შედევრი თუ უბრალოდ კარგი? *შენიშვნა: ჩვენს საიტზე ბმულების მეშვეობით შესყიდვებისას, შესაძლოა მივიღოთ შვილობილი საკომისიო.* მ. ნაით შიამალანი. გიყვარდეთ მისი ფილმები თუ გძულდეთ, ის რეჟისორია, რომელიც კინომოყვარულებში ემოციას მაინც გამოიწვევს. „სოფელი“ (The Village) არ არის გამონაკლისი. პირადად მე... მომწონს მისი ნამუშევრები. უმეტესწილად. ყველა მისი ფილმი ნანახი მაქვს და ვფიქრობ, ზოგიერთი მათგანი ბევრად უკეთესია, ვიდრე სხვები. სულ არც ისე დიდი ხნის წინ, ვწერდი იმის შესახებ, თუ როგორ ვნახე ხელახლა „ნიშნები“ (Signs), რომელიც ყოველთვის უბრალოდ კარგად მიმაჩნდა. მაგრამ ახლა ვფიქრობ, რომ ის მისი ერთ-ერთი – გაბედულად ვიტყვი – შედევრია. ამან დამაფიქრა. თუ „ნიშნების“ მიმართ ასე შევცდი, შესაძლოა „სოფელის“ მიმართაც ვცდებოდე? ზოგიერთმა ადამიანმა იცის, რომ სწორედ „სოფელი“ მიაჩნია მის ბოლო შედევრად, მიუხედავად იმისა, რომ მე ფილმი გამოსვლისთანავე გულწრფელად მძულდა. მაშ, ვცდებოდი „სოფელის“ შესახებ ამდენი ხნის განმავლობაში? ჰმ... მაშ, გინდათ იცოდეთ მ. ნაით შიამალანის რომელი ფილმია, ჩემი აზრით, უსამართლოდ გაკრიტიკებული (გარდა „დედამიწის შემდეგ“ (After Earth)? „ქალი წყალში“ (Lady in the Water). სიმართლე გითხრათ, ვფიქრობ, რომ ეს შიამალანის ფარული შედევრია. მიზეზი, თუ რატომ მომწონს ის (და „დედამიწის შემდეგ“) ასე ძალიან, არის ის, რომ ის არ პრეტენზიულობს, რომ იყოს ის, რაც არ არის. ეს არის ფანტაზია და ფილმის ბოლოს, ფანტასტიკური ელემენტები აზრს იძენს, რადგან ფილმის დანარჩენმა ნაწილმა ეს დაპირება შეასრულა. დაპირება, ვამბობ მე. ეს მნიშვნელოვანია, რადგან „სოფელი“ არ არის ის, რასაც გვპირდება. თავიდანვე გვარწმუნებენ, რომ არსებობს პატარა სოფელში მცხოვრები ადამიანების საზოგადოება და რომ მოქმედება წარსულში ვითარდება. ამ საზოგადოებას აქვს ლეგენდა, რომ არსებობენ ურჩხულები (ცნობილი როგორც „ისინი, ვისზეც არ ვლაპარაკობთ“) და რომ მათ იზიდავს წითელი ფერი, რის გამოც, ვვარაუდობ, ყველა ყვითელს ატარებს (მგონი, ეს არის საზოგადოება, რომელიც კეტჩუპს მდოგვს ამჯობინებს). ასეა თუ ისე, ისევე როგორც მოანას არ აქვს უფლება გასცდეს რიფს, ამ ფილმის პერსონაჟებს არ აქვთ უფლება გაიარონ ტყეში, მაშინაც კი, თუ იქ მნიშვნელოვანი წამალი შეიძლება მოიძებნოს. თუმცა, ბავშვის გარდაცვალების შემდეგ, ხოაკინ ფენიქსის პერსონაჟი, ლუციუს ჰანტი, არღვევს წესს და შედის ტყეში, და სწორედ მაშინ ჩნდება მონსტრების თავდასხმები. ამის მიუხედავად, მონსტრები არ არსებობენ, რაც კარგია. ეს არ მაშინებს, რადგან ეს თავისთავად ჭკვიანური ირონია იქნებოდა. უხუცესები ცდილობენ შეაშინონ ხალხი, რათა არ დატოვონ თავიანთი სოფელი, ამიტომ ისინი თავს ქმნილებებად აჩვენებენ. მაგრამ, არა. შიამალანი ამაზე არ გაჩერებულა, რაზეც შემდეგში