„მიმზიდველობის წესები“: ჯეიმს ვან დერ ბიკის გაბედული ნაბიჯი და დაუფასებელი შედევრი

JoBlo-ს გუნდში გვჯერა, რომ ჯეიმს ვან დერ ბიკი, 48 წლის ასაკში, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია თინეიჯერული სერიალიდან „დოუსონის ნაკადი“, მეინსტრიმულ კინოში არასოდეს ყოფილა სათანადოდ დაფასებული, რაც სამწუხაროა, რადგან მას რამდენიმე მართლაც დასამახსოვრებელი როლი ჰქონდა. ალბათ, ყველაზე მეტად ახსოვთ „უნივერსიტეტის ბლუზი“ (Varsity Blues), რომელიც ოთხმოცდაათიანი წლების ერთ-ერთ საუკეთესო თინეიჯერულ ფილმად ითვლება. მაგრამ 2002 წელს ვან დერ ბიკმა გაბედული ნაბიჯი გადადგა და ინდი ფილმში, „მიმზიდველობის წესებში“ (The Rules of Attraction), ითამაშა. ეს არის ფილმი, რომლითაც ვამაყობთ, რომ ჩვენი სერიის „საუკეთესო ფილმი, რომელიც არასდროს გინახავთ“ რიგებს შევუერთეთ. „მიმზიდველობის წესები“ დაფუძნებულია ბრეტ ისტონ ელისის 1987 წლის რომანზე, რომელიც ნიუ ჰემფშირის ლიბერალური ხელოვნების კოლეჯის მდიდარი ახალგაზრდების დეგენერატულ ქცევას აღწერს. ვან დერ ბიკი შონ ბეიტმენის როლს ასრულებს – კამპუსის ნარკოდილერი, რომელიც – ბრეტ ისტონ ელისის საერთო სამყაროში – სინამდვილეში „ამერიკელი ფსიქოპათის“ პატრიკ ბეიტმენის უმცროსი ძმაა. ის შეპყრობილი ხდება უნივერსიტეტის პირველკურსელი, ნაივი ლორენის (შენინ სოსამონი) ქალწულობის წართმევით, ამავდროულად კი მის ბისექსუალ ყოფილ შეყვარებულ პოლს (იან სომერჰალდერი) და მის თავაშვებულ თანაცხოვრებელ ლარას (ჯესიკა ბილი) ხვდება. ფილმის რეჟისორი როჯერ ეივერია, რომელიც კვენტინ ტარანტინოს „ვიდეო არქივის“ ორიგინალურ მეგობრებში იყო (ისინი ახლა ერთად უძღვებიან შესანიშნავ „ვიდეო არქივის პოდკასტს“). მას მანამდე გადაღებული ჰქონდა კარგად მიღებული „ზოის მოკვლა“ (Killing Zoe) და დიდი იმედები იყო, რომ „მიმზიდველობის წესები“ მას კინოს რუკაზე დატოვებდა. მაგრამ ფილმი კრიტიკოსებმა იმ დროს კარგად არ მიიღეს (თუმცა, რაც მნიშვნელოვანია, თავად ბრეტ ისტონ ელისს ძალიან მოეწონა), და ის ფინანსურად ჩავარდა. მომდევნო წლებში ეივერი მუშაობდა სცენარისტად ფილმებზე „საილენტ ჰილი“ (Silent Hill) და რობერტ ზემეკისის „ბეოვულფი“ (Beowulf), სანამ ტრაგიკულმა ინციდენტმა მას გაუფრთხილებელი მკვლელობისთვის ციხეში ყოფნა არ აიძულა. გათავისუფლების შემდეგ, მან წარმატებით აღადგინა კარიერა „ვიდეო არქივის პოდკასტით“, თუმცა მისი უახლესი პროექტი – ხელოვნური ინტელექტის რამდენიმე მხატვრული ფილმის გაშვება – საკამათო აღმოჩნდა. ჩემთვის, „მიმზიდველობის წესები“ ეივერის საუკეთესო ფილმია და, როგორც ელისს ყოველთვის უთქვამს, ის ყველაზე ახლოსაა იმ განწყობის გადმოცემასთან, რასაც ელისი ქაღალდზე წერს. ის ამას ბევრად უფრო წარმატებულად აკეთებს, ვიდრე „ნულზე ნაკლები“ (Less Than Zero), რომელმაც მისი რომანი ძალიან გაწყალდა, ან საშინელი „ინფორმერები“ (The Informers). ნამდვილად რთულია არჩევანის გაკეთება ამ ფილმსა და მერი ჰარონის „ამერიკელ ფსიქოპათს“ შორის, თუ რომელია ელისის ნაწარმოების საუკეთესო ადაპტაცია – თუმცა ელისი ამას ამჯობინებს. მსახიობთა უმეტესობა იმ ეპოქის თინეიჯერი