ოსკარის ნომინირებული მხატვრული მოკლემეტრაჟიანი ფილმები: ჟანრების მრავალფეროვნება და ემოციური სიღრმე

ოსკარის კატეგორიებიდან ცოტა თუ გამოირჩევა ისეთი მრავალფეროვნებით, როგორიცაა სულისშემძვრელი მიუზიკლები, შემეხებელი დრამები, უცნაური კომედიები, სამეცნიერო-ფანტასტიკური დისტოპიები და სოციალური თრილერები. გვსურს გვჯეროდეს, რომ კინოაკადემია წლის საუკეთესო ფილმებს ასახელებს ნომინანტებად და ზოგჯერ ასეც ხდება, მაგრამ ხელოვნება სუბიექტურია, ამიტომ მოდით, ვაღიაროთ: ზოგჯერ რაღაც არც ისე კარგი ნამუშევარიც ხვდება ნომინანტთა სიაში. თუმცა, ეს არ ეხება წლევანდელი საუკეთესო მხატვრული მოკლემეტრაჟიანი ფილმების ნომინანტებს. ეს კატეგორია, როგორც წესი, ჟანრებისა და სტილების ფართო სპექტრს მოიცავს, მაგრამ მოკლე ქრონომეტრაჟი ზოგჯერ რეჟისორებს აცდუნებს, რომ მარტივ და/ან ზედმეტად თვალსაჩინო ემოციურ მომენტებზე ან გამაღიზიანებელ სიუჟეტურ მოულოდნელობებზე გააკეთონ აქცენტი, რაც სხვა შემთხვევაში შესანიშნავ ფილმს აკნინებს. თუმცა, ოსკარის 98-ე დაჯილდოების წლევანდელი ნომინანტები — რომლებიც ერთ თეატრალურ პროგრამაში, Roadside Attractions-ის მეშვეობითაა წარმოდგენილი — ყველა მომხიბვლელი, გულწრფელი, შემზარავი და/ან სასაცილო ნამუშევარია. ამჯერად აკადემია და, შესაბამისად, მაყურებელი, შეცდომას ვერ დაუშვებს. ქვემოთ შეგიძლიათ გაეცნოთ ჩემს მიმოხილვებს ფილმებზე „მომღერლები“ („The Singers“), „დოროთის მეგობარი“ („A Friend of Dorothy“), „ყასბის ლაქა“ („Butcher’s Stain“), „ორი ადამიანი ნერწყვს ცვლის“ („Two People Exchanging Saliva“) და „ჯეინ ოსტინის პერიოდის დრამა“ („Jane Austen’s Period Drama“). ასევე, არ გამოგრჩეთ ჩემი მიმოხილვები ოსკარზე ნომინირებულ ყველა ანიმაციურ და დოკუმენტურ მოკლემეტრაჟიან ფილმზე. სემ ა. დევისის ფილმში „მომღერლები“ კვამლითა და ჩრდილებით მოცული ტავერნა კატაკომბას ჰგავს, რომელსაც პატარა ნათურები და სიგარეტის ნათებები ანათებს. სწორედ აქ იმალება მამაკაცების ჯგუფი, ცივი და ჩუმი, თოვლისგან, სამსახურში გატარებული გრძელი დღეების შემდეგ, და ეშვება თავიანთ საერთო, თუმცა იშვიათად განხილულ ტკივილში. ეს, წესით, დეპრესიული ფილმი უნდა ყოფილიყო, მაგრამ „მომღერლები“ მოულოდნელი სიხარულია. როდესაც მამაკაცი, რომელსაც სასმელის საფასურის გადახდა არ შეუძლია, თავისი ლუდის სანაცვლოდ სიმღერას გვთავაზობს, ეს იწვევს ჯაჭვურ რეაქციას, რომელიც ყველა დამსწრეს სპონტანურ სიმღერის კონკურსში ჩართავს. სიმღერები არ არის მხიარული და მოიცავს „ამომავალი მზის სახლს“ („House of the Rising Sun“) და „გაუხსნელ მელოდიას“ („Unchained Melody“), რომლებიც ღმერთმა უწყის რამდენი ხნის შემდეგ პირველად შესრულდა, თითქოს ციხის ფილმიდან იყოს (საინტერესო ფაქტი: ასეც იყო). აღმოჩნდება, რომ ყველა ამ ძლიერ მამაკაცს გულში სიმღერა აქვს, ზოგჯერ მართლაც მოულოდნელი სიმღერა. დევისი, რომელმაც ასევე დაარედაქტირა და გადაიღო „მომღერლები“, შთამაგონებლად ახერხებს პირქუში ატმოსფეროს შექმნას, შემდეგ კი მას სიმღერის წარმოუდგენელი ძალით აღწევს. ასევე, რა დასასრულია! დიდებულია. როგორც წესი, ოსკარზე ნომინირებულ მხატვრულ მოკლემეტრაჟიან ფილმებს შორის არის ერთი, რომელშიც ცნობილი მსახიობები მონაწილეობენ, და წლევანდელი ასეთი