ჯესიკა კიანგის მიერ. 2025 წლის 25 აგვისტო. ეს სტატია გამოქვეყნდა The Film Comment Letter-ის 2025 წლის 22 აგვისტოს გამოცემაში, ჩვენს უფასო ყოველკვირეულ ბიულეტენში, რომელიც მოიცავს ორიგინალურ კინოკრიტიკასა და წერას. ბიულეტენის გამოსაწერად ეწვიეთ აქ. „ცისფერი ყანჩა“ (სოფი რომვარი, 2025) ლოკარნოს კინოფესტივალზე, როდესაც ახსენებთ, რომ დედაჩემი ამ მხარეში გაიზარდა და ჯერ კიდევ ფლობს ბებიაჩემის პატარა, მოუხერხებელ, კოღოებიან სახლს მთებში, ხალხი გაოცებული გიყურებს. თითქოს აღიარეთ, რომ ტყის ელფების ოჯახმა გაგზარდათ, ან რომ ცხოვრობთ სამერაიზლში ან ბრიგადუნში. ბერლინისა თუ ტორონტოს მსგავს დიდ ქალაქებში, ან ვენეციისა თუ კანის მსგავს ცნობილ ტურისტულ ადგილებში გამართული ფესტივალებისგან განსხვავებით, ცოტა საერთაშორისო დამსწრე თუ ეწვევა – ან თუნდაც დაფიქრდება მის არსებობაზე – შვეიცარიის სამხრეთით მდებარე ამ ლამაზ, გამაოგნებლად ძვირ ქალაქს, აგვისტოს ორი კვირის გარდა, როცა ისეთი სიცხეა, რომ ვერ გაძლებ. კიდევ უფრო ცოტამ თუ გაატარა ბავშვობის ზაფხული ამ რეგიონში, და ალბათ მხოლოდ მე ვარ ის, ვინც ოფლში გაწურული დარბის სეანსიდან სეანსზე და გონება სავსე მაქვს მადლენის მსგავსი მოგონებებით: როგორ მეპარებოდა პანიკა ლიდოზე მზის აბაზანების მიმღებთა შორის დაკარგვისას, ან როგორ მერყეობდა რძის კბილი პიაცა გრანდეზე, ან ყოველწლიური სიამოვნება, რომელიც იყო ყოველი დასვენების პირველი რიველა (ცქრიალა შვეიცარიული უალკოჰოლო სასმელი, რომელიც რძის შრატისგან მზადდება და ბევრად უფრო გემრიელია, ვიდრე ჟღერს). ბოდიშს გიხდით ჩემი თავმომწონე, მემუარული შესავალი აბზაცისთვის – ეს არის სტილი, რომელსაც ვცდილობ ავარიდო თავი. მაგრამ ჩემი განსაკუთრებული ისტორია ლოკარნოსთან აქ აქტუალურია, რადგან წლევანდელი შერჩევის საკმაოდ ბევრი გამორჩეული ნამუშევარი არა მხოლოდ მეხსიერებას, არამედ წარსულსაც ეჭიდებოდა ისე დაჟინებით, რომ ის ცვლიდა თავად გახსენების აქტის ფორმას. ამდენად, არ ვაღიარო ამ ადგილთან ჩემი მთელი ცხოვრების ურთიერთობის გავლენა ბოლო რამდენიმე კვირის განმავლობაში განცდილზე, არ იქნებოდა სათანადო საქციელი სტატიისთვის იმ კინორეჟისორების შესახებ, რომლებსაც არ ეშინიათ მოგონებებისა და ხელახალი შექმნის ინტრუზიულად არასრულყოფილ ბუნებას უფლება მისცენ, შიგნიდან-გარეთ და ზოგჯერ გარედან-შინაგნად შეცვალოს მათი ფილმები. ავიღოთ, მაგალითად, სოფი რომვარის დელიკატურად გამანადგურებელი „ცისფერი ყანჩა“, რომელიც წარმოდგენილი იყო „Cineasti del Presente“ კონკურსში, ახალბედა რეჟისორებისთვის. რომვარის მრავალი ცნობილი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი მხატვრული და დოკუმენტური ფილმის ზღვარზე იყო, მაგრამ ეს ინსტინქტი ახალ, გამჭრიახ დონეზეა აყვანილი მის სრულმეტრაჟიან დებიუტში. თავდაპირველად, მისი ამაღელვებელი ხმოვანი პეიზაჟი, სარწყავი