კრიტიკოსის გამომშვიდობება: მაიკლ როზეკის „მარიანა“ და კინოს „დანაშაულის სია“

მწერალ-რეჟისორ მაიკლ როზეკის სადებიუტო ნაშრომი, „ობოლი“ ფილმი, კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს, თუ რა შეიძლება იყოს კინო, და სთხოვს მსახიობთა ლეგენდას, წარმოთქვას დაუხვეწავი მონოლოგი მედიუმის პოტენციალისა და შეზღუდვების შესახებ. აბა, დასრულდა. როდესაც უკან ვიყურები Variety-ში ჩემს ორდეკადიან მოღვაწეობაზე, წარმოუდგენლად ვამაყობ 2000-ზე მეტი რეცენზიით, რომელიც გამოცემამ (და თქვენ, ჩემმა მკითხველებმა) მენდეთ. ეს უდიდესი პრივილეგიაა, რასაც ნებისმიერი კინოკრიტიკოსი შეიძლება ითხოვდეს. და მაინც, ვერ ვიშორებ პასუხისმგებლობას იმის გამო, რასაც ჩემს „დანაშაულის სიას“ ვუწოდებ: ყველა ფილმი, რომელიც ვნახე, მაგრამ დრო არ მქონდა განმეხილა. უმეტეს კრიტიკოსს ეს პრობლემა არ აქვს. მათ აქვთ მკაფიო დავალებები, რომლებსაც ფილმის გამოსვლამდე ასრულებენ. თუმცა, ინდუსტრიულ გამოცემაში, როგორიცაა Variety, ვცდილობთ, რაც შეიძლება მეტი ფილმი განვიხილოთ, ჰოლივუდური ბლოკბასტერებიდან შედარებით ბუნდოვან არტ-ფილმებსა და ინდიებს ჩათვლით. და რადგან ეს მისია ჩემთვის მნიშვნელოვანია, არ მავიწყდება ის, რაც ხელიდან გამიცურდა. შესაძლოა, ეს იყო რაღაც, რაც ფესტივალზე ვნახე, მაგრამ დრო ვერ მოვახერხე, მაგალითად, გიორგი პალფის უდიალოგო „ქათამი“ (რომელიც კანის სენსაციას „ეო“-ს გვერდით დგას, მაგრამ იგივე კრიტიკული ყურადღება ვერ მიიღო) ან ჯეკ ბეგერტის ჭკვიანი, თვითკრიტიკული სანდენსის „ობოლი“ „პატარა სიკვდილი“, რომელიც შუა გზაზე ცინიკური ინდუსტრიული დაღლილობიდან რაღაც უფრო სიცოცხლის დამადასტურებელზე რადიკალურად გადადის. ან შესაძლოა ფილმი, რომელიც დისტრიბუციას ეძებდა და შესაძლოა სახლიც ეპოვა, დრო რომ მქონოდა მისი განსახილველად, მაგალითად, არი და ეთან გოლდის რეზონანსული, ერთკადრიანი „ძმა ძმის წინააღმდეგ“, ლინკლეიტერისეული „სიარული და საუბარი“ ძვირფასი ქვა, რომელიც წყვილს სან-ფრანცისკოს გარშემო დაყვება. მე მზიდველი ვარ იმ პასუხისმგებლობის, რომ არ განვიხილე ეს და ამდენი უცნაური გამონაკლისი, ზღვრული შეთავაზებებიდან, როგორიცაა „აბრუპტიო“, სერიული მკვლელის თრილერი, რომელიც მთლიანად თოჯინებითაა გადაღებული, ენდი უორჰოლის „სან დიეგოს სერფამდე“ (2012 წლამდე დაკარგულად ითვლებოდა), რომელშიც ტეილორ მიდი ენთუზიაზმით ინტერესდება სამხრეთ კალიფორნიის წყლის სპორტით. ვფიქრობ, დრო მაქვს, რომ წასვლამდე ჩემი „დანაშაულის სიიდან“ მხოლოდ ერთი ასეთი ხარვეზი ამოვიღო, და ამიტომ ვუბრუნდები პატარა გულწრფელ ფილმს სახელად „მარიანა“, რომლის „მჩივანა“ რეჟისორი, მაიკლ როზეკი, X-ზე ერთ წელზე მეტია მაწუხებს. როზეკი, რომელიც იძულებული გახდა, პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი გვიან ასაკში გადაეღო, პროექტს აღწერს, როგორც „რევოლუციურ ერთქალიან ფილმს“, რომელშიც ჩემი ყველა დროის საყვარელი მსახიობი, იზაბელ იუპერი თამაშობს. ასე