ავტორი: ბენ კროლი მაროკოელი ნიჭიერი კინემატოგრაფისტები წლევანდელი EFM-ის ყურადღების ცენტრში მოექცევიან, რაც ქვეყნის კინოინდუსტრიის თაობათა ცვლის ზრდის კულმინაცია იქნება. დიდი ხანია, რაც მაროკო ფასდება თავისი სტაბილურობით, ინფრასტრუქტურითა და ბუნებრივი ლოკაციებით. ქვეყნის საწარმოო სექტორი ახალ ეტაპზე გადავიდა 2018 წელს, საგადასახადო შეღავათის შემოღებით, რომელიც ამჟამად 30%-ს შეადგენს. იმავე წელს, მარაქეშის კინოფესტივალმა წამოიწყო „ატლასის სემინარები“ (Atlas Workshops) – ინდუსტრიული პლატფორმა, რომელიც მიზნად ისახავს რეგიონის ამომავალი კინორეჟისორების დაკავშირებას გაყიდვების აგენტებთან და კოპროდუქციის პარტნიორებთან ადგილობრივ დონეზე. მას შემდეგ „ატლასის სემინარების“ საქმიანობა ექსპონენციურად გაფართოვდა, მან 150-ზე მეტი პროექტი დააფინანსა და ხელი შეუწყო ისეთი კინორეჟისორების წინსვლას, როგორიცაა ასმა ელ მუდირი, რომლის 2023 წლის ჰიბრიდული დოკუმენტური ფილმი „ყველა სიცრუის დედა“ დღემდე ყველაზე საერთაშორისოდ აღიარებულ მაროკოულ ფილმად იქცა. ამავდროულად, გაიზარდა უცხოური პროდუქციების რაოდენობა, ისეთი ფილმები, როგორიცაა ოლივერ ლაქსეს „სირატი“ და კრისტოფერ ნოლანის „ოდისეა“, მაროკოს პეიზაჟებს დიდ ეკრანზე ჩამთრევ სამყაროებად გარდაქმნის. მხოლოდ 2025 წელს, მაროკოს კინემატოგრაფიის ცენტრმა (CCM) დააფინანსა 23 უცხოური მხატვრული ფილმი წამახალისებელი სქემით, რამაც 165 მილიონ დოლარზე მეტი ადგილობრივი ინვესტიცია მოიტანა. პარალელურად გაიზარდა შიდა წარმოებაც: გასულ წელს ინდუსტრიამ 54 ფილმი გამოუშვა – ეს დრამატული ნახტომია ათასწლეულის მიჯნასთან შედარებით, როდესაც გამოსული ფილმების რაოდენობა სულ ოთხ მხატვრულ ფილმამდე იყო შემცირებული. ამჟამად მაროკო მტკიცედ არის დამკვიდრებული, როგორც წამყვანი სერვისის მიმწოდებელი და მზარდი ინდუსტრიული ცენტრი. ქვეყანა გარეგან ამბიციებს აჩვენებს, წარადგენს მსხვილ დელეგაციებს ისეთ პლატფორმებზე, როგორიცაა ვენეციის საპროდიუსერო ხიდი და წლევანდელი EFM, რათა ახალი თაობის კინორეჟისორები უშუალოდ დაუკავშირდნენ გლობალურ ბაზარს. „ჩვენ ვართ ისტორიების ქვეყანა“, – ამბობს CCM-ის დირექტორი მუჰამედ რედა ბენჯელუნი. „მაგრამ დღევანდელი გამოწვევა მასშტაბია. წელიწადში ერთი, ორი ან სამი ფილმი აღარ არის საკმარისი საერთაშორისო ასპარეზზე გასასვლელად; ჩვენ გვჭირდება ხუთი ან ათი. პროექტის განვითარება ერთია; მისი საერთაშორისო ასპარეზზე წარდგენა კი – მეორე. ძლიერი ნარატივი და მყარი დოსიე აუცილებელია, მაგრამ ევროპელი პროდიუსერებისა და საერთაშორისო დამფინანსებელი ორგანიზაციების დარწმუნება ინვესტიციებში – ეს ნამდვილი შრომაა. სწორედ ამიტომ არის ასეთი მნიშვნელოვანი, რომ ჩვენი კინორეჟისორები აქ იყვნენ, შეხვდნენ ბაზარს და გაიგონ, როგორ მუშაობს ის სინამდვილეში.