პოლ ტომას ანდერსონის „ერთი ბრძოლა მეორის მიყოლებით“: ქაოსი, კომედია და კონტრკულტურა

პოლ ტომას ანდერსონის „ერთი ბრძოლა მეორის მიყოლებით“ (One Battle After Another, 2025) – მიუხედავად უცნობი წინააღმდეგობებისა, სწრაფად იკავებს ადგილს ეპოქის სულისკვეთებაში და არის ერთი უცნაური მოვლენა მეორეს მიყოლებით, რომ არაფერი ვთქვათ ანდერსონის შთამბეჭდავი შემოქმედების კიდევ ერთ მნიშვნელოვან დანამატზე. გადამწყვეტი, თუმცა წყვეტილი დასაწყისის შემდეგ, როგორც უშიშარი, გიჟური, გარკვეულწილად სკანდალური, ანტიფაშისტური, კვაზი-სუპერგმირული ფილმი – წარმოიდგინეთ ლიზი ბორდენის „ცეცხლში დაბადებული“ (Born in Flames, 1983) დიდი ბიუჯეტით გადაღებული და ICE-ს (იგულისხმება ამერიკის საიმიგრაციო სამსახური) თემატიკით გაჯერებული – ის ავითარებს ქორეოგრაფიულ სამოქმედო სცენებს, თავდაპირველად ორგანიზებულს მებრძოლი იმიგრანტთა უფლებების დამცველი აქტივისტის, პერფიდია ბევერლი ჰილსის (მრავალმხრივი ტეიანა ტეილორი) მიერ. წარუმატებელი ბანკის ძარცვა, გაქცევის მანქანით, რომელიც საცობებით სავსე ქუჩებში მიიკვლევს გზას, ფეხმძიმე რევოლუციონერის დაპატიმრებისა და საბოლოო გაუჩინარების პრელუდიას წარმოადგენს. 16 წლის შემდეგ (ზუსტი დროის მონაკვეთი არ არის მითითებული), ფილმი მოკლედ გადადის კანაფით გაჯერებულ სლაპსტიკურ კომედიაში, რათა იპოვოს პერფიდიას ყოფილი პარტნიორი, დაცემული მებრძოლი ბობ ფერგიუსონი (ლეონარდო დიკაპრიო), რომელიც რადარებიდან მოშორებით, წითელი ხის ტყეში გადასახლებაში ცხოვრობს წყვილის ცეცხლოვან მოზარდ ქალიშვილ უილასთან (ჩეის ინფინიტი) ერთად. მათი მშვიდი ცხოვრება (სიტკომური დიალოგების რუტინა, ადეკვატურად აბსურდული მშობელთა კრება, რომელზეც ბობი სკოლის სასწავლო გეგმების პოლიტკორექტულობას ამოწმებს) ირღვევა, როდესაც ოჯახის შეუპოვარი მტრის, პოლკოვნიკ სტივენ ჯ. ლოკჯოუს (შონ პენი) ჩარევა იწვევს გახანგრძლივებულ დევნის სცენას, რომელიც ფილმის დანარჩენ ნაწილს მოიცავს. ბობი ახლახან აბოლებს „დუბის“, რათა ტვინგაბრუებულ მდგომარეობაში „ალჟირის ბრძოლით“ (The Battle of Algiers, 1966) დატკბეს, როდესაც ლოკჯოუს SWAT-ის გუნდი ციდან ეშვება მორიგი ბრძოლისთვის – არღვევს უილას ქვიარ-მეგობრულ სკოლის წვეულებას, ატერორებს ქალაქის ლათინოამერიკელ მუშებს და იწვევს ქაოსს, რომელიც თითქმის ორი საათის განმავლობაში გრძელდება და ბობს მთელ კალიფორნიაში დადევნებენ, ჯერ კიდევ ფლანელის ხალათში გამოწყობილს. ანდერსონი თომას პინჩონის თაყვანისმცემელია. მწერლის ჰიპი-ნუარის „თანდაყოლილი მანკიერება“ (Inherent Vice) 2014 წელს წარმატებით ადაპტირების შემდეგ, ის „ერთი ბრძოლის“ შთაგონებად პინჩონის „ვაინლენდს“ (Vineland) (რაღაც „თანდაყოლილი მანკიერების“ წინასწარმეტყველური გაგრძელების მსგავსი) ასახელებს. 