მე-20 საუკუნის ვესტერნები, რომლებიც დღესაც აქტუალურია

დროთა განმავლობაში, კინოინდუსტრია სტრიმინგის ეპოქას ერგება და იცვლება, მაყურებლის მოთხოვნებიც შესაბამისად იცვლება. მიუხედავად იმისა, ძველი ფილმების მოყვარული ხართ თუ შავ-თეთრი კინოს ყურება გიჭირთ, უამრავი გამორჩეული მე-20 საუკუნის ფილმი – განსაკუთრებით კი ვესტერნი – არსებობს, რომელიც დღესაც აქტუალურია. იქნება ეს თანამედროვედ აღქმული თუ თავისი დროისთვის უჩვეულო, აქტუალური საკითხებით დატვირთული, ჩვენ შევადგინეთ მე-20 საუკუნის საუკეთესო ვესტერნების სია, რომლებიც დღესაც კარგად ინარჩუნებენ აქტუალობას. დახვეწილი, ფსიქოლოგიურ დრამებიდან დაწყებული, მოქმედებაზე ორიენტირებული ნამუშევრებით დამთავრებული, ამ შვიდი ვესტერნით არ შეცდებით. ისინი ჟანრის საუკეთესო ნიმუშებად სამართლიანად ითვლებიან. ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ფილმთაგანი, რომელიც ჯონ უეინისა და ჯეიმს სტიუარტის შორის არსებულ გაუხარჯავ ქიმიას წარმოაჩენს, არის შავ-თეთრი შედევრი „კაცი, რომელმაც ლიბერთი ვალანსი მოკლა“. მან დაამტკიცა, რომ რეჟისორ ჯონ ფორდს ჯერ კიდევ ჰქონდა ვესტერნის მოყოლის უბადლო უნარი. როდესაც რენს სტოდარდი (სტიუარტი) შინბოუნში ჩადის, ის მაშინვე კონფლიქტში აღმოჩნდება ლიბერთი ვალანსთან (ლი მარვინი), რის შემდეგაც მას რომანტიკული მეტოქე, ტომ დონიფანი (უეინი) ეხმარება. ჟანრის „ოქროს ხანის“ გარდაუვალი დასასრულის გააზრებული შესწავლა, ფილმი შესანიშნავად ასახავს იმ მითების წარმოშობას, რომლებმაც ამერიკის ისტორია შექმნა. „კაცი, რომელმაც ლიბერთი ვალანსი მოკლა“ ამ იდეების შესწავლისას გვახსენებს, რომ სიყვარულის ძიებაში გამარჯვებულებიც კი დიდ ფასს იხდიან – ხოლო წაგებულებს შესაძლოა სიყვარულით იხსენიებდნენ. უეინი და სტიუარტი ერთად უბრალოდ წარმოუდგენლები არიან, მათი ეკრანული დინამიკა დღესაც ძლიერ შთაბეჭდილებას ტოვებს. არსებობს მიზეზი, თუ რატომ ითვლება „ბაჩ კესიდი და სანდენს ქიდი“ დღესაც თავისი დროის ერთ-ერთ უდიდეს ფილმად. ეს არის ამბავი ორი კანონგარეშე პირის შესახებ, რომლებიც თავშესაფარს ეძებენ სამყაროში, სადაც მათ სიკვდილი ემუქრებათ. პოლ ნიუმენი და რობერტ რედფორდი ელექტრონული ეკრანული ქიმიით ბრწყინავენ, რომელიც ნებისმიერ თანამედროვე წყვილს გაუწევს კონკურენციას. „ახალი ჰოლივუდის“ ეპოქიდან გამოსული, ბაჩმა და სანდენსმა ჟანრი პერსონაჟებზე ორიენტირებული მიმართულებით წაიყვანეს, მიატოვეს სტანდარტული პერსონაჟები და უკეთესად გაამახვილეს ყურადღება შესრულებაზე. ბაჩი და სანდენსი არ მისდევენ ტიპურ ვესტერნის არქეტიპებს, მაგრამ ეს არის ერთ-ერთი მიზეზი, რაც მათ ისევ და ისევ საყურებლად სასიამოვნოს ხდის. მახვილგონივრული დიალოგების, დრამატული დაძაბულობისა და უცნაური რომანტიკის სიმრავლით, „ბაჩ კესიდი და სანდენს ქიდი“ არის ისეთი მეგობრული ფილმი, რომელიც პრინციპით