ნეო-სოფლის კინო: თანაგრძნობა სოფლის ცხოვრების მიმართ

„მწყემსი და დათვი“ არის ფილმების ახალი ტალღის ნაწილი, რომელიც თანაგრძნობით უყურებს სოფლის საკითხებს და გასცდა ფოლკ-ჰორორის მიერ სოფლის მაცხოვრებლების „სხვადყოფნის“ ტენდენციას. წელს ერთ-ერთი საუკეთესო საშინელებათა სცენა ფრანგული პასტორალიზმის შესახებ დოკუმენტურ ფილმში გამოჩნდა. პირენეის მთის კალთებზე ბნელა. ვაგნერისეული ელვა ანათებს ქედებს და წვიმის ნაკადს. ზარები წკრიალებს სიბნელეში, როცა ცხვარი მასობრივად გარბის უღელტეხილის მეორე მხარეს. ივეს, მწყემსს, რომელიც მათზე ზრუნავს, უპირისპირდება ეს გაურკვევლობა და ცდილობს საფრთხის აღქმას: „ეს თვალებია?“ მაქს კიგანის რეჟისორობით გადაღებული „მწყემსი და დათვი“ არის ფილმების ახალი ტალღის ნაწილი, რომელიც გაზრდილი თანაგრძნობით უყურებს სოფლის საკითხებს. ქარში მოფუსფუსე საძოვრებისა და დანგრეული ქოხების გამოკვლევით, ეს არის მურა დათვის ხელახალი შემოყვანით პროვოცირებული პირენეის კონფლიქტის უაღრესად კინემატოგრაფიული ასახვა. წარსულში სოფლის კინო ხშირად ხაზს უსვამდა, რომ ადგილობრივებს უნდა ვუფრთხილდეთ: „განთავისუფლების“ (Deliverance) ბოროტი სოფლელები, „რატანის კაცის“ (The Wicker Man) ეშმაკი წარმართები, „ცხელი ფაზის“ (Hot Fuzz) ბარბურის ქურთუკებში გამოწყობილი შეთქმულება „დიდი სიკეთისთვის“. მაგრამ ახალი სკოლა ადგილობრივებთან ერთად მიდის, კიგანის ფილმის მსგავსად, მათ ცოდნას ეყრდნობა და გვეუბნება იმას, რაც მათ ყოველთვის იცოდნენ: რომ ნამდვილად საშიში ბუნებაა. არიეჟის დეპარტამენტის სოფლელები ნახევრად აჯანყებულები არიან კანონების წინააღმდეგ, რომლებიც მათ დათვების განადგურებას უკრძალავს, ხოლო ივეს მემკვიდრის პოვნას ცდილობს. „მწყემსი და დათვი“ ტიპურია ევროპული ნეო-სოფლის კინოსთვის, რადგან ის ფოკუსირებულია 21-ე საუკუნის სოფლად ტრადიციისა და მოდერნულობის შეჯახებებსა და კონფლიქტებზე. ეს არის ქარის ელექტროსადგური, რომელსაც ფრანგმა „ახალმოსულებმა“ ვეტო დაადეს და რამაც კატასტროფა გამოიწვია ესპანურ გალიციაში 2022 წლის კრიმინალურ თრილერში „მხეცები“, ხოლო კატალონიის ატმის ბაღები მზის პანელებისთვის უნდა მოიჩეხოს ნაზ დრამაში „ალკარასში“ (Alcarràs), რომელიც იმავე წელს გამოვიდა. ქალაქისა და სოფლის დაყოფა ჩუმად უდევს საფუძვლად ტურინელი უძღები შვილის იტალიის აოსტას ხეობაში დაბრუნების ისტორიას ეპიკურ „რვა მთაში“ (The Eight Mountains, 2022). 2020 წლის დოკუმენტურმა ფილმმა „ტრიუფელის მონადირეები“ (The Truffle Hunters) პიემონტის ხანდაზმული სოკოს მკრეფების ბოლო ბრძოლა ასახა. „მხეცები“ და „რვა მთა“ ორივე აშკარად ეხება მზარდ ფენომენს: ქალაქელების მიწაზე დაბრუნებას, ჯგუფს, რომელსაც ფრანგები „ნეო-სოფლელებს“ (les néoruraux) უწოდებენ. ეს ნაწილობრივ ხსნის კინოს გაზრდილ სიახლოვეს სოფლის პრობლემებთან, ზოგიერთი კინორეჟისორი კი პირადად გადალახავს ამ ზღვარს. ფრენსის ლი, რომელმაც გადაიღო 2017 წლის „ღვთის საკუთარი ქვეყანა“ (God’s Own Country) – იორკშირის მეცხვარე ფერმერსა და რუმინელ მუშას შორის რომანის შესახებ – სწორედ ამ გარემოში გაიზარდა. ლუიზა