მაიკ ფლენეგანის „აშერების სახლის დაცემა“: ადაპტაცია, რომელმაც საშინელებათა ჟანრის წესები დაარღვია

მაიკ ფლენეგანის ერთ-ერთი საუკეთესო საშინელებათა ადაპტაცია Netflix-ზე, რომელიც სტივენ კინგსაც კი შთააგონებდა, ოსტატურად არღვევს ჟანრის ბევრ დადგენილ წესს. მაიკ ფლენეგანი ცნობილია კლასიკური საშინელებათა ისტორიებისთვის წარმოუდგენელი თანამედროვე ელემენტების შეტანით. თუმცა, უმეტეს შემთხვევაში, მისი შოუები და ფილმები კონვენციურ საშინელებათა ტროპებს იყენებენ. ისინი კრიტიკულად და კომერციულად იმდენად წარმატებულია, რადგან ფლენეგანი მათში არსებულ საშინელებებს ძალიან ადამიანურ და ხელშესახებ ნარატივში აქცევს. თითქმის ყველა საშინელებათა ფილმი ან სერიალი, რომელზეც მას უმუშავია, ეხება ტრავმის, მწუხარების, დამოკიდებულებისა და რწმენის მძიმე თემებს. მიუხედავად იმისა, რომ მაიკ ფლენეგანის ყველა სერიალი Netflix-ზე რაღაც უნიკალურს გვთავაზობს, მისი ერთ-ერთი საუკეთესო ადაპტაცია ახერხებს ჟანრში საკუთარი იდენტობის დამკვიდრებას, კლასიკური ლიტერატურული ნაწარმოებებიდან ინსპირაციის მიღებით. მაიკ ფლენეგანის ადაპტაცია ედგარ ალან პოს „აშერების სახლის დაცემის“ შესახებ, შესაძლოა, მისი „The Haunting“ სერიის მესამე ნაწილად ყოფილიყო წარმოდგენილი. საშინელებათა ჟანრის რეჟისორს შეეძლო აერჩია ტიპური „მოჩვენებებიანი სახლის“ გზა, რათა ორიგინალური ისტორიის არსი გადმოეცა. თუმცა, ფლენეგანმა სცადა თავისი ადაპტაცია გამორჩეული გაეხადა ჟანრის მრავალი კონვენციის დამახინჯებითა და შეცვლით. მაიკ ფლენეგანის „აშერების სახლის დაცემაში“ არავინაა ისეთი პერსონაჟი, რომლის მიმართაც სიმპათია გაგიჩნდებათ, და აშერების ოჯახის ყველა წევრი, მათ შორის უდანაშაულოებიც, ოჯახური წყევლის მსხვერპლი ხდება. ვერნაც არ არის წარმოდგენილი, როგორც ტრადიციული ბოროტმოქმედი, არამედ როგორც ხელშეკრულების კოსმოსური აღმსრულებელი. სერიალში არის მომენტები, როდესაც მას ბოროტებაც კი არ ეტყობა და პერსონაჟებს აფრთხილებს, სანამ მათზე წყევლას აღასრულებს. ის ფაქტი, რომ ის უდანაშაულო პერსონაჟების დასჯისთვის თავს დამნაშავედაც კი გრძნობს, მას მორალურად ბევრად ნაკლებად დამახინჯებულს ხდის, ვიდრე საშინელებათა ჟანრის ბოროტმოქმედების უმეტესობას. „აშერების სახლის დაცემის“ მთავარი მიმზიდველობა შესაძლოა, ამ ოჯახის წყევლის იდუმალი წარმოშობის შესწავლა ყოფილიყო. თუმცა, ამ კუთხითაც კი, სერიალი არ ერიდება აშერების წყევლის წარმოშობის გამჟღავნებას, როდესაც ადრეულ ეტაპზევე გვიჩვენებს როდერიკისა და მედელინის გარიგებას ვერნასთან. ედგარ ალან პოს ამავე სახელწოდების მოთხრობაზე ფოკუსირების ნაცვლად, „აშერების სახლის დაცემა“ ასევე ცდილობს, 8-ეპიზოდიანი სერიალის განმავლობაში ავტორის რაც შეიძლება მეტი მოთხრობა და ლექსი გააერთიანოს. პოს ცხოვრების რეალური ფიგურებიც კი, მათ შორის მისი მეუღლე, დაფარულ მინიშნებებს იღებენ სერიალის სიუჟეტში, რაც Netflix-ის საშინელებათა შოუს ავტორის მთელი ლიტერატურული მემკვიდრეობის უბადლო ინტერპრეტაციად აქცევს. თავის წიგნში „მაკაბრული ცეკვა“ (Danse Macabre), სტივენ კინგი განიხილავს, თუ როგორ ჩამოაყალიბა ედგარ ალან პოს ნაწარმოებებმა, განსაკუთრებით „აშერების სახლის დაცემამ“, „მოაზროვნე სახლის“ ტროპი. კინგი ამავე ტროპს საკუთარ უნიკალურ საშინელებათა ნარატივში იყენებს და მის ახალ ვერსიას „ნათებაში“ (The Shining) წარმოაჩენს. აშერების სასახლის მსგავსად, ის „ოვერლუქის სასტუმროსაც“ (Overlook Hotel) დახურულ ეკოსისტემად ასახავს, რომელიც მასში მცხოვრები ადამიანების ისტორიით ივსება. გეიჯ კრიდის მკვდრეთით აღდგომაც კი „შინაური ცხოველების სასაფლაოში“ (Pet Sematary) მედელინის საფლავის კუბოს თავსახურზე ფრჩხილების კაწვრას მოგვაგონებს „აშერების სახლის დაცემაში“. სტივენ კინგის „ნათება“ თავის საწყის მომენტებში ასევე შეიცავს ამონარიდს ედგარ ალან პოს „წითელი სიკვდილის ნიღბიდან“ (The Masque of the Red Death), ხოლო მის გაგრძელება „ექიმ ძილში“ (Doctor Sleep) პირდაპირ ციტირებულია პოს ლექსის, „ოცნება ოცნებაში“ (A Dream Within A Dream) სტრიქონი: „ყველაფერი, რასაც ვხედავთ ან გვგონია, მხოლოდ ოცნებაა ოცნებაში“. სტივენ კინგის მსგავსად, მაიკ ფლენეგანიც არ ერიდება ედგარ ალან პოს პატივისცემას თავის Netflix-ის სერიალში, მინიშნებებით ყველაფერზე, „ქალაქი ზღვაშიდან“ (The City in the Sea) „სიზმართა მიწამდე“ (Dream-Land). ძნელია არ დაიჯერო, რომ სერიალს პოს ნაწარმოებებზე სხვა ფარული მინიშნებებიც აქვს, რომლებიც მხოლოდ მაიკ ფლენეგანმა იცის.