ვისაუბრებ. „მეექვსე გრძნობის“ (The Sixth Sense) დასასრული კვლავ კინოს ისტორიაში ერთ-ერთი უდიდესი სიუჟეტური ირონიაა. ეს არის ირონია, რომელიც მართლაც ამყარებს ფილმის სტატუსს, როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო თანამედროვე კინონამუშევარი, და დაეხმარა 1999 წელს საშინელებათა ჟანრის ერთ-ერთ საუკეთესო წლად ქცევაში, რადგან ის ნომინირებული იყო საუკეთესო სურათის კატეგორიაში, რაც იშვიათი მიღწევაა ამ მედიისთვის. ეს ისეთი ირონიაა, რომლის გაგების შემდეგ ფილმს ხელახლა უყურებ და შეუსაბამობებს ეძებ, მაგრამ ვერ პოულობ. შიამალანმა ის სრულყოფილად გააკეთა. უნდა გვახსოვდეს, რომ „მეექვსე გრძნობის“ შემდეგ შიამალანი ერთგვარად „ირონიის“ ოსტატად იქცა. „უძლეველს“ (Unbreakable) (ჩემი საყვარელი შიამალანის ფილმი) ჰქონდა ასეთი, და ვვარაუდობ, „ნიშნებსაც“ (Signs) ჰქონდა, იმ თვალსაზრისით, რომ უცხოპლანეტელები წყალზე ალერგიულები იყვნენ. ამიტომ, როდესაც „სოფელი“ გამოვიდა, ყველა ველოდით, რომ მასაც ექნებოდა ირონია. და ნამდვილად აქვს... თუმცა, კარგია თუ არა, სადავოა. სინამდვილეში, როდესაც ეს ფილმი მეგობრებთან ერთად გახსნის შაბათ-კვირას ვნახე, ჩემმა მეგობარმა გადმომიხარა და ჩამჩურჩულა: „ვდებ, რომ ეს ჩვენს დროში ხდება“, და მე ვუთხარი: „არავითარ შემთხვევაში!“ მაგრამ, დიახ, ზუსტად ეგ არის ირონია. როდესაც ამას გაიგებ, ის მთელ დანარჩენ ფილმს ანადგურებს. ყველა მოვლენა, რომელიც ამ გამოვლენამდე მიდიოდა, უაზროდ გეჩვენება, როცა იცი, რომ ეს ყველაფერი ტყუილია. „ნიშნებისგან“ განსხვავებით, სადაც ახლა დიდ ღირებულებას ვანიჭებ რწმენისა და დანაშაულის ღრმა მნიშვნელობებს, „სოფელთან“ არაფერი მსგავსი არ მაქვს. მთელი ძალისხმევა, რაც ამ გარემოს შექმნაში ჩაიდო, უშედეგოდ მეჩვენება და ეს საკმაოდ იმედგამაცრუებელია. მიუხედავად ამისა... კიდევ ერთი რამ, რაც მახსოვს, როდესაც პირველად ვნახე ეს ფილმი, იყო ის, რომ არ მომეწონა ბრაის დალას ჰოვარდი, რომელიც მანამდე არ მყავდა ნანახი არცერთ ფილმში. ის მხედველობადაქვეითებულ ქალს თამაშობს და მახსოვს, ვფიქრობდი, რომ ამ როლს კარგად ვერ ასრულებდა. თუმცა, ხელახალი ნახვისას, ის სინამდვილეში ძალიან კარგია. ეს ის წვრილმანებია, რაც პირველი ყურებისას გამომრჩა, მაგალითად, მისი შორეული მზერა ნამდვილად ქმნის მხედველობის დაქვეითების შთაბეჭდილებას, რაც ალბათ პირველად გამოვტოვე. ასე რომ, ეს ჩემი შეცდომა იყო. სხვა მსახიობობაც შესანიშნავია. ედრიენ ბროუდი თამაშობს კაცს განვითარების შეფერხებით, და როდესაც ის ლუციუსს დანას ურტყამს, გრძნობთ როგორც მისი ქმედებებით გამოწვეულ უკმაყოფილებას, ასევე სევდას მისი პერსონაჟის მიმართ. ეს ძირითადად თვალებშია. ხოაკინ ფენიქსი, როგორც ყოველთვის, გულწრფელ შესრულებას გვთავაზობს და გრძნობთ, რომ მას ნამდვილად სჯერა, რომ