ფილიპინელი რეჟისორის, რაფაელ მანუელის სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმი „ფილიპინიანა“ იხსნება პროვოკაციით, რომელიც მორცხვად არის შენიღბული სიმშვიდედ. ფილმის ადრეული კადრები – აყვავებული ფერდობები, მოწესრიგებული გოლფის მოედნის რიტუალები, სხეულები, რომლებიც მოძრაობენ ნამიანი, მოვლილი დასვენების სამყაროში – მომაჯადოებელ, უტოპიურ სიმშვიდეს ასხივებს. მაგრამ რაც უფრო დიდხანს ვრჩებით მანუელის სადებიუტო ფილმში, მით უფრო ნათელი ხდება, რომ ეს ASMR-ის გამომწვევი, მბზინავი სიმშვიდის პეიზაჟი სისასტიკეზეა აგებული. ევროპული პრემიერით ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე ამ კვირაში, სადაც პოლიტიკური ჟესტები ჩვეულებრივი მოვლენაა, „ფილიპინიანა“ თამამ განცხადებას აკეთებს დახვეწილად, თანდათან დაგროვილი ფორმალისტური თავდაჯერებულობით, იყენებს რა კადრირებას, ხმოვან დიზაინს, ნათელ ფერთა პალიტრას და ბასბი ბერკლისეულ ქორეოგრაფიას, რათა შექმნას დამაბნეველი სტაგნაციის განცდა, რომელიც ნელ-ნელა თანამონაწილეობად ვლინდება. თითქმის მთლიანად მანილას გარეუბანში მდებარე მდიდრულ ქანთრი კლუბში განვითარებული „ფილიპინიანა“ მიჰყვება 17 წლის იზაბელს, „თის გოგონას“ (tee girl), რომელიც ახლახან ჩამოვიდა სოფლის ჩრდილოეთიდან. მისი სამუშაო – რომელიც რეალურია ფილიპინებში – მდგომარეობს იმაში, რომ მთელი დღე იჯდეს მდიდარი მამაკაცების ფეხებთან და გოლფის ბურთები დაუდოს მათ ფეხებს შორის, სანამ ისინი საქანელებს ივარჯიშებენ. ახალი სამუშაოზე, ის დადის უნაკლო ტერიტორიაზე, აკვირდება მის ეგზოტიკურ ფუფუნებასა და წევრებს, მათ შორის მრეწველსა და მის ემიგრანტ დისშვილს, კლუბის პრეზიდენტს და მის განებივრებულ მეუღლეს, და უამრავ ჩინელ ტურისტს, რომლებიც ყველა მონაწილეობენ რთულ ცეკვაში კლუბის მორჩილ პერსონალთან. მაგრამ რაღაც ლპება ამ ხელუხლებელი ფერდობების ქვეშ, რასაც იზაბელი აღმოაჩენს, როდესაც ცდილობს დაკარგული გოლფის ჯოხი დაუბრუნოს მის გალანტურ, პატრიარქალურ დირექტორს, დოქტორ პალანკას. მანუელი თანდათანობით აქცევს ამ მზრუნველ დავალებას დაშვებად, რასაც იზაბელი კლუბის ფარულ კამერებში და, პარალელურად, როგორც ფილიპინების ბნელ წარსულში, ისე მის დიდი ხნის ჩახშობილ პირად მოგონებებში მიჰყავს. მანუელი პროექტის წარმოშობას ერთ კადრს უკავშირებს, რომელიც მის გონებაში ჩაიბეჭდა სრულმეტრაჟიანი ფილმის ჩამოყალიბებამდე წლებით ადრე. ჯერ კიდევ კინოსკოლაში სწავლისას, ის ფილიპინების გოლფის მოედნების სამყაროზე იყო შეპყრობილი – სივრცეებზე, რომლებსაც ის აღწერს, როგორც „აბსურდულს“ (სხვა გადაჭარბებულ ქმედებებთან ერთად, ისინი ხშირად გვალვით დაზარალებულ რეგიონებში მდებარეობენ) და ქვეყნის სასტიკი ძალაუფლების სტრუქტურების უნიკალურ გამომჟღავნებელს. „პროექტის მთელი გენეზისი იყო იზაბელის, „თის გოგონას“ გამოსახულება, რომელიც გოლფის ბურთებს უსვამდა გოლფის მოთამაშის ფეხებს შორის“, – იხსენებს ის. „მხოლოდ ამ კადრმა ასახა ძალაუფლების ის ურთიერთობები, რომლებიც, ჩემი აზრით, ამ სივრცეებისთვის ძალიან დამახასიათებელი იყო.“ გოლფის მოედნები, მისი მტკიცებით, ისტორიულად დატვირთული ტერიტორიებია და არა უბრალოდ სასიამოვნო სპორტული მოედნები. ფილიპინებში თამაში კოლონიალისტ ამერიკელ სამხედროებთან ერთად მოვიდა, და როდესაც ბაზები დაიცალა, ანკლავების კონტროლი შეუფერხებლად გადავიდა მმართველი ადგილობრივი ელიტის ხელში. „ეს ძალიან მდიდარი სივრცეებია ჩემი ქვეყნის მრავალი პრობლემის გამოსაკვლევად, რომლებიც ძალიან გაუწონასწორებელ სოციალურ სტრუქტურებშია ფესვგადგმული“, – ამბობს ის. მანუელმა ეს დისბალანსი „ფილიპინიანას“ ფორმაში ჩააქსოვა ფილმის 4:3 ასპექტის თანაფარდობით გადაღებით, რაც გარკვეულწილად უცნაური არჩევანია, თუ გავითვალისწინებთ გოლფის მოედნის ჰორიზონტალურ სივრცეს. „რაც დავკარგეთ სიგანეში, მოვიპოვეთ ვერტიკალურობაში“, – ამბობს ის. „ვერტიკალურობა ძალაუფლების ურთიერთობების გამოხატვის ძალიან ბუნებრივი საშუალებაა – ქანთრი კლუბის მუშაკების კადრის ქვედა ნაწილში მოთავსება და წევრების უფრო მაღლა.“ ფილმში გამოყენებული ვიზუალური ენა, თუმცა ხშირად გასაოცრად ლამაზია, არასოდეს არის მხოლოდ დეკორატიული, ამბობს ის. მზე ანათებს როგორც დიდებულად, ისე მუქარით ხუთი ხის ჯოხის ალუმინის ღეროდან ერთ-ერთ ადრეულ სცენაში, რაც ნაგულისხმევი ფალურ საბრალოს წარმოადგენს. „ეს არ არის მხოლოდ სტილი“, – განმარტავს მანუელი. „ჩვენ არ ვცდილობდით ყველაფერი ლამაზი გაგვეკეთებინა. ეს მართლაც შეხამებულია თემებთან.“ სილამაზისა და სისასტიკის ცბიერი ნაზავი ფილმის ხმოვან დიზაინშიც აშკარაა. გოლფის ჯოხების ბურთებზე დარტყმის ხმა მეორდება მთელი „ფილიპინიანას“ განმავლობაში, გაძლიერებული მანამ, სანამ ის თოფის გასროლას არ დაემსგავსება. ერთ-ერთ ადრეულ, გადამწყვეტ სცენაში იზაბელი საშიშად ახლოს ზის კონტაქტის წერტილთან, სანამ კაცები თავიანთ დარტყმებს ავარჯიშებენ. მისი შიში, მაყურებლისთვის შინაგანი, შემდეგ ძირს უთხრის თანამშრომლის პირქუშად პრაგმატული დაპირება: თუ მოხვდები, არც ისე ცუდია – გოლფის მოთამაშე თავს დამნაშავედ იგრძნობს და მეტ ჩაის დაგიტოვებს, ამბობს ის. მანუელისთვის გოლფის მოედნის მორალური სამყარო – ისევე როგორც თავად თამაში – ფილიპინების პოლიტიკური სტაგნაციის ციკლების ფარულ მეტაფორას წარმოადგენს. გოლფი, აღნიშნავს ის, უმოქმედობის თამაშია – საქანელებისა და მოძრაობის მინიმიზაციის, წარმატების მიღწევის რაც შეიძლება ნაკლები მოქმედებით. ეს ლოგიკა, მისი აზრით, სცილდება მოედნის საზღვრებს და ვრცელდება იმაზე, თუ როგორ უყურებენ ფილიპინების ელიტები ქვეყნის ეკონომიკურ და პოლიტიკურ მართვას.