“ ამ ამბიციების ასახვით, CCM ბერლინის წლევანდელ ბაზარზე ჩაიყვანს 10 პროდიუსერს – შერჩეულს 75-ზე მეტი განაცხადიდან და შეფასებულს გენდერული თანასწორობისა და საერთაშორისო პოტენციალის მიხედვით. EFM ასევე უმასპინძლებს ლაილა მარაკჩის ფილმის „მარწყვები“ საპრომოციო ჩვენებას, რომელიც ახლახან დაჯილდოვდა „ატლასის სემინარებზე“ პოსტ-პროდუქციის უმაღლესი პრიზით და მზად არის გახდეს წლის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი პროფილის მაროკოული მხატვრული ფილმი. ქვეყნის შიგნით, პარალელური ძალისხმევა მიმდინარეობს, ფართოვდება კინოსკოლები და პროფესიული სასწავლო პროგრამები, ასევე განახლებულია მცდელობები მაროკოული დიასპორის ჩართულობის გასაზრდელად. როგორც ბენჯელუნი ამბობს, მიზანია „წარმოების პროცესის ინტერნაციონალიზაცია, მაგრამ არა – ისტორიების.“ ბერლინალეს სერიალების ბაზრისთვის შერჩეული პოლიციური პროცედურული დრამა „K-1“ ამის ერთი მაგალითია. შოურანერმა ხადიჯა ალამიმ პროექტი საერთაშორისო სტანდარტების დასაკმაყოფილებლად შეიმუშავა – შემოიტანა შოურანერის მოდელი – ამავდროულად, ეპიზოდური მოვალეობები გადასცა ცნობილ მხატვრული ფილმების რეჟისორებს, იასმინ ბენკირანს, ნურ-ედინ ლახმარისა და ჰიშამ აიუშს, რათა თითოეულ ეპიზოდს ნამდვილი კინემატოგრაფიული დატვირთვა ჰქონდეს. „ეს მაროკოში მუშაობის ახალი ხერხია და ვფიქრობ, რაღაცას გააღვიძებს“, – ამბობს ალამი, რომელიც ხელმძღვანელობს საწარმოო სერვისების კომპანია K-Films-ს და დიდი ხანია ჰოლივუდთან დამაკავშირებელ ხიდად მსახურობს. ქვეყანაში უცხოური გადაღებების ერთი საუკუნის შემდეგ, ცოტამ თუ იკითხა, თუ რას შესთავაზებდნენ მაროკოელი რეჟისორები. „K-1“ მისი პასუხი იყო. „ჩვენ უკვე გვაქვს უნარები, ჯგუფები, ხედვა. ახლა ამას ვამტკიცებთ – ჩვენი პირობებით და იმავე დონეზე, რაზეც ბრიტანელი, ფრანგი ან ამერიკელი შემქმნელები არიან.“ „ჩვენ არ შეგვიძლია მხოლოდ მცირე, იზოლირებული პროექტების გაკეთება ჩვენთვის“, – დასძენს პროდიუსერი ლამია ჩრაიბი. „ხშირად ვსაუბრობთ ამერიკულ რბილ ძალაზე, მაგრამ დღეს ჩვენი რეგიონის ყველა კინორეჟისორი გრძნობს, რომ თუ ჩვენ არ მოვყვებით ჩვენს ისტორიებს, აღმოსავლური ნარატივები გაგრძელდება. ჩვენ გვჭირდება ფრთხილად და ოსტატურად ვიმუშაოთ, რათა მსოფლიო აუდიტორიას გამოწვევა მივცეთ და ჩვენი ისტორიები რაც შეიძლება ფართოდ გავავრცელოთ.“ მართლაც, ალამი და ჩრაიბი იმ ტალღის ნაწილია, რომელიც მაროკოს კინოინდუსტრიას საერთაშორისო კრეატიულ პარტნიორად აყალიბებს და არა უბრალოდ სერვისის მიმწოდებლად. შემთხვევითი არ არის, რომ ორივე მათგანი იმ 10 პროდიუსერს შორისაა, რომლებიც ბერლინში მიემგზავრებიან „მაროკოელი პროდიუსერების ყურადღების ცენტრში“ (Moroccan Producers Spotlight) მონაწილეობის მისაღებად. „დიდი განსხვავებაა პროდიუსერს შორის, რომელიც უბრალოდ მართავს სახსრებს, და კრეატიულ პროდიუსერს შორის, რომელიც აყალიბებს ამბავს, სცენარს და დაფინანსებისა და დისტრიბუციის სტრატეგიას“, – განმარტავს ჩრაიბი. „ბოლო დრომდე ეს როლი მაროკოში თითქმის არ არსებობდა, თუმცა გლობალური გაგება აუცილებელია ქვეყანაში, სადაც ბიუჯეტები შეზღუდულია.“ კოპროდუქციების განვითარებისას თავისი კაზაბლანკაში დაფუძნებული კომპანია LaProd-ის მეშვეობით – რომელმაც ხელი შეუწყო ლაქსეს კარიერის დაწყებას მისი 2016 წლის კანის კრიტიკოსთა კვირეულის მთავარი პრიზის მფლობელი „მიმოზებით“ – ჩრაიბიმ კიდევ უფრო ფართო გავლენა მოახდინა, როგორც Tamayou-ს თანადამფუძნებელმა.