ნამუშევარი ტკბილია. ფილმში „დოროთის მეგობარი“ ალისტერ ნვაჩუკვუ ასრულებს მორცხვი მოზარდის როლს, რომლის ფეხბურთის ბურთი მოხუცი ქალის ეზოში ეცემა. დოროთი, რომელსაც მირიამ მარგოლისი თამაშობს, ენერგიული ქალია, რომელიც ხვდება, რომ ახალგაზრდა მგრძნობიარე ხელოვანი და ქვიარია, სანამ თავად ბიჭი აღიარებს ამ თვისებებს საკუთარ თავში. დოროთის ანდერძის წაკითხვის ფონზე – ანდერძის შემსრულებელს, დიკის, სტივენ ფრაი თამაშობს – „დოროთის მეგობარი“ კეთილი, შესანიშნავად შექმნილი ემოციური ფილმია. ის ასევე ცოტა კლიშირებულია და ზედმეტად თვალსაჩინოა, მაგრამ ეს დიდი ცოდვა არ არის, როდესაც სიუჟეტი ნამდვილია და ემოციები დამსახურებულია. თემატიკა არ გამოირჩევა, პროგრამის სხვა ფილმებისგან განსხვავებით, მაგრამ ეს ფილმები არასდროს იყო გამიზნული ერთად საჩვენებლად, ამიტომ გარემომცველი კონტექსტი არანაირად არ არის სცენარისტ/რეჟისორ ლი ნაითის ბრალი, ან თუნდაც პასუხისმგებლობა. მეიერ ლევინსონ-ბლანტის მომაჯადოებელი დრამა „ყასბის ლაქა“ თელ-ავივის სუპერმარკეტში ვითარდება, სადაც მშვიდი ყასაბი სამირი (ომარ სამირი) მინიმალურ ხელფასზე მუშაობს და თავისი საქმე მოსწონს. ის განქორწინებული მამაა, რომლის ყოფილი ცოლი და მისი ახალი ქმარი ყოველთვის პოულობენ ახალ გზებს, რომ მას შვილთან სასამართლოს მიერ დადგენილი დრო მოუსპონ. ახლა კი, მის ცხოვრებას კიდევ უფრო ართულებს ის ფაქტი, რომ ვიღაც მუდმივად ხევს მძევლების პლაკატებს სუპერმარკეტის შესვენების ოთახში. სამირი არაბი ისრაელელია და ადვილი სამიზნეა, ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ ეს მას არ გაუკეთებია, ვიღაც უფროსს ეუბნება, რომ ის დანაშაულის ადგილზე დაიჭირეს. „ყასბის ლაქა“ ისეთ სიღრმესა და გამჭრიახობას ავლენს, რაც წესით მარტივ სიტუაციას, ინტენსიური თრილერის ხარისხს სძენს. სამირი შეუძლებელ მდგომარეობაშია. თუ ის აღიარებს, ეუბნებიან, რომ პრობლემები არ შეექმნება, მაგრამ თუ აღიარებს და ეს კვლავ განმეორდება – რაც ალბათ ასეც იქნება, რადგან სხვაა პასუხისმგებელი – მას უფრო დიდი პრობლემები შეექმნება. ასე რომ, ან უარყოფს და, სავარაუდოდ, სამსახურიდან გაათავისუფლებენ (ან უარესი), ან ცრუ აღიარებას გააკეთებს და სამსახურიდან გაათავისუფლებენ (ან უარესი). ეს იმდენად მჭიდროდ მოქსოვილი ბადეა, რომ ლევინსონ-ბლანტის ფილმი თითქმის გამოუვალად გამოიყურება, თუმცა ფილმის ჭკვიანური დასასრული ავლენს, რომ „ყასბის ლაქას“ მწარე იუმორის გრძნობა აქვს. და ბოლო კადრი ყველაფერს შემზარავ, მკაფიო კონტრასტში აყენებს. აბსურდული დისტოპიების ხილვამ შესაძლოა დღეს ცოტა უფრო ძლიერად იმოქმედოს ჩვენზე, რადგან ოფიციალურად ასეთ სამყაროში ვცხოვრობთ. ნატალი მუსტეატას და ალექსანდრე სინგის „ორი ადამიანი ნერწყვს ცვლის“ ადამიანურ ინტიმურობასთან „ფარენჰეიტი 451“-ის მსგავსი მიდგომით მიუდგება და ვითარდება სამყაროში, სადაც კოცნა აკრძალულია — ერთი კოცნაც კი კუბოში ჩაგაგდებთ და კლდიდან გადაგაგდებთ — ამიტომ არავინ იხეხავს კბილებს და ყველა ნივრის საღეჭ რეზინს ღეჭავს, ყოველი შემთხვევისთვის. (თუმცა, თუ ნიორი გიყვართ, როგორც ბევრ ადამიანს, ბოლო ნაწილი შეიძლება მცირე სიუჟეტურ ხარვეზად მოგეჩვენოთ). იმისათვის, რომ აზრი გაამყაროს, „ორი ადამიანი ნერწყვს ცვლის“ ასევე ავლენს, რომ