„მისი ბნელი საწყისები“: ფენტეზი, რომელმაც „სამეფო კარის თამაშებს“ აჯობა და დაუფასებელი დარჩა

დღესდღეობით, ფენტეზის ჟანრის შოუებზე საუბრისას თითქმის შეუძლებელია, ინსტინქტურად არ შევადაროთ ისინი „სამეფო კარის თამაშებს“ (Game of Thrones), რომელიც ჟანრის ოქროს სტანდარტად მიიჩნევა. თუმცა, სერიალს ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი, სავალალო დასასრული აქვს, ნაწილობრივ იმის გამო, რომ ჯორჯ რ.რ. მარტინის ორიგინალი მასალა ამოიწურა. მისი იმედგამაცრუებელი დასასრულის შემდეგ, HBO-მ BBC-სთან ერთად გამოუშვა კიდევ ერთი ფენტეზის სერიალი, „მისი ბნელი საწყისები“ (His Dark Materials), რომელიც ფილიპ პულმანის საყვარელ და სრულ ტრილოგიას ეფუძნება, თუმცა ის დაუფასებელი დარჩა თავისი რეალური ღირებულების მიუხედავად. ადაპტაციას უპირატესობა ჰქონდა „სამეფო კარის თამაშებთან“ შედარებით, რადგან უკვე დაგეგმილი დასკვნის მასალიდან იღებდა შთაგონებას, ამასთან, ის უნიკალურ სივრცეს იკავებს მოზრდილთა და ბავშვთა ფენტეზის შორის, და შეუძლია მიიზიდოს ორივე დემოგრაფიული ჯგუფი. სერიალის მოქმედება ვითარდება ოქსფორდის ალტერნატიულ ვერსიაში, სადაც ადამიანების სულები მათი სხეულების გარეთ, დემონებად წოდებული ცხოველების სახით არსებობენ. მასში ჩვენ მივყვებით ახალგაზრდა, თავგადასავლების მოყვარულ გოგონას, ლაირას (დაფნი კინი), რომელიც მეგობრის გადასარჩენად მიემგზავრება და მალე ჩაითრევენ მრავალგანზომილებიან ომში მძლავრი რელიგიური ჯგუფის, მაგისტერიუმის, წინააღმდეგ. დაამატეთ ამას ძნელად ასახსნელი ნივთიერება, რომელსაც მტვერი ეწოდება, მისტიკური წინასწარმეტყველება და მოლაპარაკე თეთრი დათვები, და მივიღებთ ყველაფერს, რაც გვჭირდება იმისთვის, რომ დივანიდან ამ ფენტეზი ეპოსში გადავინაცვლოთ. ზოგადი წესის მიხედვით, როდესაც ფენტეზის პროტაგონისტი ბავშვია, ის ახალგაზრდა აუდიტორიაზეა გათვლილი, ამიტომ „მისი ბნელი საწყისები“ ადვილად შეიძლება ბავშვთა ფენტეზის კატეგორიაში მოხვდეს. გარკვეულწილად, ეს ასეც არის, რადგან ის იზიარებს იმავე ბავშვურ გაოცებას სრულიად ახალი გარემოს მიმართ და ახალგაზრდა პროტაგონისტის უდანაშაულო ენთუზიაზმს, ისევე როგორც „ნარნიის ქრონიკები“-ს მსგავსი ფენტეზის ჟანრის ნაწარმოებები. აქ ლაირა იკვლევს ყინულოვან ტუნდრას და სტიმპანკის ქალაქებს იმ იმედიანი ენთუზიაზმით, რომელიც მხოლოდ ბავშვს შეუძლია გამოავლინოს, რითაც ის ფენტეზის სამყაროს მის უცნაურ ესკაპიზმად აღიქვამს. ზრდასრულობის ისტორიაც წინა პლანზეა სერიალში, რაც ამ ქვეჟანრისთვის ტიპურია, სადაც ლაირა იგებს სამყაროში არსებული სიბნელის შესახებ, მაგრამ თავიდან იცილებს გრაფიკულ სექსუალურ და ძალადობრივ გამოსახულებებს, რომლებითაც მრავალი ზრდასრულთა ფენტეზი, მაგალითად, „სამეფო კარის თამაშები“ გამოირჩევა. მეორე მხრივ, ზემოხსენებული სიბნელე შეიძლება არ იყოს ისეთი გრაფიკული, მაგრამ ის ისეთივე პროვოკაციული და რთულია, როგორც „სამეფო კარის