ოსკარის ნომინანტი მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმები: ხიბლი, სიღრმე და გაბედულება

ოსკარის ნომინაციებს შორის ცოტაა ისეთი მრავალფეროვნებით გამორჩეული, როგორიცაა სულისშემძვრელი მიუზიკლები, ემოციური დრამები, უცნაური კომედიები, სამეცნიერო ფანტასტიკური დისტოპიები და სოციალური თრილერები. მოგვწონს იმის ფიქრი, რომ კინოაკადემია წლის საუკეთესო ფილმებს წარადგენს ნომინაციაზე და ზოგჯერ ასეც ხდება, მაგრამ ხელოვნება სუბიექტურია, ამიტომ უნდა ვაღიაროთ: ხანდახან რამდენიმე უხარისხო ნამუშევარიც ეხვევა სიაში. თუმცა, ეს წლევანდელი საუკეთესო მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმების ნომინანტების შემთხვევაში ასე არ არის. ამ კატეგორიას, როგორც წესი, ჟანრებისა და სტილის ფართო სპექტრი ახასიათებს, მაგრამ მოკლე ქრონომეტრაჟი ზოგჯერ რეჟისორებს უბიძგებს, რომ მარტივ და/ან ზედმეტად თვალსაჩინო ემოციურ სვლებს ან გადაჭარბებულ სიუჟეტურ მოულოდნელობებს მიმართონ, რაც დიდებულ კინემატოგრაფიას აკნინებს. მიუხედავად ამისა, ოსკარის 98-ე დაჯილდოების ნომინანტები — რომლებიც „როუდსაიდ ატრაქშენსის“ მეშვეობით ერთიან სათეატრო პროგრამაშია წარმოდგენილი — ყველა მომხიბვლელი, განმუხტავი, შემზარავი და/ან სასაცილო ნამუშევარია. ამჯერად აკადემია, და შესაბამისად, მაყურებელიც, შეცდომას ვერ დაუშვებს. ქვემოთ იხილეთ ჩემი მიმოხილვები ფილმებზე „მომღერლები“ (The Singers), „დოროთის მეგობარი“ (A Friend of Dorothy), „ყასბის ლაქა“ (Butcher’s Stain), „ორი ადამიანი ნერწყვს ცვლის“ (Two People Exchanging Saliva) და „ჯეინ ოსტინის პერიოდის დრამა“ (Jane Austen’s Period Drama). არ გამოგრჩეთ ჩემი მიმოხილვები ოსკარის ყველა ნომინირებულ ანიმაციურ მოკლემეტრაჟიან ფილმსა და დოკუმენტურ მოკლემეტრაჟიან ფილმზე. კვამლითა და ჩრდილებით მოცული, სემ ა. დევისის ფილმში „მომღერლები“ (The Singers) ტავერნა კატაკომბას ჰგავს, რომელსაც პატარა ნათურები და სიგარეტები ანათებს. სწორედ აქ იმალება მამაკაცთა ჯგუფი, ცივი და ჩუმი, თოვლისგან სამუშაო დღეების შემდეგ, და ეშვება თავიანთ საერთო, თუმცა იშვიათად განხილულ ტკივილში. ეს, ყოველგვარი უფლებით, დეპრესიული ფილმი უნდა იყოს, მაგრამ „მომღერლები“ მოულოდნელი სიხარულია. როდესაც მამაკაცი, რომელსაც სასმელის შეძენა არ შეუძლია, თავისი ლუდის სანაცვლოდ სიმღერას შესთავაზებს, ეს ჯაჭვურ რეაქციას იწყებს, რაც ყველა კლიენტს იმპროვიზებულ სიმღერის კონკურსში ჩაითრევს. სიმღერები არ არის მხიარული და მოიცავს „ამომავალი მზის სახლს“ (House of the Rising Sun) და „გახსნილ მელოდიას“ (Unchained Melody), რომლებიც ღმერთმა იცის, რამდენი ხნის შემდეგ პირველად შესრულდა, ისე, თითქოს ციხის ფილმიდან ყოფილიყო (საინტერესო ფაქტი: მართლაც ასე იყო). აღმოჩნდება, რომ ყველა ამ ღონიერ მამაკაცს გულში სიმღერა აქვს, ზოგჯერ მართლაც ძალიან მოულოდნელი სიმღერა. დევისი, რომელმაც ასევე დაარედაქტირა და გადაიღო „მომღერლები“, შთამაგონებელ საქმეს აკეთებს პირქუში ატმოსფეროს შექმნით, შემდეგ კი მას სიმღერის ნაკლებად სავარაუდო ძალით ჭრის. ასევე, რა დასასრულია. ეს დიდებულია. როგორც წესი, ოსკარზე ნომინირებულ მოკლემეტრაჟიან მხატვრულ ფილმებში ცნობილი მსახიობებიც მონაწილეობენ, და წლევანდელიც ტკბილი გამონაკლისი არ არის. ფილმში „დოროთის მეგობარი“ (A Friend of Dorothy) ალისტერ ნვაჩუკვუ ასრულებს მორცხვი თინეიჯერის როლს, რომლის ფეხბურთის ბურთი მოხუცი ქალის ეზოში ეცემა. დოროთი, რომელსაც მირიამ მარგოლიესი თამაშობს, ენერგიული ქალია, რომელიც ახალგაზრდა მამაკაცში მგრძნობიარე ხელოვანსა და ქვიარ ადამიანს ამოიცნობს, სანამ ის ამ თვისებებს თავად აღიარებს საკუთარ თავში. დოროთის ანდერძის წაკითხვით მოყოლილი – აღმსრულებელს, დიკის, სტივენ ფრაი თამაშობს – „დოროთის მეგობარი“ კეთილგანწყობილი, შესანიშნავად შექმნილი ცრემლმდენი ფილმია. ის ასევე ოდნავ კლიშეური და ზედმეტად გამოკვეთილია, მაგრამ ეს დიდი ცოდვა არ არის, როცა სიუჟეტის თხრობა გულწრფელია და ემოციები – გამართლებული. თემატიკა არ გამოირჩევა, პროგრამის დანარჩენი ფილმებისგან განსხვავებით, მაგრამ ეს ფილმები არასოდეს ყოფილა გამიზნული ერთად ჩვენებისთვის, ამიტომ მიმდებარე კონტექსტი არავითარ შემთხვევაში არ არის სცენარისტ/რეჟისორ ლი ნაიტის ბრალი ან თუნდაც პასუხისმგებლობა. მაიერ ლევინსონ-ბლაუნტის მომაჯადოებელი დრამა „ყასბის ლაქა“ (Butcher’s Stain) ვითარდება თელ-ავივის სუპერმარკეტში, სადაც მშვიდი ყასაბი სამირი (ომარ სამირი) მინიმალურ ხელფასზე მუშაობს და თავისი საქმე უყვარს. ის განქორწინებული მამაა, რომლის ყოფილი ცოლი და მისი ახალი ქმარი ყოველთვის პოულობენ ახალ გზებს, რათა მას შვილთან სასამართლოს მიერ დანიშნული დრო არ მისცენ. ახლა კი, მის ცხოვრებას კიდევ უფრო ართულებს ის ფაქტი, რომ ვიღაც მუდმივად აძრობს მძევლების პლაკატებს სუპერმარკეტის შესვენების ოთახში. სამირი არაბი ისრაელია და ადვილი სამიზნეა, ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ მან ეს არ გააკეთა, ვიღაც უფროსს ეუბნება, რომ ის დანაშაულის ადგილზე დაიჭირეს. „ყასბის ლაქა“ ისეთ სიტუაციას ეჭიდება, რომელიც მარტივი უნდა ყოფილიყო, მაგრამ იმდენი გამჭრიახობითა და სიღრმით არის ნაჩვენები, რომ ინტენსიური თრილერის ხარისხს იძენს. სამირი შეუძლებელ სიტუაციაშია. თუ აღიარებს, ეუბნებიან, რომ პრობლემები არ შეექმნება, მაგრამ თუ აღიარებს და ეს გაგრძელდება — რაც ალბათ ასეც იქნება, რადგან სხვაა პასუხისმგებელი — კიდევ უფრო დიდ პრობლემებში აღმოჩნდება. ასე რომ, ან უარყოფს და სავარაუდოდ სამსახურიდან გაათავისუფლებენ (ან უარესი), ან ცრუ აღიარებას გააკეთებს და სამსახურიდან გაათავისუფლებენ (ან უარესი). ეს იმდენად მჭიდროდ მოქსოვილი ბადეა, რომ ლევინსონ-ბლაუნტის ფილმი თითქმის გამოუვალად გამოიყურება, თუმცა ფილმის ჭკვიანი დასასრული ავლენს, რომ „ყასბის ლაქას“ მწარე იუმორის გრძნობა აქვს. და ფინალური კადრი ყველაფერს შემზარავ, მკაცრ შვებაში წარმოაჩენს. აბსურდული დისტოპიების ხედვები ამ დღეებში შესაძლოა უფრო მტკივნეულად ჟღერდეს, რადგან ოფიციალურად ასეთში ვცხოვრობთ. ნატალი მუსტეატასა და ალექსანდრე სინგის „ორი ადამიანი ნერწყვს ცვლის“ (Two People Exchanging Saliva) ადამიანურ ინტიმურობას „ფარენჰაიტი 451“-ის მსგავსი მიდგომით უყურებს და ვითარდება სამყაროში, სადაც კოცნა აკრძალულია — ერთი კოცნა საკმარისია, რომ კუბოში ჩაგსვან და კლდიდან გადაგაგდონ — ამიტომ არავინ იხეხავს კბილებს და ყველა ნიორის საღეჭ რეზინას ღეჭავს ყოველი შემთხვევისთვის. (თუმცა, თუ ნიორი გიყვართ, როგორც ბევრს, ბოლო ნაწილი შეიძლება მცირე სიუჟეტურ ხვრელად მოგეჩვენოთ.) აზრის გასამყარებლად, „ორი ადამიანი ნერწყვს ცვლის“ ასევე ავლენს, რომ...