კრიტიკოსებისგან ნამდვილად არ მოითხოვება, რომ ფილმების თუ სერიალების მიმოხილვებში პირადი ანეკდოტები ჩართონ, მაგრამ ვფიქრობ, ეს ყოველთვის განსაკუთრებულ ელფერს სძენს მას. ამას იმიტომ ვახსენებ, რომ ცნობილმა კინოკრიტიკოსმა როჯერ ებერტმა რეჟისორ მიშელ გონდრისა და სცენარისტ ჩარლი კაუფმანის ოსტატური, გონების ამფეთქებელი ფილმის „მარადიული ნათება უმწიკვლო გონების“ (Eternal Sunshine of the Spotless Mind) სრულყოფილი, ოთხვარსკვლავიანი მიმოხილვა პაციენტებზე საუბრით დაიწყო, რომლებიც მან ოდესღაც ალცჰაიმერის დაავადებით დაავადებულთა განყოფილებაში ნახა. „„მარადიული ნათება უმწიკვლო გონების“ ყურებისას პასიური [პაციენტები] გამახსენდათ, – წერდა ებერტი. – მეხსიერებისგან დაცლილნი, ისინი ყოველთვის აწმყოში არსებობენ, რასაც იღებენ, რადგან ეს ყველაფერია.“ თუ „მარადიულ ნათებას“ იცნობთ და არ ვგულისხმობ არიანა გრანდეს (ძალიან კარგ) 2024 წლის ალბომს ამავე სახელწოდებით, მაშინ ზუსტად გეცოდინებათ, რაზე საუბრობდა ებერტი. აღმოჩნდა, რომ მას ძალიან მოეწონა ფილმი, რომელშიც ჯიმ ქერი და ქეით უინსლეტი ჯოელისა და კლემენტინის როლებში თამაშობენ – ორი შეყვარებული, რომელთა ურთიერთობაც უბრალოდ არ გამოდის... ეს კი იმას იწვევს, რომ კლემენტინი ჯოელს ფაქტობრივად შლის თავისი ცნობიერი მეხსიერებიდან, რის შემდეგაც ჯოელი იგივეს აკეთებს. მაგრამ, მიუხედავად იმისა, რომ ეს ფილმი ერთი შეხედვით განშორებაზეა, ებერტმა, გასაკვირი არ არის, გააცნობიერა, რომ მთელი ფილმი სიყვარულის ოდაა: „„მარადიული ნათების“ სიბრძნე იმაშია, თუ როგორ ანათებს ის, თუ როგორ ურთიერთქმედებს მეხსიერება სიყვარულთან. სიამოვნება ტკივილზე უფრო ადვილად გვახსოვს. საავადმყოფოდან მახსოვს მოცინარი ექთნები და არა უძილო ღამეები. მთვრალს კარგ დროს უკეთ ახსოვს, ვიდრე ნაბახუსევი. წარუმატებელ პოლიტიკურ კანდიდატს ტაში ახსოვს. წარუმატებელ რომანტიკოს შეყვარებულს ის დრო ახსოვს, როდესაც ყველაფერი გამოდიოდა.“ ეს – კიდევ ერთხელ, გასაკვირი არ არის – „მარადიული ნათების“ სრულყოფილი ანალიზია. ამის გათვალისწინებით, თუ დაგავიწყდათ, აი, რა უნდა გახსოვდეთ ფილმის შესახებ. ისევ, რომ ვიყოთ სამართლიანი ჯიმ ქერის ჯოელ ბარიშის მიმართ „მარადიული ნათება უმწიკვლო გონების“ ფილმში, ის მხოლოდ იმიტომ მიმართავს მოწინავე პროცედურას, რომელიც ქეით უინსლეტის კლემენტინ კრუჩინსკის მის ტვინიდან წაშლის, რადგან გაარკვევს, რომ კლემენტინმა ეს პირველმა გააკეთა, ნიუ-იორკის ლონგ-აილენდზე მდებარე უცნაურ პატარა დაწესებულებაში, სახელწოდებით „Lacuna“. უცნაური ექიმის, ჰოვარდ მიერზვიაკის (გარდაცვლილი, დიდებული ტომ უილკინსონი) მიერ მართული „Lacuna“ გთავაზობთ სერვისს, რომლის მეშვეობითაც შეგიძლიათ ყოფილი პარტნიორი ან ყოფილი საყვარელი ადამიანები სრულად წაშალოთ თქვენი მეხსიერებიდან. თუმცა, ჯოელის პროცედურის გავლისას, მის სხეულს უცნაური რეაქცია ეწყება, თითქოს ის კლემენტინის წაშლას