შლანგების შხეფებითა და ბატუტის ზამბარების ზუზუნით, ასევე მზისგან განათებული კინემატოგრაფია, ფილმს გადამწყვეტი ზაფხულის არდადეგების მოგონებად წარმოაჩენს, თუმცა ის უჩვეულოდ მგრძნობიარეა ჩვენი ბავშვობის აღქმის უზუსტობების მიმართ. მაგრამ, თითქოს მწერალი-რეჟისორი მოუთმენელია იმის გამო, თუ როგორ აშორებს მისი 8 წლის ეკრანული ავატარი, საშა (ეილულ გუვენი), მზერას იმ ნივთებისგან, რომელთა დანახვაც ზრდასრულ რომვარის სასოწარკვეთილად სურს, მალე ფილმის რეალობა იწყებს დეფორმირებას. ეს განსაკუთრებით ხდება საშას ტრაგიკულად პრობლემური თინეიჯერი ძმის, ჯერემის (ედიკ ბედოესი) ირგვლივ, რადგან ის თითქოს ჩნდება და ქრება გარკვეული სცენების პერიფერიიდან და ხდება ბავშვების განადგურებული მშობლებს შორის ნაწილობრივ გაგონილი, დაბალი ხმით წარმოთქმული ყოველი საუბრის საგანი. როდესაც ნარატიული ქსოვილის ეს ნაზი შეფერხება ასევე არაადეკვატური აღმოჩნდება კათარზისისთვის, რომელსაც რომვარი ეძებს, ის უფრო დრამატულ ინტერვენციას ახდენს, რაც უფლებას აძლევს ზრდასრულ საშას (ემი ზიმერი), რომელიც ახლა კინორეჟისორია და თავის ნამუშევრებში ძმის ადრეულ სიკვდილს ეხება, გამოჩნდეს სახლში იმ საბედისწერო, დიდი ხნის წინანდელ ზაფხულს, როგორც მომვლელი. ეს უზარმაზარი, მდიდარი სვლაა, მაგრამ მისი მრავალშრიანი, დროის დამშლელი სირთულე მალავს იმ მოძრავ ემოციურ სიმარტივეს, რომელსაც ის იწვევს. ის განსაკუთრებით სუფთა და განსაკუთრებით გულისამაჩუყებელია ბავშვი-საშასა და ზრდასრული-საშას ურთიერთობის იმ ერთ მომენტში, სადაც პატიება თითქოს ორივე მიმართულებით მიედინება ერთი მზერის ღერძის გასწვრივ: შენ უბრალოდ ბავშვი იყავი. ბევრად უფრო კლასიკურ, თუმცა არანაკლებ შთამბეჭდავ სტილში, ხორვატი კინორეჟისორი ჰანა იუშიჩი თავისი სრულმეტრაჟიანი დებიუტის, „შეწყვიტე ჩემი თეფშის ყურება“ შემდეგ, დიდ ნაბიჯს დგამს წინ თავისი შემდგომი ნამუშევრით, პერიოდის დრამით „ღმერთი არ უშველის“, რომელიც მთავარ კონკურსში იყო წარმოდგენილი. მე-20 საუკუნის დასაწყისში ვითარდება მოვლენები, ის ასახავს უეცარ არეულობას, რომელიც მოჰყვება, როდესაც შავებში ჩაცმული, ესპანურენოვანი ტერეზა (მანუელა მარტელი) ჩადის ხორვატიის მთებში მდებარე მიყრუებულ სახლში და აცხადებს, რომ ის არის ძმის ქვრივი, რომელიც ჩილეში გაემგზავრა ბედის საძიებლად. ვინაობის დამტკიცების ან უარყოფის რეალური გზის არარსებობის პირობებში, ტერეზა ხდება სხვა პერსონაჟების სურვილებისა და შიშების ანარეკლი, მაშინაც კი, როცა მას კოშმარული მოგონებები ტანჯავს წარსულიდან, საიდანაც ცდილობს გაქცევას. მაგრამ ასევე, ამ ემიგრანტ ქალზე და მის გადაწყვეტილებაზე ფოკუსირებით, რომ დაიმკვიდროს თავისი ადგილი მსოფლიოში, მიუხედავად კულტურული, ლინგვისტური, შოვინისტური და სექსისტური ბარიერებისა მასსა და მის მტრულ, ზოგჯერ მტაცებლურ ნათესავებს შორის,