მიშელ იეო ბერლინში: ოქროს დათვი, ოსკარის შემდგომი ცხოვრება და „Wicked: For Good“-ის „დავიწყება“

ავტორი: ლილი ფორდი ბერლინის კინოფესტივალის „ოქროს დათვის“ საპატიო ლაურეატი, მიშელ იეო „The Hollywood Reporter“-თან ინტერვიუში საუბრობს, თუ როგორ შეიცვალა მისი ცხოვრება „ოსკარის“ მოგების შემდეგ და რას ფიქრობს მიუზიკლ „Wicked: For Good“-ის ნომინაციებიდან „გამოტოვებაზე“. მიშელ იეო ბერლინში „ოქროს დათვის“ საპატიო ჯილდოს მიღების ფიქრზეც კი იკრუნჩხება. „იმედი მაქვს, არ წავიკიდებ და პირქვე არ დავვარდები, რადგან რეპეტიციებზე ვიყავით და საკმაოდ გრძელი გზაა გასავლელი“, – ამბობს მსახიობი და თვალებს აფართოებს, როდესაც გონებაში პალასტის სცენისკენ მიმავალ ნაბიჯებს იმეორებს. ის „The Hollywood Reporter“-ს ხუთშაბათს ესაუბრება, თბილ, თეთრ ნაქსოვ სვიტერში გახვეული, „რიც-კარლტონის“ მაღალი ჭერის ფონზე. მისი ბრწყინვალე, სადღესასწაულო ცერემონია – მოსწონს ეს იეოს თუ არა – დღეს საღამოს გაიმართება. (ყველაფერმა იდეალურად ჩაიარა, გულწრფელი სიტყვით გამოვიდა „ანორას“ რეჟისორი შონ ბეიკერი. ფაქტობრივად, არავის დარჩენია თვალი მშრალი, როდესაც იეო ევროპული კინოს წამყვან ფიგურებს ესაუბრებოდა, სინაზით იხსენებდა გარდაცვლილ მამას და მალაიზიაში ვარსკვლავობის ოცნებით გაზრდილ პატარა გოგონას). მიუხედავად ამისა, ის სწრაფად ამცირებს ამ მიღწევის მნიშვნელობას. „ვფიქრობ, შეცდომა დაუშვეს!“, – მხრებს იჩეჩს იეო კითხვაზე, თუ რატომ მიანიჭა ფესტივალმა მას 2026 წლის ლაურეატის წოდება. „რადგან ცხოვრებისეული მიღწევა დიდი რამ არის და მე ვგრძნობ, რომ ჩემი მოგზაურობა არ დამიმთავრებია. ჯერ კიდევ გრძელი გზა მაქვს გასავლელი“, – ამატებს ის, ჩუმად თანხმდება, რომ ის არის ამ კინოფესტივალის „დღის გმირი“ (მისი აზრით, ისედაც მხოლოდ სამი დიდი ფესტივალია: ბერლინი, კანი და ვენეცია). „ახლა, როდესაც აქ ვარ, ვგრძნობ, რომ უბრალოდ უნდა ვთქვა: „მადლობა“, – აღიარებს ის. – რადგან ეს ბერლინალეა, აქაური ხალხი, რომლებმაც დააფასეს არა მხოლოდ ერთი ფილმი, რომელიც გადავიღე, არამედ ჩემი 40-წლიანი პორტფოლიო.“ აღნიშნული პორტფოლიო ვრცელია და, შესაბამისად, სიცოცხლით სავსე. იეომ კარიერა საბრძოლო ხელოვნების ჟანრში დაიწყო და ჰონგ კონგის საუკეთესო ექშენ ფილმებთან ერთად გახდა სინონიმი, ითამაშა ისეთ ფილმებში, როგორებიცაა „დიახ, ქალბატონო“ (Yes, Madam, 1985), „დიდებული მეომრები“ (Magnificent Warriors, 1987) და „ვინგ ჩუნი“ (Wing Chun, 1994). 1997 წელს მან მიიღო პირველი ჰოლივუდური როლი: ბონდის გოგონა ვაი ლინი პირს ბროსნანის განსახიერებასთან ერთად როჯერ სპოტისვუდის ფილმში „ხვალ არასოდეს მოკვდება“ (Tomorrow Never Dies). საერთაშორისო აღიარება არ დააყოვნა, ხოლო ენგ ლის უქსიას საბრძოლო ხელოვნების ფილმით „მოკუნტული ვეფხვი, დამალული დრაკონი“ (Crouching Tiger, Hidden Dragon, აკადემიის 10-ჯერ ნომინირებული ფილმი), ჰოლივუდის კარიბჭე გაიხსნა. იეომ შემდგომში ითამაშა რობ მარშალის „გეიშას მემუარებში“ (Memoirs of a Geisha, 2005), „მუმია: დრაკონის იმპერატორის სამარხი“ (The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor) ბრენდან ფრეიზერთან ერთად 2008 წელს, და მოგვიანებით, ჯონ მ. ჩუს ბლოკბასტერში „გიჟური მდიდარი აზიელები“ (Crazy Rich Asians, 2018). Marvel-ის კინემატოგრაფიული სამყარო? შესრულებულია. ანიმაციური ჰიტი? შესრულებულია. საყვარელი მიუზიკლის ადაპტაცია? ოჰ, ორმაგად შესრულებულია. იეომ გადალახა კინემატოგრაფიული სივრცე, რომელზეც ცოტას თუ უოცნებია, და 63 წლის მსახიობი უბრალოდ ზის და თითებს იჭერს იმ იმედით, რომ ამან სხვებსაც დაეხმარა. „ის განსხვავებული რაღაცები, რაც გამიკეთებია, იმედი მაქვს, მცირე წილად მაინც ჩამოაყალიბა კინო“, – ამბობს ის, – „და მოახდინა ცვლილება ჩემნაირი მსახიობებისთვის, განსაკუთრებით ქალებისთვის, რომ შეძლონ სხვადასხვა კულტურისა და ენის გადაკვეთა.“ მისი წარმატების გამოყენება სხვა აზიელი მსახიობებისთვის „მაგიდასთან ადგილის“ მოსაპოვებლად, მისი აზრით, არის ყველაზე დიდი „ჯაჭვური რეაქცია“ დანიელ კვანისა და დანიელ შაინერტის აბსურდული მრავალრეალობიანი ფილმში „ყველგან, ყველაფერი ერთდროულად“ (Everything Everywhere All at Once, 2022) მიღებული „ოსკარის“ შემდეგ. „ვფიქრობ, [მოგება] ნამდვილად აღებს მეტ კარს იმ თვალსაზრისით, რომ ადამიანები გხედავენ და მზად არიან შეცვალონ ის, რასაც აკეთებენ, რათა თქვენთვის ადგილი გამოათავისუფლონ“, – ფიქრობს იეო. „ვფიქრობ, ეს ძალიან მნიშვნელოვანია. ახლა ვიღებ სცენარებს, რომლებიც მამაკაცებისთვისაა დაწერილი და ისინი პერსონაჟს ცვლიან ისე, რომ [ის ქალია]. ისინი მე აღარ მხედავენ მხოლოდ აზიელად, ისინი მხედავენ მსახიობად, რომელსაც შეუძლია შეასრულოს ნებისმიერი ამ როლიდან.“ ამან ასევე შეცვალა მდგომარეობა იეოს მსგავსი მსახიობებისთვის. ის აჩერებს საუბარს, რათა შეაქოს ისინი, ვინც მას შემდეგ მოვიდნენ: „ჩვენ გვყავს ბევრი საოცარი ახალგაზრდა მსახიობი ქალი, აკვაფინა, სანდრა ო, ლუსი ლიუ.“ შემდეგ ის ერთ გაფრთხილებასაც ამატებს – რომ მათ ყოველთვის მეტი ფილმი და მეტი შესაძლებლობა დასჭირდებათ. მაგრამ სამყაროში, სადაც ძალაუფლების მქონენი, როგორც ჩანს, დაუღალავად ცდილობენ არათეთრკანიანი თემების შემდგომ მარგინალიზაციას, იეო ამტკიცებს, რომ რეჟისორის საქმე არ არის გლობალურ პოლიტიკაზე საუბარი. „როდესაც ბავშვებისთვის წიგნებს ვწერთ, უნდა ჩავუნერგოთ მათ ჩვენი პოლიტიკა და ის, თუ როგორ უნდა წარმართონ მათ ცხოვრება?“ – კითხულობს ის. რისი გაკეთებაც შეგვიძლია, მისი აზრით, არის „გარკვეულ საკითხებზე ყურადღების გამახვილება გარკვეული გზებით და მოგცეთ საშუალება იფიქროთ იმაზე, თუ როგორ აღიქვამთ სამყაროს.“ მაგალითად, „ვარსკვლავური გზა“ (Star Trek), ამბობს იეო: „იგულისხმება, რომ ის მომავალში ვითარდება, მაგრამ ის ბევრ პრობლემაზე საუბრობს, რომელთა გავლითაც ჩვენ ვართ! ისინი ცდილობენ შეცვალონ სამყარო?“ ის ასკვნის: „არ ვფიქრობ, რომ ბევრმა [ფილმმა] შეცვალა სამყარო.“ თუმცა, „ყველგან, ყველაფერი ერთდროულად“-ის ალტერნატიული სამყაროები შეიძლება იყოს საშუალება მაყურებლისთვის მსოფლიო შესაძლებლობების უამრავი ვარიანტის საჩვენებლად, ამბობს იეო. ის აგრძელებს: „ვფიქრობ, ყველაზე მნიშვნელოვანი, სადაც არ უნდა იყოთ, რომელი ქვეყანაც არ უნდა...“