რომ, რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, საბოლოოდ მოვახერხე მისი ნახვისთვის დროის გამონახვა (რადგან როზეკი ამტკიცებს, რომ გამოსვლა მოგვიანებით ამ წელს მოხდება). როგორც ყოველთვის ელეგანტური, იუპერი ჩნდება ხელში სცენარით, ნახევრად კითხულობს, ნახევრად წარმოთქვამს გრძელ, თვითმნიშვნელოვან მონოლოგს, დაწერილი როზეკის მიერ. ეს არც ისე ბევრია შესრულება, როგორც რეპეტიცია, გადაღებული რამდენიმე გრძელი კადრით, რომელშიც კამერა ზუმავს, ირყევა და პოზიციას იცვლის მისი საუბრისას. სამწუხაროდ, ინგლისური არ არის იუპერის მშობლიური ენა, და თუმცა სიმძიმე მარტივად მოდის, წითურთმიანი მსახიობი უცნაურ პაუზებს და კიდევ უფრო უცნაურ ჟესტებს აკეთებს, რაც შეიძლება დამაბნეველი იყოს. იუპერი რეაგირებს ტექსტზე, როცა ის მისი პირიდან გამოდის, მაშინ როცა ჩვენ უნდა გვჯეროდეს, რომ ეს სიტყვები თავიდანვე მისი (ან „მარიანას“) იყო. როგორ დაარწმუნა როზეკმა მამაცი ფრანგი ვარსკვლავი ამის გაკეთებაზე, მხოლოდ წარმოდგენა შემიძლია, მაგრამ ასეთი დავალების მიღება ისეთი უშიშარი საქციელია, რომელსაც იუპერისგან ვაფასებთ, რომელმაც „პიანინოს მასწავლებელში“ დემენტური დისციპლინარიუსი ითამაშა და „ელე“-ში თავდასხმით აღფრთოვანებული ქალი – სარისკო როლები, რომლებსაც ცოტა თუ გაითვალისწინებდა, მით უმეტეს მიიღებდა. რამდენიმე წლის წინ მოვახერხე იუპერის სცენაზე ნახვა. ის ასრულებდა „მარიამმა თქვა, რაც თქვა“, ავანგარდულ ერთქალიან სპექტაკლს, რეჟისორი რობერტ უილსონი, რომლითაც მან მსოფლიო მოიარა. მხოლოდ შემიძლია ვივარაუდო, რომ როზეკმა ესეც ნახა, რადგან სწორედ იმ დროს გადაიღო „მარიანა“ (ახლა სამი წლის წინ), და მაინც, მან არჩევანი გააკეთა, რომ არ მიებაძა მისთვის. იმ ნაწარმოებში იუპერმა „ითამაშა“ მერი შოტლანდიის დედოფალი (იმ გაგებით, რომ ის „თამაშობს“ პერსონაჟს სახელად მარიანა „მარიანაში“, არ ცდილობს სხვა ადამიანის განსახიერებას ან სხვანაირად გახდომას). ფრანგი ვარსკვლავი ენერგიულად მოძრაობდა წინ და უკან, მაღლა და დაბლა სცენაზე – ეს იყო პოზიტიურად კალითსტენური შესრულება – როდესაც ის ორმაგ დროში წარმოთქვამდა თავის სტრიქონებს. ბრეხტის ექსპერტი არ ვარ, მაგრამ ეს, როგორც ჩანს, „განუცხადებელი ეფექტის“ კლასიკური მაგალითია, რომლის მიზანია აუდიტორიის ინფორმირება გამოცდილების თეატრალური ხელოვნურობის შესახებ. როზეკი ცბიერად მსგავს რაღაცას ეძებს. იუპერი „მარიანას“ უმეტეს ნაწილს ძვირადღირებულ ლურჯ დივანზე ზის, ხელში სცენარით, და ატარებს, რაც ცალმხრივ საუბრად უნდა აღიქმებოდეს აუდიტორიასთან – უფრო ლექციად, რადგან „მარიანა“ წარმოადგენს როზეკის მანიფესტს იმის შესახებ, თუ რა არის „რეალური“ მედიუმში, სადაც ყოველი შემოქმედებითი არჩევანი კონსტრუირებულია. სიუჟეტები არ არის რეალური. ისტორიები არ არის რეალური. ღმერთმა იცის, რომ რეალითი შოუ არ არის რეალური. „გაიღვიძეთ!“ ყვირის იუპერი ერთ მომენტში, პირდაპირ კამერაში იყურება. „იყავით რეალურები!“ ვის საყვედურობს როზეკი ზუსტად? და ვინ ზუსტად