კურვუაზიე, შარშანდელი ცოცხალი ყველის დამზადების დრამის „წმინდა ძროხის“ (Holy Cow) რეჟისორი, თავის დროს ყოფს კინოგადაღებასა და იურას რეგიონში ოჯახის ფერმაში მუშაობას შორის. მაშინაც კი, თუ ნეო-სოფლის ფილმები სოფლელების მიერ არ არის გადაღებული, ისინი აღარ აღიქმება, როგორც უიღბლო აუტსაიდერების ნამუშევრები, რომლებიც, თავად რომ ფილმში მოხვდნენ, აგრესიული ბანჯოს სოლოს სამიზნე გახდებოდნენ. ჰოუპ დიქსონ ლიჩის „გათანაბრება“ (The Levelling, 2017) ბრიტანელ ფერმერებზე დამახრჩობელ ზეწოლას გამაფხიზლებელი მოხდენილობით წარმოაჩენს; საფრანგეთში, 2023 წლის „სუპერ ბურე“ (Super Bourrés) (გალიური „სუპერცუდის“ ერთგვარი ანალოგი სახლში ლუდის დამამზადებელ თინეიჯერებზე) და „ნაგავსაყრელის ძაღლი“ (Junkyard Dog) (გალიური „უითნეილი და მე“-ს ერთგვარი ანალოგი დისფუნქციური მეგობრობის შესახებ) აჩვენებს დიდ სიახლოვეს ქალაქგარეთ არსებულ მოუწესრიგებელ, წვეულებებით სავსე მოწყენილობასთან. გრიმურ ჰაკონარსონის „ვერძები“ (Rams, 2015) – რომელიც ძველი აღთქმისეულ მტრობას ქმნის მეცხვარე ძმების წყვილის შესახებ – მსგავს რამეს აკეთებს ისლანდიისთვის. ადრინდელ ათწლეულებში არსებობდა მიწიერი, ინტიმური სოფლის ფილმები: პიტერ ჰოლის თაობათა სოფლის ქრონიკა „აკენფილდი“ (Akenfield, 1974); ან „წყლის მანონი“ (Manon des Sources, 1986), პროვანსის წყლის კონფლიქტების შესახებ; ან ბელა ტარის „სატანტანგო“ (Sátántangó, 1994), შვიდ საათზე მეტი უწყვეტი ტანჯვა უნგრულ ტალახში. ერთი რამ, რაც ამ ბოლო დროს შეინიშნება, არის სოფლის მეურნეობის მწარმოებლებისადმი ხელოსნური პატივისცემა, რაც „ვიტლის“ გასტრონომიული კულტურის ეპოქაში სრულიად განსხვავდება წარსული მიზერაბილიზმისგან. ივეს მწყემსობიდან „მწყემსი და დათვში“, პომიდვრისა და ატმის მომყვანებამდე „მხეცებსა“ და „ალკარასში“, და სრულყოფილი კომტეს ყველის ძიებამდე „წმინდა ძროხაში“, გასაოცარია, თუ რამდენი ნეო-სოფლის ბრიგადის წარმომადგენელი პოულობს გმირობას დოვლათის რქის შევსებაში. ძველი წესები ზოგიერთ მხარეში კვლავ გრძელდება – ეს ხომ სოფელია. სოფლის ქვიარ ხალხის გაძვალტყავებული დემონიზაცია კვლავ ადვილად მოსაპოვებელი გამარჯვებაა, რაც ბოლო დროს გამოჩნდა 2024 წლის „არავის ელაპარაკო ბოროტებაზე“ (Speak No Evil) სკრამპის დამამზადებელ სოციოპათ ბავშვების გამტაცებლებში, ან 2022 წლის „კაცებში“ (Men) სოფლის „ძალიან სოფლური“ უცნაურების ანსამბლში, რომელთა ყველა როლს რორი კინერი ასრულებს. გაერთიანებულ სამეფოში ფოლკ-ჰორორის დაწყებიდან 1960-იან წლებში ბოლო წლების სიმრავლემდე, მისი აჩქარება საყურადღებოა; ბოლოდროინდელი დოკუმენტური ფილმი „ბოლო მსხვერპლი“ (The Last Sacrifice) ამას ხსნის როგორც კონკრეტული ბრიტანული იზოლაციონიზმის პროდუქტს, რომელიც ასევე ქმნის შეუღწევად ცოცხალ ღობეებს ჩვენს კუნძულებზე – რაც იწვევს ურბანული წარმოსახვის ბნელ გატაცებას იმით, რაც მიღმაა. გასაოცარია, რომ კონტინენტი პრაქტიკულად არ აწარმოებს ფოლკ-ჰორორს. შესაძლოა, ეს განპირობებულია მიწასთან განსხვავებული, ნაკლებად მითოლოგიზებული, უფრო პრაგმატული ურთიერთობით (დიდი ბრიტანეთი კვლავ თითქმის