ეწინააღმდეგება. სანამ ტექნიკოსები სტენ ფინკი და პატრიკ უერცი (მარკ რუფალო და ელაიჯა ვუდი) ჯოელის ცნობიერებას კლემენტინის შესახებ „Lacuna“-ს რეცეფციონისტ მერი სვევოსთან (კირსტენ დანსტი) ერთად ანადგურებენ, ჯოელის გონება კლემენტინის მოგონებებს ეჭიდება, რაც მის ტვინში უცნაურ დევნას იწვევს. სხვაგან, ცნობიერ ადამიანებს შორის დინამიკა თანაბრად რთულია; როგორც ირკვევა, მერის ჰოვარდთან ჰქონდა რომანი, შემდეგ კი ამ რომანის მოგონებები წაიშალა, ხოლო პატრიკი ჯოელის კლემენტინის შესახებ ცოდნას იყენებს იმისთვის, რომ მისი გული მოიგოს. მე „მარადიული ნათება“ რამდენჯერმე მაქვს ნანახი და მიუხედავად იმისა, რომ ეს საკმაოდ კარგი ფილმია დაკარგულ სიყვარულზე წუწუნისას საყურებლად, ის ასევე ფილმია, რომელიც სიყვარულის სილამაზესა და მუდმივ ძალაზე მეტყველებს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ვუყურებთ „შეცვლილ“ ჯოელსა და კლემენტინს, რომლებიც კვლავ ერთმანეთისკენ მიცურავენ, თითქოს ერთად ყოფნისთვის არიან შექმნილნი. მიშელ გონდრის განსაცვიფრებელი კადრებსა და კაუფმანის მტკივნეულად შეყვარებულ სცენარს შორის, „მარადიული ნათება“, კიდევ ერთხელ, განშორებაზეა... გარდა იმისა, რომ ის სინამდვილეში სიყვარულზეა. მთელი ცხოვრება ვიკამათებ იმის შესახებ, რომ კომედია დრამაზე ბევრად რთულია – ძირითადად, ამ უკანასკნელისთვის საჭირო ზუსტი, დროული შესრულების გამო – და ეს ხსნის, რატომ არიან მსოფლიოს მრავალი დიდი კომედიური მსახიობი განსაკუთრებით შესანიშნავი დრამატულ როლებში (და, არა უმიზეზოდ, რატომ არ არის ყოველთვის საპირისპირო მართალი). ვინც ჯიმ ქერის შესრულებას „მარადიული ნათება უმწიკვლო გონების“ ფილმში უყურა, იცის, რომ ქერი უაღრესად ნიჭიერი დრამატული შემსრულებელია და ის ნამდვილად იხრება იმ ფაქტისკენ, რომ ჯოელი, უფრო კეთილი ტერმინის არარსებობის გამო, სრულიად დამწუხრებული პერსონაჟია. ცხადია, ფილმის მთელი სამსახიობო გუნდი შესანიშნავია – განსაკუთრებით ქეით უინსლეტი, რომელმაც კლემენტინი ამ ეპოქის კინემატოგრაფიისთვის დამახასიათებელი „მანიაკალური პიქსი ოცნების გოგონას“ სტატუსიდან ნამდვილ, რთულ და ეკლიან ადამიანად აქცია, რომლის არშეყვარებაც შეუძლებელია – მაგრამ ქერი, მამაკაცი, რომელიც თავისი ფართო კომედიური ნიჭით არის ცნობილი, ჯოელის როლში შოკისმომგვრელად შესანიშნავია. ეს არ არის ქერის ერთადერთი შემოჭრა უფრო დრამატულ სფეროში, თუ მსახიობისგან უფრო სერიოზულ როლებს ეძებთ. „ტრუმენის შოუ“ ალბათ, ჩვეულებრივ, კომედიად აღიქმება, ისევე როგორც „ადამიანი მთვარეზე“ (ორივე წინ უსწრებს „მარადიული ნათება უმწიკვლო გონების“ ფილმს), მაგრამ ისინი მაინც ბევრად უფრო დრამატულია, ვიდრე ქერის ისეთი ფილმები, როგორიცაა, მაგალითად, „ეის ვენტურა“ ან „ნიღაბი“. ეს ორმაგად ეხება „მე შენ მიყვარხარ ფილიპ მორისს“ და Showtime-ის სერიალს „კიდინგი“, რომელშიც ქერი ღრმად დამწუხრებული ბავშვთა გამართობელი ჯეფ პიკლზის როლს ასრულებდა.