მსახიობებისგან შედგებოდა, რომლებმაც სრულად გამოიყენეს ის ფაქტი, რომ შეეძლოთ გაენადგურებინათ თავიანთი უზადო თინეიჯერული სატელევიზიო შოუს იმიჯი. ვან დერ ბიკი ყველაზე დიდი ვარსკვლავი იყო; მისი შონ ბეიტმენი შორს იყო იმ კეთილი ბიჭისგან, რომელსაც ის „დოუსონის ნაკადში“ თამაშობდა, მაგრამ სიმართლე გითხრათ, ის ბუნებრივი იყო როგორც სასაზღვრო სოციოპათი ანტიგმირი. ეს ასევე დიდი გაბედული ნაბიჯი იყო ჯესიკა ბილისთვის, რომელიც იმ დროს ყველაზე მეტად ცნობილი იყო რელიგიური სერიალიდან „მეშვიდე ცა“ (7th Heaven); ფილმმა შეიძლება ითქვას, რომ გზა გაუხსნა მას, რომ ათწლეულის განმავლობაში სექსუალურ კინოვარსკვლავად ქცეულიყო. ირონიულია, რომ თანამოსახელე იან სომერჰალდერი, როგორც ბისექსუალი პოლი, „მიმზიდველობის წესების“ გამოსვლის შემდეგ დიდი ხნის განმავლობაში გახდებოდა თინეიჯერული კერპი, მოგვიანებით კი პოპულარულ სატელევიზიო სერიალს „ვამპირის დღიურები“ უძღვებოდა. შენინ სოსამონიც ამ დროს ამომავალი ვარსკვლავი იყო, მას ჰიტ ლეჯერთან ერთად ჰქონდა ნათამაშები ფილმში „რაინდის ამბავი“ (A Knight's Tale). „მიმზიდველობის წესები“ თავისუფალია ყოველგვარი მორალიზაციისგან, რომელიც ელისის ნაწარმოებების მრავალ სხვა ადაპტაციას აწუხებდა; ფილმი ზუსტად იმას აკეთებს, რასაც მისი რომანები – გვიჩვენებს სექსუალური, პრივილეგირებული თინეიჯერებისა და ახალგაზრდების ცუდ ქცევას, ყოველგვარი განსჯის გარეშე. ალბათ, ფილმის ნახვის შემდეგ არცერთი მათგანი არ მოგეწონებათ, მაგრამ სწორედ ეს არის აზრი. ეივერი კარგად გადმოსცემს 1987 წლის გარემოს ისე, რომ ის „მულტფილმისებურად“ არ გამოიყურება თავისი ეპოქიდან. ფილმის საუნდტრეკი აბსოლუტურად მკვლელია, მასში წარმოდგენილია Erasure, The Cure, Love and Rockets და Public Image Ltd. აგრეთვე ტომენდენდის მუსიკა. ყველაზე დამანგრეველი საუნდტრეკის კომპოზიცია ჰარი ნილსონის „შენს გარეშეა“ (Without You), რომელიც გამოყენებულია შემზარავ თვითმკვლელობის სცენაში, რის გამოც, სხვა სცენებთან ერთად, ფილმს თავდაპირველად NC-17 რეიტინგი მიენიჭა, სანამ R-რეიტინგამდე შემცირდებოდა. სამწუხაროა, რომ სალარო შემოსავალი ასეთი ცუდი იყო, მსოფლიო მასშტაბით მხოლოდ 11 მილიონი დოლარი შეადგინა. თუმცა, დაბალი ბიუჯეტის გათვალისწინებით (დაახლოებით 4 მილიონი დოლარი), მან სავარაუდოდ, სულ მცირე, ზარალი აინაზღაურა DVD გაყიდვების შემდეგ, რადგან ფილმი ფიზიკურ მედიაზე საკმაოდ პოპულარული იყო იმ დროს – განსაკუთრებით უნივერსიტეტის სტუდენტებს შორის (რომელიც მეც ვიყავი, როცა ის გამოვიდა). ეივერმა ვერასოდეს შეძლო ელისის ნაწარმოებების ადაპტაციის გაგრძელება, რადგან მას დაგეგმილი ჰქონდა კვაზი-გაგრძელება ელისის „გლამორამას“ (Glamorama) მიხედვით, რომელშიც თანამოსახელე კიპ პარდიუ ვიქტორ ჯონსონის როლს გაიმეორებდა. სპინ-ოფ ფილმი, „გლიტერატი“ (Glitterati), პარდიუს მონაწილეობით, რეალურად არსებობს. „მიმზიდველობის წესებში“ არის შესანიშნავი სცენა, რომელიც ვიქტორის გარყვნილი ევროპული არდადეგების ქრონიკას ასახავს, და ეივერმა, როგორც ჩანს, ამ კადრებისგან სრულმეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო.