რა თქმა უნდა, ეს ხმის მიმცემთა ორგანოა. მაგრამ მრავალი სხვა ფაქტორიც ცვლის იმას, თუ რა ხდება აღიარებული. დევიდ კენფილდი, უფროსი გასართობი მიმომხილველი რამდენად შეიცვალა ოსკარი საერთაშორისო ფილმების აღიარების კუთხით? წელს, ირანულმა ფილმმა, რომელსაც არ ჰქონდა ინგლისურენოვანი დიალოგი ან აშშ-ში ცნობილი მსახიობები, რეჟისორისგან, რომლის ფილმებიც მანამდე არასდროს ყოფილა აკადემიის მიერ აღიარებული, მიიღო ნომინაციები საუკეთესო ორიგინალური სცენარისა და საერთაშორისო სრულმეტრაჟიანი ფილმის კატეგორიებში. რამდენიმე წლის წინ, ეს გარღვევის ნიშანი იქნებოდა; ამჯერად, მიღწეული შედეგი იმედგაცრუებად მიიჩნიეს. ჯაფარ პანაჰის „ეს უბრალოდ უბედური შემთხვევა იყო“ კანის კინოფესტივალზე „ოქროს პალმის რტო“ მოიგო, დისტრიბუტორმა „ნეონმა“ აქტიურად უწევდა ლობირებას, როგორც საუკეთესო ფილმის კანდიდატს, და შემოდგომაზე კრიტიკოსთა მრავალი მთავარი პრიზი დააგროვა. პანაჰის სტატუსი, როგორც დისიდენტი კინორეჟისორის, რომელსაც ათწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში პირველად მიეცა საშუალება, თავისი ფილმი გაეპრომოირებინა – სანამ ის ირანში უნდა დაბრუნებულიყო, რათა პატიმრობა და მოგზაურობის აკრძალვა შეხვედროდა „პროპაგანდისტული საქმიანობისთვის“ – მხოლოდ აძლიერებდა აღიარებული ფილმის კანდიდატურის გამოწვევად რეზონანსს. სამწუხაროდ, აკადემიას მსოფლიოს ყველა კუთხიდან უფრო მეტი ღირსეული ვარიანტი ჰქონდა განსახილველად, ვიდრე ოდესმე. ეს შედარებით ახალი პრობლემაა – გამოწვეული ხმის მიცემისა და ინდუსტრიის ბევრად უფრო რთული ფაქტორებით, ვიდრე ეს ერთი შეხედვით შეიძლება ჩანდეს. ამ ფილმებიდან ორი – იოახიმ ტრიერის „სენტიმენტალური ღირებულება“ (ნორვეგია) და კლებერ მენდონსა ფილიოს „საიდუმლო აგენტი“ (ბრაზილია) – საუკეთესო ფილმის, სამსახიობო და სხვა წამყვან კატეგორიებში მოხვდა. (ორივე მათგანი ასევე „ნეონმა“ გაავრცელა.) სხვებმა, როგორიცაა პაკ ჩან-უკის „არჩევანი არ არის“ (სამხრეთ კორეა) და ში-ჩინგ ცოუს „ცაცია გოგონა“ (ტაივანი), ვერც კი მოახერხეს საერთაშორისო ფილმის ნომინაციის მიღება, მიუხედავად მასშტაბური კამპანიების, შესანიშნავი მიმოხილვებისა და ცნობილი კინორეჟისორებისა. მეტიც, ეს უკანასკნელი დრამა პროდიუსერობდა, თანაავტორობდა და რედაქტირდებოდა შონ ბეიკერის მიერ, რომელმაც შარშანდელი ოსკარები „ანორათი“ მოიგო. ეს ზედიზედ მესამე წელია, როდესაც ორმა უპირატესად არაინგლისურენოვანმა ფილმმა მიიღო ნომინაცია საუკეთესო ფილმის კატეგორიაში; ეს უკვე მერვე წელია ზედიზედ, რაც მინიმუმ ერთი ასეთი ნომინანტი გვყავს, 2019 წლიდან მოყოლებული. ამასობაში, 2014-დან 2018 წლამდე არც ერთი არაინგლისურენოვანი ფილმი არ ყოფილა ნომინირებული საუკეთესო ფილმის კატეგორიაში. ეს ტენდენცია ისეთივე თანმიმდევრულია, როგორც შთამბეჭდავი. მაშ, რა ხდება? ყველაზე აშკარა ახსნა: აკადემიის ცვალებადი ბუნება. მისი წევრობა ყოველწლიურად უფრო გლობალური ხდება, და ნომინანტთა ნებისმიერი ახალი ნაკადი, რომელიც უკვე არ არის კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის ნაწილი, როგორც წესი, იწვევენ გასაწევრიანებლად – რაც ქმნის წარმომადგენლობის უკუკავშირის მარყუჟს. რა თქმა უნდა, შესანიშნავი კინო მსოფლიოს ყველა კუთხიდან ახალი ამბავი არ არის, მაგრამ სასარგებლოა, როდესაც ჰოლივუდის მიღმა მყოფი მეტი ადამიანი მონაწილეობს ხმის მიცემაში, ამის გათვალისწინებით. წევრობის ზრდის მიღმაც კი, აკადემიას დიდი სიტყვა ჰქონდა ამ ყველაფერში. ინსაიდერები თანხმდებიან, რომ 2019 წლის ოსკარები – რომელმაც დაასრულა ხუთწლიანი გვალვა და დაიწყო არაინგლისურენოვანი ფილმების რვაწლიანი სერია საუკეთესო ფილმის კატეგორიაში – ნამდვილ გარდამტეხ მომენტად იქცა. მანამდე საერთაშორისო ფილმის კატეგორიაში ხმის მიცემის მეთოდი შეზღუდული იყო მცირე კომიტეტებით. „ეს იქნებოდა დაახლოებით 30 ადამიანი, რომელიც გადაწყვეტდა, ვინ იქნებოდა ხუთი ნომინანტი“, – ამბობს სტრატეგი, რომელიც მუშაობდა რამდენიმე არაამერიკული ფილმის კამპანიაზე. შემდეგ სისტემა შეიცვალა. მოულოდნელად, აკადემიის ყველა ფილიალს მიეცა უფლება, ჩართულიყო შერჩევაში; ყველა ამომრჩეველს ლოს-ანჯელესში, ნიუ-იორკში და მთელ მსოფლიოში ჰქონდა ძალა, ხმა მიეცა იმ კატეგორიაში, რომელსაც ადრე რამდენიმე ათეული ადამიანი წყვეტდა. რაც იმას ნიშნავს, რომ საერთაშორისო კამპანიებმა საჭიროების გამო დაიწყეს ფოკუსის გაფართოება ერთი კატეგორიის მიღმა. „ამ ფილმებს ბევრად მეტი ადამიანი უყურებდა, რადგან ჩვენც ბევრად მეტი ადამიანის სამიზნედ ქცევა მოგვიწია“, – ამბობს სტრატეგი. და თუ ფილმები მოეწონებოდათ? მაშინ მეტ ნომინაციას უნდა ელოდო. ასეც მოხდა: ალფონსო კუარონის ესპანურენოვანმა „რომამ“ იმ წელს ყველაზე მეტი ნომინაცია (10) მიიღო, ხოლო სხვა საერთაშორისო ნომინანტები, პაველ პავლიკოვსკის „ცივი ომი“ (პოლონეთი) და ფლორიან ჰენკელ ფონ დონერსმარკის „არასოდეს მოხედო უკან“ (გერმანია), ასევე კონკურენციას უწევდნენ სხვა ზოგად კატეგორიებში. მაგრამ სხვა ფაქტორებიც მოქმედებდა. „ცივი ომი“ აშშ-ში Amazon-ის მიერ იყო გავრცელებული, ხოლო „რომა“ – Netflix-ის მიერ. მიუხედავად იმისა, რომ მსგავსი ფორმატის ფილმებს ბოლო დროს ჯილდოების კუთხით ცუდი ისტორია ჰქონდათ, მათ ჰყავდათ მდიდარი სტრიმინგის სერვისები, რომლებიც მზად იყვნენ, სრულფასოვანი ოსკარის კამპანიებისთვის ეზრუნათ. „მე ამას საწყის წერტილს დავარქმევდი – სწორედ მაშინ მოხდა საერთაშორისო ფილმის თავდაპირველი პოზიციონირება, როგორც საუკეთესო ფილმის კანდიდატის სეზონის დასაწყისში“, – ამბობს სტრატეგი. „რომა“ ფაქტობრივად ახლოს იყო მთავარ გამარჯვებასთან – შეიძლება ითქვას, რომ საფუძველი ჩაუყარა „პარაზიტის“ ფენომენს, რომელიც მომდევნო წელს მოხდა, როდესაც ბონგ ჯუნ-ჰოს კორეულმა სატირამ, „ნეონის“ ხელმძღვანელობით, დაუპირისპირდა მოლოდინებს, როგორც პირველი არაინგლისურენოვანი ფილმი, რომელმაც ოდესმე მოიგო საუკეთესო ფილმის ჯილდო. Netflix-ის მსგავსი სტრიმინგის სერვისის გლობალურმა მიღწევამ ხელი შეუწყო საზღვრების გადალახვის დაჩქარებას, რაც, როგორც წესი, მცირე, მაგრამ...