„ჩუმი ავტორის“ შემოქმედება მრავალ სოციალურ და ეკონომიკურ პრობლემას ეხებოდა, ისეთ ფილმებში, როგორიცაა „ტიტიკატ ფოლიზი“, რომელიც დანაშაულებრივად შეშლილთა საავადმყოფოში არსებულ სისასტიკეს ამხელდა. ფრედერიკ ვაიზმანი, პიონერი დოკუმენტალისტი, რომლის მახვილგონივრული, დაკვირვებითი აღწერები საჯარო ინსტიტუტების შესახებ ეთიკურ საკითხებს აჩენდა და სოციალურ განხილვას იწვევდა, გარდაიცვალა. ის 96 წლის იყო. ვაიზმანი, 2016 წლის გუბერნატორთა დაჯილდოებაზე საპატიო ოსკარის მფლობელი, ორშაბათს გარდაიცვალა, როგორც განაცხადა Zipporah Films-მა, სადისტრიბუციო კომპანიამ, რომელიც მან 1971 წელს დააარსა. „თითქმის ექვსი ათწლეულის განმავლობაში, ფრედერიკ ვაიზმანმა შექმნა შეუდარებელი ნაშრომი, თანამედროვე სოციალური ინსტიტუტებისა და ჩვეულებრივი ადამიანური გამოცდილების ფართომასშტაბიანი კინემატოგრაფიული ჩანაწერი, ძირითადად შეერთებულ შტატებსა და საფრანგეთში“, — ნათქვამია კომპანიის განცხადებაში. არ არის ნათქვამი, თუ სად გარდაიცვალა, თუმცა აღინიშნა, რომ ის თავის სახლებად მიიჩნევდა კემბრიჯს, მასაჩუსეტსის შტატში; ნორტპორტს, მეინის შტატში; და პარიზს, საფრანგეთში. სამართლის პროფესორი, რომელიც კინორეჟისორი გახდა, ვაიზმანი წელიწადში დაახლოებით ერთ დოკუმენტურ ფილმს იღებდა თავისი პირველი, საკამათო ფილმის, „ტიტიკატ ფოლიზის“ (1967) შემდეგ, რომელმაც გამოავლინა შემზარავი სისასტიკე ბრიჯუოტერის შტატის ჰოსპიტალში დანაშაულებრივად შეშლილთათვის. მასაჩუსეტსის ოფიციალურმა პირებმა უჩივლეს მას, რის გამოც ფილმი ორი ათწლეულის განმავლობაში ამოღებული იყო დისტრიბუციიდან. „რაც მამუშავებდა, ეს იყო გართობა და თავგადასავალი“, — განაცხადა მან გუბერნატორთა დაჯილდოებაზე თავისი მარტივი საპატიო სიტყვის წარმოთქმისას. „მუდმივი მუშაობა ქუჩაში ყოფნისგან თავის შეკავებაში მეხმარებოდა, ან, სულ მცირე, იმ ქუჩებზე, რომლებიც მომწონს“. მისი 50-ე დოკუმენტური ფილმის, „Menus Plaisirs — Les Troisgros“-ის პრემიერა 2023 წელს ვენეციის კინოფესტივალზე შედგა. მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში ვაიზმანი ეხებოდა სოციალურ და ეკონომიკურ პრობლემებს. მისი „სინემა ვერიტეს“ სტილი ძლიერად ამხელდა საჯარო დაწესებულებების (როგორიცაა საავადმყოფოები, სკოლები და საცხოვრებელი პროექტები) საშინელ არაადამიანურობას, რომლებიც სავარაუდოდ ადამიანების დასახმარებლად შეიქმნა. ის ითვლებოდა „ჩუმ ავტორად“ და, ჟურნალისტური თვალსაზრისით, სოციალურ სკანდალების გამომვლენად თეოდორ დრაიზერის ტრადიციით. ვაიზმანი თავის კამერებს დაწესებულებების შუაგულში, მაქსიმალურად შეუმჩნევლად ათავსებდა, რათა ყოველდღიური ცხოვრების რუტინა აღეწერა. ის თითოეულ ადგილას კვირების განმავლობაში რჩებოდა, რათა მისი კამერები დიდწილად უყურადღებოდ დარჩენილიყო. ვაიზმანის განზრახვა იყო, არ ჩარეულიყო და არ გაეკეთებინა რედაქტირება. ის არ იყენებდა მუსიკას, ინტერვიუებს და ხმოვან თხრობას თემის დასაყენებლად. ეს დაკვირვებითი სტილი დიდ გავლენას ახდენდა პირდაპირი კინოს განვითარებად ესთეტიკაზე. ის თავის ფილმებს „რეალობის ფანტასტიკას“ უწოდებდა. „კინოფილმების გადაღება