრებში მინდა ჩარევა. შესაძლოა, გამოსავალი...