მუშაობს. ნიუმენსა და რედფორდს უფრო მეტი ერთობლივი ნამუშევარი ეკუთვნოდათ ამ და „ნაკბენის“ გარდა. „ჯონი გიტარა“ აკეთებს იმას, რასაც ცოტა სხვა ვესტერნი ახერხებს – ის ტრადიციული და პროგრესული ვესტერნის ღირებულებების ნოველური კომბინაციაა. ერთი მხრივ, სალონის მფლობელი ვენა (ჯოან კროუფორდი) არის ქალი, რომელმაც საკუთარი თავი ნულიდან შექმნა, სტრატეგიულად ააშენა ბიზნესი რკინიგზის გასწვრივ და დამოუკიდებლად მოიპოვა სახელი და საარსებო საშუალება. მეორე მხრივ, ის მაინც უიმედოდ არის შეყვარებული სტერლინგ ჰეიდენის ტიტულოვან მსროლელზე (თუმცა ამას, რა თქმა უნდა, უარყოფს) და ფილმი მათი რომანტიკული გაერთიანებითა და მისი ძველ მდგომარეობაში დაბრუნებით სრულდება. საბოლოოდ, „ჯონი გიტარა“ აკმაყოფილებს თანამედროვე მოლოდინებს პოლიტიკური სპექტრის ორივე მხრიდან, უამრავი ჟანრული მღელვარებითა და დაძაბულობით. რა თქმა უნდა, კროუფორდი აქ თავის საუკეთესო ფორმაშია, ისეთი ქალური პერსონაჟის განსახიერებით, რომლის წარმოდგენაც 21-ე საუკუნეშიც კი ადვილია. კლასიკის ნახვის შემდეგ, აუცილებლად ნახეთ ეს ვესტერნი. ჯონ უეინის ბოლო ნამუშევარი, „მსროლელი“, დასამახსოვრებელია ჯ.ბ. ბუქსის ცხოვრებასა და თავად „ჰერცოგის“ ცხოვრებას შორის არსებული მკვეთრი პარალელებით, რადგან ორივე კიბოს ებრძოდა სიცოცხლის ბოლო დღეებში. მოხეტიალე მსროლელის წარსულის დავიწყების იმედით, ბუქსი პატარა ქალაქში დასასახლებლად მიდის, რათა იქ მოკვდეს, თუმცა მთელი სამყარო მის კარზე აკაკუნებს და აინტერესებს, რას აკეთებს ის იქ. უეინი ასრულებს ერთ ბოლო როლს, რომელიც სრულად იმსახურებს მის ბოლო მხატვრულ ფილმში არსებობას და მხოლოდ ამ მიზეზით დაიკავა მან აქ თავისი ადგილი. კლინტ ისტვუდის „შეუწყნარებლის“ (კიდევ ერთი ფილმი, რომელიც მარტივად მოხვდებოდა ამ სიაში) მსგავს როლში, უეინი სრულად იპყრობს ეკრანს ისეთი ნიჭიერი ვარსკვლავების გვერდით, როგორებიც არიან ლორენ ბეკოლი, რონ ჰოვარდი და „შავქუდიანი“ რიჩარდ ბუნი, „თოფი მაქვს — ვიმოგზაურებ“ ვარსკვლავი. ეს არის ისეთი ვესტერნი, რომლის მხარდაჭერაც ადვილია არა მხოლოდ უეინის კლასიკური განსახიერებების მოყვარულისთვის, არამედ თანამედროვე მაყურებლისთვისაც, რომელიც „ჰერცოგის“ ათწლეულების განმავლობაში შექმნილ კარიერას უკან ათვალიერებს. შესაძლოა, მას „ოსკარი საუკეთესო სურათისთვის“ არ მოუგია, ისტვუდის ჟანრული გამოსამშვიდობებლის მსგავსად, მაგრამ ის თავის მაღალ შექებას იმსახურებს. როდესაც ითვალისწინებთ, რომ „ტომბსტოუნი“ 30 წელზე მეტი ხნის წინ შეიქმნა, ამის დაჯერება გარკვეულწილად რთულია. ყოველივე ამის შემდეგ, სწრაფი მონტაჟის, მარტივი (მაგრამ ეფექტური) ოპერატორული ნამუშევრისა და ელეგანტური მოქმედების გათვალისწინებით, ისეთი შეგრძნება გრჩებათ, თითქოს დღეს არის გადაღებული. კურტ რასელი და ვალ კილმერი, რა თქმა უნდა, გამორჩეულები არიან უაიტ ერპისა და დ