ნეო-ვესტერნის ჟანრის დაფარული საგანძური

ნეო-ვესტერნები კლასიკურ ჟანრს თანამედროვე, გამორჩეულ ინტერპრეტაციას სთავაზობენ და ქვემოთ სწორედ ამ ჟანრის რამდენიმე უდიდესი, დაფარული ძვირფასი ქვაა წარმოდგენილი. ტეილორ შერიდანის ფილმებმა და სერიალებმა, როგორებიცაა „ქარის მდინარე“ (Wind River) და „იელოუსტოუნი“ (Yellowstone), დიდი წვლილი შეიტანეს თანამედროვე ვესტერნის სიცოცხლისუნარიანობის შენარჩუნებაში. თუმცა, შერიდანის „ერთკაციანი ინდუსტრიის“ მიღმა, უამრავი სხვა მაგალითის მოძიებაა შესაძლებელი. „მოხუცებისთვის ადგილი აქ არ არის“ (No Country for Old Men) ნეო-ვესტერნების საუკეთესო სიის აშკარა არჩევანია, ხოლო 2025 წლის „ედინგტონი“ (Eddington) უფრო ახალი ნამუშევარია. მიუხედავად ამისა, ნებისმიერი ჟანრის მსგავსად, არსებობს უამრავი ნაკლებად ცნობილი ფილმი, რომლებიც ცუდი მარკეტინგის ან არასწორი გამოსვლის დროის გამო შეუმჩნეველი დარჩა. ეს მათ ძებნისა და ნახვის ღირსებას არ აკლებს. ტომ კრუიზთან ერთად „შეუსრულებელი მისია“ (Mission: Impossible) ფილმებამდე დიდი ხნით ადრე, ქრისტოფერ მაკქუარიმ სარეჟისორო დებიუტი სწორედ ამ სტილურ და პირქუშ ნეო-ვესტერნით შედგა. მასში ბენისიო დელ ტორო და რაიან ფილიპი ასრულებენ განგსტერის სუროგატი დედის როლში მყოფი ორსული ქალის გამტაცებელი დამნაშავეების როლებს, რის შემდეგაც მოვლენების სისხლიანი ჯაჭვი იწყება. მაკქუარი ამტკიცებდა, რომ „იარაღის გზის“ (The Way of the Gun) წარუმატებლობამ ის ათი წლით „რეჟისორის ციხეში“ ჩასვა. მისი მიზანი იყო შეექმნა რაღაც ძალადობრივი, ამბოხებული და განზრახ გამაღიზიანებელი. ეს მას უცნაურად გამაგრილებელს ხდის და მას მხარს უჭერს შესანიშნავი მსახიობთა გუნდი (მათ შორის გვიანდელი, დიდებული ჯეიმს კაანი) და გრანდიოზული ფინალური სროლები. ტეილორ შერიდანის მესამე (და დღემდე, ბოლო) კინოფილმი არის „კერკეტი კაკლის“ (Die Hard) ტიპის ფილმისა და ნეო-ვესტერნის ნაზავი. ის რამდენიმე სიუჟეტურ ხაზს მიჰყვება, მაგრამ ძირითადი ამბავი ანჯელინა ჯოლის მეხანძრე-პარაშუტისტს აჩვენებს, რომელიც ახალგაზრდა ბიჭის გადარჩენას ცდილობს ორი დაუნდობელი მკვლელისგან; ბუნებრივია, ის მასშტაბური ხანძრით სრულდება. შერიდანი R-რეიტინგული თრილერის თანამედროვე ოსტატია და ეს ფილმი აერთიანებს მიმზიდველ პერსონაჟებს ამაღელვებელი მოქმედების აფეთქებებთან ერთად. რეჟისორმა შეკრიბა კიდევ ერთი შესანიშნავი მსახიობთა გუნდი (ჯონ ბერნთალი და ნიკ ჰოულტი), სცენები გულის ამაჩუყებელია და 100 წუთიანი ხანგრძლივობით, „ვინც ჩემს სიკვდილს ისურვებს“ (Those Who Wish Me Dead) ზედმეტად არ იწელება. ჯონ კარპენტერის საყვარელი ვესტერნია „რიო ბრავო“ (Rio Bravo), რომელიც მან ორჯერ გადააკეთა „თავდასხმა 13-ე განყოფილებაზე“ (Assault on Precinct 13) და „მარსის მოჩვენებები“ (Ghosts of Mars) სახელით. გარკვეულწილად, „ვამპირები“ (Vampires) ისეთი შეგრძნებას ტოვებს, თითქოს მან ჟანრისადმი მთელი თავისი ჭარბი ვნება ამ ნეო-ვესტერნულ ჰორორში გადმოიტანა, სადაც ჯეიმს ვუდსის მუდმივად გაბრაზებული ვამპირების მკვლელი დასდევს სისხლისმსმელს, რომელმაც მისი გუნდი გაანადგურა. ეს 1998 წლის B-კატეგორიის ფილმი იმდენად ზედმეტად მაჩო და სისხლიანია, რომ პაროდიის ზღვარზეა. სწორედ ეს ხდის მას ასე სახალისოს, რადგან კარპენტერი დგამს ამაღელვებელ ვამპირებზე ნადირობის სცენებს განზრახ გადაჭარბებული დიალოგებით. სისხლისღვრასა და გინებათა შორისაც კი, „ვამპირები“ მცირე სითბოსაც აპარებს, რადგან სამი შეუფერებელი მონადირე მოჩხუბარ დედმამიშვილებს ემსგავსება, რომლებიც მაინც ზრუნავენ ერთმანეთზე. ჯონ ვუმ უნიკალური სენსიტიურობა შესძინა, რაც შესაძლოა ყოფილიყო ჩვეულებრივი სტუდიური ექშენ-ფილმი „გატეხილი ისარი“ (Broken Arrow) საშუალებით. ამ ფილმში ჯონ ტრავოლტა — „კრიმინალური საკითხავის“ (Pulp Fiction) წარმატების შემდეგ — პილოტის როლს ასრულებს, რომელიც ორ ბირთვულ ქობინს იპარავს, ქრისტიან სლეიტერი კი მისი ყოფილი მეგობარია, რომელიც მას უნდა შეაჩეროს. ვუ საოცრად იყენებს „გატეხილი ისრის“ უდაბნოს გარემოს, რაც მას „ძებნის“ (The Searchers) მსგავს ფილმად აქცევს, ოღონდ ბევრად მეტი ნელი მოძრაობის სროლებით. დიალოგი ყველიანია და სიუჟეტი მწირი, მაგრამ ვუ ამ ბლოკბასტერით შესანიშნავ ატმოსფეროს ქმნის. ის ტრავოლტას სრულ თავისუფლებას აძლევს, პერსონაჟები (მათ შორის ბოროტმოქმედებიც) ყველა საყვარელია და სროლები უბრალოდ მაგარია. „ავტოსტოპერი“ (The Hitcher) შეიძლება ქრისტოფერ ნოლანის ერთ-ერთი საყვარელი საშინელებათა ფილმი იყოს, მაგრამ ის თითქმის შოკისმომგვრელად შეუფასებელია. ის მოგვითხრობს ახალგაზრდა კაცზე, სახელად ჯიმი (C. თომას ჰაუელი), რომელიც იყვანს იდუმალ ავტოსტოპერს (რუტგერ ჰაუერი), რომელიც აღმოჩნდება ზებუნებრივ ზღვარზე მყოფი სერიული მკვლელი. შემდეგ ავტოსტოპერი ჯიმს უდაბნოში მისდევს და გზად ყველას კლავს. ნაწილობრივ ვესტერნი, ნაწილობრივ მისტიკური საშინელება, ძნელია კლასიფიცირება, თუ რა არის „ავტოსტოპერი“ სინამდვილეში. ეს არის ფილმი, რომელიც უფრო განწყობითაა ნაკარნახევი, ვიდრე სიუჟეტით, თუმცა რეჟისორი რობერტ ჰარმონი დგამს რამდენიმე შემზარავ სცენას, როგორიცაა ცნობილი „სატვირთო მანქანაზე მიბმული“ ეპიზოდი. ზედაპირზე მარტივად გამოიყურება, მაგრამ ფილმი მაყურებელს ბევრ გადაუჭრელ კითხვას უტოვებს ტიტრების დასრულების შემდეგ. უოლტერ ჰილი ნეო-ვესტერნების ჟანრში უცხო არ არის (ის არის „48 საათი“ (48 Hrs) ან „წითელი სიცხე“ (Red Heat) რეჟისორი), მაგრამ „ექსტრემალური ცრურწმენა“ (Extreme Prejudice) მისი ყველაზე ნაკლებად ცნობილი ნამუშევარია. სიმართლე გითხრათ, ფილმის სიუჟეტი ცოტა გადატვირთულია. ერთი ხაზი მიჰყვება ნიკ ნოლტეს ემოციურად დაცულ ტეხასელ რეინჯერს, რომელიც მის ყოფილ საუკეთესო მეგობარს, ნარკობარონად ქცეულს, დასდევს. მეორე ხაზი მიჰყვება შავი ოპერაციების გუნდს, რომელიც ძარცვას აწყობს; საბოლოოდ, ეს ისტორიები ერთმანეთში ირევა. „ექსტრემალური ცრურწმენის“ რთული სიუჟეტის მიუხედავად, ჰილი უკან იხევს და მსახიობებს თავიანთი პერსონაჟების გაცოცხლების საშუალებას აძლევს და გზად რამდენიმე სასტიკ მოქმედებას დგამს. რაც შეეხება ამ უკანასკნელს, ფილმის დასასრულს „ველური ბანდის“ (The Wild Bunch)ადმი მიძღვნილი პატივი ძნელად ასაჯობარია. „ჰარლი დევიდსონი და მალბოროს კაცი“ (Harley Davidson and the Marlboro Man) მიკი რურკსა და დონ ჯონსონს აერთიანებს, როგორც ორ გადაშენებულ კანონგარეშეს ბუნდოვნად ფუტურისტულ ლოს-ანჯელესში. ფილმი გამოსვლისთანავე გააკრიტიკეს, სალაროებში ჩავარდა და რურკს ის იმდენად სძულდა, რომ მცირე ხნით მსახიობობას ჩამოშორდა. მიუხედავად ამისა, ეს დავიწყებული ნეო-ვესტერნი სრული სიამოვნებაა. ის იმ წვრილ ზღვარზე გადის...