1990 წელს გამოქვეყნებული და 1984 წელს, რეიგანის რეაქციის მწვერვალზე გადაღებული, „ვაინლენდი“ აღწერს კონტრკულტურის გაქრობას – კიდევ უფრო მეტი სიმდიდრით ის იკვლევს იგივე ტერიტორიას, რასაც სიდნი ლუმეტის „ცარიელზე სირბილი“ (Running on Empty, 1988), ასევე ჯონ სეილზის „სეკოკუს 7-ის დაბრუნება“ (Return of the Secaucus 7, 1979) და მისი საცოდავი ასლი „დიდი სიცივე“ (The Big Chill, 1983). რომანის ადაპტაციის ნაცვლად, ანდერსონი არსებითად ისესხებს „ვაინლენდის“ საბაზისო სიტუაციას: გამოფიტული კონტრკულტურის რადიკალი თავის თინეიჯერ ქალიშვილთან ერთად სოფლის კალიფორნიაში იმალება. გოგონას დედა, რევოლუციონერი აღმგზნები, დიდი ხნის წინ გაუჩინარდა; მამასა და ქალიშვილს ემუქრება სამთავრობო აგენტის ხელახალი გამოჩენა, რომელთანაც წარსულში კონფლიქტი ჰქონდათ. დამოკიდებულება ასევე პინჩონისეულია: ანდერსონის „თანდაყოლილი მანკიერების“ მსგავსად, „ერთი ბრძოლა“ მულტფილმისეულ ხასიათს ატარებს, რაც როგორც მსახიობთა შესრულებაში, ისე პერსონაჟთა სახელებში ჩანს. დაჭიმული და ხისტი, სახის ისეთი გამომეტყველებით, თითქოს ზურგში რაღაც ცხელი ჩარჭობილი აქვს, პენის ლოკჯოუ მსახიობის ყველაზე ექსტრავაგანტული ფიზიკური შესრულებაა მას შემდეგ, რაც მან საშუალო სკოლის ნარკოტიკის მომხმარებელი ჯეფ სპიკოლი ითამაშა 1982 წლის „სწრაფი დრო რიჯმონტის სკოლაში“ (Fast Times at Ridgemont High) (რეიგანის ეპოქის კიდევ ერთი ფილმის ხსენება). ადგილობრივი ნინძას აკადემიის მფლობელი, ბენისიო დელ ტოროს სერხიო სენტ კარლოსი ცივად ნავიგაციას უწევს ხოცვა-ჟლეტაში, ყველა სცენას იპყრობს მოკუმული ტუჩებითა და იუმორისტულად აწეული წარბით. (როგორც კომიკური დუეტი, დიკაპრიო და დელ ტორო კონკურენციას უწევენ დელ ტოროსა და ჯონი დეპს ტერი გილიამის ფილმში „შიში და ზიზღი ლას-ვეგასში“ (Fear and Loathing in Las Vegas)). რევოლუციური სიყვარულის ნაყოფი, სერხიოს სტუდენტი უილა (სარკასტულად და მცდარად იდენტიფიცირებულია ლოკჯოუს ერთ-ერთი მინიონის მიერ, როგორც „ამერიკაში ერთადერთი საშუალო სკოლის მოსწავლე გოგონა, რომელსაც ტელეფონი არ აქვს“) სრულად დამაჯერებელი დამწყები საბრძოლო ხელოვნების ოსტატია. (ინფინიტი თავად არის გაწვრთნილი ქიქბოქსიორი.) „ერთი ბრძოლა“ არა მხოლოდ მღელვარე, არამედ სასაცილოც არის. ანდერსონი ვერ ეწინააღმდეგება „ვოუქ“ ჟარგონისა და მიწისქვეშა პროტოკოლების სატირას. ბობის გაჭიანურებული სატელეფონო ბრძოლა მიწისქვეშა კონტაქტ „ამხანაგი ჯოშთან“ თავისი კვაზი-მიძინებული რევოლუციური უჯრედის „მისალმების კოდზე“ ფილმის ყველაზე ხანგრძლივი განმეორებადი ხუმრობაა. ის ასევე ბრწყინვალედ თვით-რეფერენტულია. საპატრულო პოლიციის მიერ დევნილ სერხიოს სჭირდება ბობი მოძრავი მანქანიდან გადააგდოს: „არ შეგეშინდეს, როგორც ტომ კრუზი!“ (დიკაპრიომ საკუთარი ტრიუკები შეასრულა? არა აქვს მნიშვნელობა.) ბობი გადმოდის, სხვას მანქანას იტაცებს და გიჟურ მაგისტრალის ბორცვებზე მიქრის გატაცებული უილას საძებნელად. საბოლოოდ, და საკმაოდ ამაღელვებლად, „ერთი ბრძოლა“ მამა-შვილის ამბავია. უმიზეზოდ არ ისმის ტომ პეტის გულში ჩამწვდომი „ამერიკელი გოგონა“ (American Girl) (გილ სკოტ-ჰერონის „რევოლუცია ტელევიზიით არ გადაიცემა“ (The Revolution Will Not Be Televised) ერთად) დასასრულის ტიტრებზე. გავიმარჯვებთ!