„ფილიპინიანა“: სანდენსის ტრიუმფატორი კლასისა და იდენტობის შესახებ

ჩინელი რეჟისორი ჯია ჟანგკე და ფილიპინელი ლავ დიაზი თანხმდებიან, რომ ფილმებს სუნთქვისთვის სივრცე და დრო სჭირდებათ. გრძელი, ნელი კადრები მაყურებელს საშუალებას აძლევს, შეამჩნიოს მცირე დეტალები, აღიქვას ყოველდღიური მომენტები და დაფიქრდეს. რეჟისორმა რაფაელ მანუელმა ეს ფილოსოფია გულთან ახლოს მიიტანა. მის მდუმარედ ძლიერ სადებიუტო სრულმეტრაჟიან ფილმში „ფილიპინიანა“, რომელმაც სანდენსის კინოფესტივალზე მსოფლიო კინოს დრამატული სექციის სპეციალური ჟიურის პრიზი მოიპოვა შემოქმედებითი ხედვისთვის, მანუელი მშრალ იუმორს კლასისა და ფილიპინური იდენტობის მგრძნობიარე შესწავლაში აერთიანებს. სწორედ ჯია ჟანგკე, აღიარებული რეჟისორი, რომელმაც შექმნა „ნატურმორტი“ (2006), „ცოდვის ელფერი“ (2013), „მთები შეიძლება წავიდნენ“ (2015) და „ფერფლი ყველაზე თეთრია“ (2018), იყო მანუელის მენტორი და ფილმის აღმასრულებელი პროდიუსერი. მიუხედავად იმისა, რომ მისმა მენტორმა ხელმძღვანელობა შესთავაზა, მანუელმა აშკარად შეიმუშავა საკუთარი ხმა. მოქმედება მანილასთან ახლოს მდებარე ელიტარულ გოლფის მოედანზე და კურორტზე ვითარდება. „ფილიპინიანა“, რომელიც მანუელის 2020 წლის ამავე სახელწოდების ჯილდოს მფლობელი მოკლემეტრაჟიანი ფილმის ადაპტაციაა, ცხელ, ნესტიან დღეს იშლება. ფილმი ორ ქალს მიჰყვება, რომლებიც ბიზნესმენების, პრივილეგირებული ჩინელი ტურისტებისა და ქედის სამყაროში გადაადგილდებიან: ჩვიდმეტი წლის იზაბელი (ჯორიბელ აგოტო), განმარტოებული და მდუმარედ მეამბოხე ახალი თი-გოგონა (tee girl), და კლარა (კარმენ კასტელიანოსი), კლუბის მფლობელის, დოქტორ პალანკას, მელანქოლიური 30 წელს გადაცილებული დისშვილი, რომელიც ნიუ-იორკიდან ჩამოვიდა. ფილმი ძირითადად იზაბელზეა ორიენტირებული, რომელიც ფილმის ნაწილებში ილოკანოზე საუბრობს, რაც დახვეწილად მიანიშნებს მის კლასობრივ და რეგიონულ წარმომავლობაზე კურორტის ხისტი სოციალური იერარქიის ფარგლებში. მან ახლახან დაიწყო მუშაობა, ემსახურება მხოლოდ მამაკაც კლიენტებს დაბალ ანაზღაურებაზე და საათობით ატარებს სავარჯიშო მოედანზე, სადაც გოლფის ბურთებს თი-ზე ათავსებს, რათა მოთამაშეებს არასოდეს მოუწიოთ დახრა. ფილმი, თავისი მთლიანად ქალი პერსონალით, ავლენს რუტინებს, იერარქიებს, პატრიარქატს და წინააღმდეგობის მცირე აქტებს პრივილეგიის დახვეწილი ზედაპირების მიღმა. ეს არის შემზარავი სამყარო – ექსპლუატაციის უტოპია, სამოთხე, რომელიც შიგნიდან ლპება – და მეტაფორა ფილიპინების ღრმა კლასობრივი განხეთქილებისა და კოლონიური წარსულისთვის. გოლფის მოედანი საზოგადოების სარკე ხდება, ასევე