დავიწყე ხუთი-ექვსი წლის შემდეგ, რაც ტექნოლოგიურმა მიღწევებმა შესაძლებელი გახადა სინქრონული ხმოვანი დოკუმენტური ფილმების გადაღება კაბელით მიერთების გარეშე“, — განუცხადა მან THR-ის გრეგ კილდეის 2016 წელს. „ამან უზარმაზარი მოქნილობა მოგვცა იმის თაობაზე, თუ რისი გადაღება შეგეძლო. თუ საკმარისი შუქი იყო, ნებისმიერის გადაღება და იოლად გადაადგილება იყო შესაძლებელი. „დავიღალე ნარატიული დოკუმენტური ფილმების ყურებით, რომლებიც მეუბნებოდნენ, რაზე მეფიქრა. ვფიქრობდი, საინტერესო იქნებოდა ისეთი ფილმის შექმნა, სადაც წინასწარ არ გეცოდინებოდა, რა თემები იქნებოდა. ჩემი მიდგომა უფრო რომანისტურია, ვიდრე ჟურნალისტური. მე არ ვიყენებ ნარატივს. ვცდილობ, სცენები ისე დავჭრა, რომ ისინი თავისთავად გასაგები იყოს და არ იყოს დიდაქტიკური“. სხვა მძაფრმა ფილმებმა, როგორიცაა „კანონი და წესრიგი“ (1969), „საშუალო სკოლა“ (1969), „საავადმყოფო“ (1970), „არასრულწლოვანთა სასამართლო“ (1973), „სოციალური დახმარება“ (1975) და „საჯარო საცხოვრებელი“ (1997), დებატები გამოიწვია. „საშუალო სკოლის“ ნახვის შემდეგ, რომელიც ფილადელფიის გარეუბანში მდებარე Northeast High School-შია გადაღებული, პაულინ კაელმა თავის მიმოხილვაში დაწერა, რომ ვაიზმანი „ალბათ ყველაზე დახვეწილი ინტელექტია, რომელიც დოკუმენტური კინოს სფეროში ბოლო წლებში შემოვიდა“. „საავადმყოფოში“ ვაიზმანმა გადაიღო გადატვირთული ექიმები ნიუ-იორკის ისტ ჰარლემში, მეტროპოლიტენის ჰოსპიტალში, რომლებიც ნარკოტიკების ზემოქმედების ქვეშ მყოფ ჰიპებთან, ალკოჰოლიკებთან და გაჭირვებულ პაციენტებთან ურთიერთობდნენ. ხოლო „კანონი და წესრიგი“ იკვლევდა ურთიერთობებს სამოქალაქო პირებსა და პოლიციელებს შორის კანზას სიტიში, მისურის შტატში. ვაიზმანმა მიიღო ემი „კანონი და წესრიგისთვის“ და კიდევ ორი „საავადმყოფოსთვის“, ასევე პიბოდის ჯილდო 1991 წელს. მისი მრავალი დოკუმენტური ფილმი ნიუ-იორკის PBS სადგურ WNET-ისთვის იყო გადაღებული და მისმა ნამუშევრებმა მრავალი PBS სეზონი გახსნა. ზოგიერთი მისი ფილმი ჯანმრთელობისა და მოკვდაობის საკითხებს იკვლევდა, მათ შორის „ყრუ“ (1986), „ბრმა“ (1987), „მრავალმხრივი შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე“ (1986) და ექვსსაათიანი „სიკვდილთან ახლოს“ (1989) მომაკვდავი პაციენტების შესახებ, რისთვისაც მან პრიზი მოიპოვა ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე. სხვა დოკუმენტური ფილმები, როგორიცაა „ლა დანსი“ (2009) – პარიზის ოპერის ბალეტის შესახებ – ლონდონში გადაღებული „ეროვნული გალერეა“ (2014) და „ჯექსონ ჰაითსში“ (2015) – მაყურებელში ამაღლებულ განწყობას ტოვებდა. „მაღაზია“ (1983) ფოკუსირებული იყო Neiman-Marcus-ზე, ხოლო „ბელფასტი, მეინი“ (1999) ასახავდა, თუ როგორ უმკლავდებოდა ახალი ინგლისის საზოგადოება თავის საჯარო ინსტიტუტებს. 1996 წელს მან გადაიღო „La Comedie-Francaise ou L’amour joué“, რომელიც მსოფლიოში უძველეს თეატრალურ დასს ეხებოდა და ვენეციის კონკურსზე იყო ნაჩვენები. ის ლიდოში დაბრუნდა 2020 წელს ფილმით „City Hall“ და 2022 წელს „A Couple“-ით, რაც მისთვის იშვიათი სკრიპტირებული ნამუშევარი იყო.