რატომ არ იმუშავებდა 70-იანი წლების საკულტო ტელეშოუები დღეს?

1970-იანი წლები გასართობი ინდუსტრიისთვის გარდამტეხი ათწლეული იყო. საზოგადოებრივი თემები წინა პლანზე წამოვიდა და ტელევიზიასა თუ კინოში უფრო სარისკო პროექტები გამოჩნდა, რამაც 70-იან წლებში ჩამოაყალიბა, რას უყურებდა მაყურებელი ეკრანზე. მრავალი თვალსაზრისით, ეს ფილმები და სერიალები თავიანთი დროის პროდუქტი გახდა. გასული ხუთი ათწლეულის განმავლობაში საზოგადოებაში უზარმაზარი ცვლილებები მოხდა. ის, რაც ეკრანზე ჩანდა, შესაძლოა, თანამედროვე პერსპექტივიდან უხამსად მივიჩნიოთ? აქტუალური სიუჟეტებითა და თემებით ტელევიზია ასახავდა სამყაროს, მაგრამ ეს იმას ნიშნავს, რომ ისინი დროთა განმავლობაში ეპოქის ანარეკლად იქცნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი ამ სათაურიდან დროის მიღმაა, მათი გადაღება დღეს აბსოლუტურად შეუძლებელი იქნებოდა. თემებიდან დაწყებული, რომლებიც დღეს მკაცრად აკრძალულია, დამთავრებული პერსონაჟებით, რომლებიც პილოტამდე გაუქმდებოდნენ – რაც არ უნდა საყვარელი იყოს ზოგიერთი ეს შოუ, ისინი სამუდამოდ დარჩებიან 70-იან წლებში. „ოჯახის ყოველი წევრის“ ფართო თემატიკა შეიძლება მარადიული და უნივერსალური იყოს, მაგრამ რეალურად გამოშვებული პროდუქტი ყველაზე გახსნილ ადამიანსაც კი შეარცხვენდა. სერიალი „უდიდესი თაობის“ და „ბეიბი ბუმერების“ წევრებს მიჰყვებოდა, რომლებიც ერთ ჭერქვეშ ცხოვრებისას ერთმანეთს უპირისპირდებოდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ნორმან ლირის მიერ შექმნილი სერიალი არ ერიდებოდა ტაბუდადებული თემების განხილვას, ამას აკეთებდა გულწრფელი ფანატიკოსი არჩი ბანკერის (კეროლ ო’კონორი) მეშვეობით. მედიის თანამედროვე პოლარიზაციისა და „გაუქმების კულტურის“ პირობებში, სერიალის ხელახლა შექმნა თითქმის შეუძლებელია ისეთი სახით, როგორიც ის იყო. რა თქმა უნდა, შეიძლება თანამედროვე თემებითა და განახლებული თაობით მისი გადააზრება, თუმცა, 1970-იანი წლების ქუინსში, ნიუ-იორკში, მისი თავდაპირველი გარემოს შენარჩუნება საკმაოდ ბნელად იგრძნობოდა. სერიალი გამიზნული იყო, რომ ფანატიზმი საზოგადოების სარკედ ექცია და ნედლი კრიტიკა ყოფილიყო. არჩი საკულტო პერსონაჟია, მაგრამ თავისი დროისთვის. კეროლ ო’კონორმა შექმნა სენსაციური სატელევიზიო პერსონაჟი, მაგრამ უნდა გვახსოვდეს, რომ ის რასობრივ შეურაცხყოფას აყენებდა ისე, რომ ნებისმიერ საჯარო გარემოში, სადაც ის იმყოფებოდა, შესაძლოა, გაეგდოთ. შესაძლოა, საკუთარ სახლშიც კი. საყვარელი ფანატიკოსი 70-იან წლებში მუშაობდა. ის 21-ე საუკუნის ყველაზე საკამათო პერსონაჟი იქნებოდა. ამ საუკუნეში გვქონია ბევრი ამორალური პერსონაჟი, მაგრამ ეს კონკრეტული ნარატივებისთვის მუშაობდა. არჩი ვერ იმუშავებდა ანტიგმირად, რადგან მისი ტიპი დღეს ანტაგონისტად იქცა. ნორმან ლირი ტელევიზიის პიონერი იყო. მას სურდა, რომ ნაკლებად წარმოჩენილი ხმები მეინსტრიმში შეეტანა. ერთ-ერთი ასეთი სერიალი იყო „სენფორდი და ძე“ (Sanford and Son). სერიალი აღნიშნული იყო იმით, რომ იკვლევდა დაძაბულ დინამიკას საშუალო ასაკის მამაკაცს, ფრედ სენფორდს (რედ ფოქსი), და მის ვაჟს, ლამონტ სენფორდს (დემონდ უილსონი) შორის. მნიშვნელოვანი იყო, როგორც პიონერული შავკანიანი სიტკომი, იგი ასევე ასახავდა შავკანიანების ცხოვრების ნედლ, ზოგჯერ სტერეოტიპულ პორტრეტს და უხეში რასობრივი იუმორის გამოყენებას. ფრედი არ ერიდებოდა დამამცირებელ ხუმრობებს სხვა უმცირესობების ჯგუფების, როგორიცაა პუერტო-რიკოელი მეზობელი ხულიო ფუენტესი (გრეგორი სიერა) და იაპონელი მეგობარი აჰ ჩუ (პეტ მორიტა), მიმართ. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთმა კრიტიკოსმა მიიჩნია, რომ „სენფორდი და ძე“ „არსით თეთრი“ იყო და შავკანიანი მამაკაცების დამაზიანებელ იმიჯს წარმოაჩენდა. თუ სერიალი ხელახლა გადაიღებოდა, სამართლიანად მოითხოვდა შავკანიანი სცენარისტების ჯგუფს. და ამ შემთხვევაშიც კი, ის სრულიად განსხვავებულ პროგრამას დაემსგავსებოდა. ეს მხოლოდ სახელით იქნებოდა „სენფორდი და ძე“. გარდა ამისა, ბევრი ფრედს არჩი ბანკერის მსგავსად აღიქვამდა. ის იყო მოძალადე, ფანატიკოსი პერსონაჟი, რომელიც კომედიური მიზნებისთვის იყო შექმნილი, მაგრამ მისი მოუნანიებელი, მიკერძოებული და მზაკვრული ბუნება დებატების საგანი გახდა. მამა-შვილობის ურთიერთობა კომედიური იყო, მაგრამ ხშირად ლამონტის ხარჯზე. ფრედი დასცინოდა და მანიპულირებდა შვილს ხუმრობის მიზნით. „სენფორდმა და ძემ“ დაანგრია ბარიერები, მაგრამ ეს არის სერიალი, რომელიც თავის დროში უნდა დარჩეს. „ოჯახის ყოველი წევრის“ რეიტინგული წარმატების შემდეგ, გარდაუვალი იყო სპინ-ოფის შექმნა. ძირითადი ოთხეულის გამოყვანის შეუძლებლობის გამო, პატივი მეზობლებს – უიზი და ჯორჯ ჯეფერსონებს (იზაბელ სენფორდი და შერმან ჰემსლი) ერგოთ. მათ მიეცათ შანსი, გადასულიყვნენ ისტ-საიდზე, „ცაში მდებარე დელუქს აპარტამენტში“. „ოჯახის ყოველი წევრის“ ფართო სამყაროს უშიშარმა გაგრძელებამ სატირაში გამოიყენა „n-word“ და ინტენსიური რასობრივი კონფრონტაციები. გარდა ამისა, ჯორჯი აღიქმებოდა, როგორც „საპირისპირო რასიზმის“ გამოყენება მისი მეზობლის, ტომ უილისის (ფრანკლინ ქავერი) მიმართ. მიუხედავად ამ შეშფოთებებისა, „ჯეფერსონები“ რეიტინგული ჰიტი იყო და 11 სეზონი გაგრძელდა. ასე იყო მანამ, სანამ ის მოულოდნელად არ გააუქმეს, რის შესახებაც მსახიობებმა ნელ-ნელა და ზოგ შემთხვევაში შემთხვევით შეიტყვეს. „ჯეფერსონები“, „ოჯახის ყოველი წევრის“ მსგავსად, არ ერიდებოდა განსხვავებულ და მწვავე თემებს, დაწყებული კლანით, თვითმკვლელობით, იარაღის კონტროლით და ზრდასრულთა გაუნათლებლობით. შოუ ღრმა იყო მდიდარი შავკანიანი ოჯახის ასახვაში, თუმცა მაინც ხაზს უსვამდა რასობრივ დაძაბულობას, რომელიც არსებობდა მაღალი კლასის, ინტეგრირებულ სივრცეებში. „სენფორდი და ძის“ მსგავსად, „ჯეფერსონები“ ძირითადად თეთრკანიანმა სცენარისტებმა შექმნეს. „როგორ შეუძლია თითქმის მთლიანად თეთრკანიანი სცენარისტების გუნდს შექმნას 11 სეზონიანი სიტკომი შავკანიან ოჯახზე?“ – წერდა პროდიუსერი ჯეი მორიარტი თავის წიგნში და სატელევიზიო აკადემიისთვის განკუთვნილ ნაშრომში. „ჰკითხეთ შავკანიანს, შეუძლია თუ არა მას თეთრკანიანებზე შოუს დაწერა... რა თქმა უნდა, მათ შეუძლიათ...“