თამაშებში“. ბავშვთა ფენტეზი, როგორც წესი, ფოკუსირებულია პირად ზრდასა და სიკეთესა და ბოროტებას შორის დიდ ბრძოლაზე, მაგრამ „მისი ბნელი საწყისები“ პირდაპირ პოლიტიკურ სირთულეებსა და თეოლოგიურ დებატებში ხტება. ამ ყველაფრის დიდი ნაწილი მაგისტერიუმის წინააღმდეგ აჯანყებით იკვლევა, რაც ძლიერ რელიგიურ ინსტიტუტებს გვახსენებს, რომლებსაც ზოგჯერ ტირანული ძალაუფლება აქვთ სოციალურ-პოლიტიკურ წყობაზე. პერსონაჟის განვითარების პირად დონეზეც კი, თემები უფრო მომწიფებულია, რადგან შოუ ასევე ეხება ბავშვის მოზარდობის ასაკში გადასვლის გონებრივ და სექსუალურ სიმწიფესთან დაკავშირებულ პოლიტიკას. ეს ასპექტები საკმარისად დახვეწილი და გააზრებულია ფართო აუდიტორიის მოსაზიდად, ამიტომ მართლაც უცნაურია, რომ შოუს მაყურებელთა რაოდენობამ სრულ პოტენციალს ვერ მიაღწია. ლიმინალურ სივრცეში არსებობა არა მხოლოდ აფართოებს „მისი ბნელი საწყისების“ აუდიტორიის პოტენციალს, არამედ ხელს უწყობს მის წარმატებას, როგორც მომნუსხველი ფენტეზი ნარატივისა. მისი პროტაგონისტის ფართოდ გახელილი თვალების აღტკინებით, შოუ ითვისებს თავის ფენტეზი ელემენტებს პეიზაჟების შთამბეჭდავ კადრებსა და მაგისტერიუმის დიდებულ დარბაზებში. აქედან გამომდინარე, სერიალის საშიშროება აუცილებლად ფენტეზის სახით კი არ მოდის, არამედ უფრო რეალიზმის სახით. შიშს იწვევენ მოზრდილები, რომლებიც ჩრდილებიდან მართავენ ძაფებს და მალავენ თავიანთ მზაკვრულ მოტივებს. შოუს ატმოსფერო ამის გამო უფრო ძლიერია, რადგან ფსონები მომდინარეობს იმ საფრთხეებიდან, რომლებსაც ჩვენ ვცნობთ, ვიდრე იმ საფრთხეებიდან, რომლებსაც შეიძლება ზღაპრებად ჩამოვწეროთ. ზრდასრულთა და ბავშვთა ფენტეზის შორის ბალანსის მიღწევა მსახიობებისგან სიზუსტეს მოითხოვს, და მათ ნამდვილად გაართვეს თავი ამ გამოწვევას. კინის ლაირა ოსტატურად ნავიგირებს ახალგაზრდობასა და სიმწიფეს შორის არსებულ ზღვარზე, რითაც საშუალებას აძლევს ბნელ თემებს, ჩაერთოს დახვეწილ შესრულებაში, რომელიც ბავშვებისთვისაც ხელმისაწვდომი რჩება. ამავდროულად, რუთ უილსონის მისის კულტერი ადვილად გადადის ლაირას მომხიბვლელი ქველმოქმედის, ვინმე, ვისაც ყველა ბავშვი მენტორად აღმერთებდა, და ცივი, გამომთვლელი ფიგურის როლებს შორის, რომელიც ავტორიტარული ინსტიტუტების მოტყუებას გადმოსცემს. თითოეული პერსონაჟი ამავე წვრილ ზღვარზე დადის და წარმატებას აღწევს, რითაც ფენტეზი ეპოსს სრულყოფილებისკენ უბიძგებს. იშვიათია ისეთი შოუს პოვნა, რომლითაც როგორც მოზრდილებს, ასევე ბავშვებს შეუძლიათ ერთად ან ინდივიდუალურად ისიამოვნონ, მაგრამ „მისი ბნელი საწყისები“ ამ რთულ ბალანსს უნაკლოდ ართმევს თავს. ის ყველაფერია, რაც ფენტეზის შოუ უნდა იყოს: უცნაური და მახვილი, ნათელი და ბნელი, სიკეთე და ბოროტება. „სამეფო კარის თამაშების“ მორიგი გადახედვის ნაცვლად, შემდეგ ჯერზე, როცა ფენტეზი გენდომებათ, ამ HBO-ს მარგალიტს აქვს მთელი ის ხიბლი და ინტრიგა, რისი მოთხოვნაც შეგიძლიათ.