იხსენებს, თუ როგორ აშენდა ან დაუკავშირდა ფილიპინებში ზოგიერთი ასეთი მოედანი ყოფილ აშშ-ის სამხედრო ბაზებს. სტატიკური კამერებისა და გრძელი, მომთმენი კადრების გამოყენებით, რაფაელ მანუელი მაყურებელს საშუალებას აძლევს, ჩუმად დააკვირდეს ამ სამყაროს. ქსენია პატრიციას ოპერატორის ნამუშევარი („ზოდიაქოს მკვლელი პროექტი“, 2025) განსაცვიფრებელია, მდიდარი კომპოზიციებით, სადაც ყოველი დეტალი ლაპარაკობს. თითოეული კადრი ნახატად გამოდგება. პროდუქციის დიზაინერი ტატიანა ჰონეგერი კურორტს დახვეწილ, თითქმის მისტიკურ სივრცედ აქცევს, სადაც კლასი და კონტროლი ვლინდება მოწესრიგებული უნიფორმების, პასტელური ინტერიერისა და საგულდაგულოდ მოწყობილი ოთახების მეშვეობით. იერი უკვდავი, თუმცა უცნაურად ფუტურისტულია, სიზმრის მსგავსი. მიუხედავად იმისა, რომ სიუჟეტი მწირია, ჩვენ ნელ-ნელა ვიწყებთ იზაბელის გაგებას, როდესაც ის სამუშაოს სწავლობს. ის ცოტა სიტყვის ქალია; მისი თვალები გამოხატავს ემოციების უმეტესობას. ერთ მომენტში ის ცდილობს დაკარგული გოლფის კლუბი დოქტორ პალანკას დაუბრუნოს – ის მასზე ჩუმად შეპყრობილი ჩანს. მას რაღაც მეტი სურს, რაც მცირე ამბოხის აქტებში ვლინდება, მაგალითად, ნამცხვრის ზედა ნაწილის გასინჯვაში, რის გამოც შეიძლება გაათავისუფლონ, ან შემთხვევით მანგოს ბუჩქებში ჩაგდებაში ბოსის გოლფის კლუბით. ეს სამყარო შეიძლება მოსაწყენი და ბნელი ჩანდეს, მაგრამ რაფაელ მანუელი მას გამახალისებელ მშრალ იუმორს მატებს. ვიზუალური გეგები ატმოსფეროს ამსუბუქებს: თი-გოგონები სინქრონულად მოძრაობენ მამაკაცებთან, რომლებიც კლუბებს იქნევენ, უცნაური მიუზიკლის მსგავსად. იზაბელი შორიდან აძლევს მითითებებს უსინათლოთა ჯგუფს, ხოლო დოქტორი პალანკა უხერხულ კარაოკე პერფორმანსს ასრულებს, როდესაც კამერა უკან იხევს. სხვა სცენებში დამლაგებლები რიტმულად წმენდენ, ხოლო გოლფის ბურთები მოხუცი მამაკაცის სათესლე ჯირკვლებს ენიბეჭდება. რაფაელ მანუელმა ზუსტად იცის, რას აკეთებს. მას აქვს კინოს ღრმა, საფუძვლიანი გაგება, შთაგონებას იღებს გერმანელი ავტორის რაინერ ვერნერ ფასბინდერისგან, ჟაკ ტატისა და ფედერიკო ფელინის ხალისიან სტილთან ერთად. მისი ფილმი ჩამთრევი და ეშმაკურად სახალისოა, აერთიანებს თანამემამულე ლავ დიაზის („ქალი, რომელიც წავიდა“, 2016) რეფლექსიურ მოთმინებას ჯია ჟანგკეს მახვილ თვალს ყოველდღიური ცხოვრების მიმართ. მიუხედავად იმისა, რომ უხილავი ძალადობა ტრიალებს კლუბში, მანუელი იმედს გვაძლევს, რომ იზაბელი უკეთესისკენ იპოვის გზას – ყოველ შემთხვევაში ამ კინო-სამყაროს ფარგლებში, სადაც სივრცე სუნთქვისთვის და მომენტები სრულად არის ათვისებული. ბრავო, მისტერ მანუელ. შეფასება: A-