კლუბური კულტურის ფირზე აღბეჭდვა, როგორც ცნობილია, რთულია. „ოსკარზე“ ნომინირებული რეჟისორი ოლივერ ლაქსი განმარტავს, თუ რატომ მოუწია საკუთარი მუსიკალური ფესტივალის მოწყობა მაროკოს უდაბნოში, რათა ცეკვის ექსტაზში ღრმა მნიშვნელობა ეპოვა. ოლივერ ლაქსის ეგზისტენციალური მისტიკური თრილერის „სირატის“ გახსნით სცენაში, წვეულების მონაწილეთა ბრბო ხმის სისტემას აწყობს რეივისთვის სამხრეთ მაროკოს უდაბნოში, სადაც ფილმის გმირების გზები პირველად იკვეთება. ლაქსი განმარტავს, რომ, რაც მთავარია, მოცეკვავეები ჩვეულებრივი სტატისტები არ იყვნენ. მათი უმეტესობა თავდადებული, მთელი ცხოვრების განმავლობაში რეივის მოყვარულები იყვნენ, რომლებიც დროებით ფესტივალზე მთელი ევროპიდან ჩამოვიდნენ. ერთ-ერთი დიჯეი, სებასტიან ვონი, იგივე 69db, იყო Spiral Tribe-ის ძირითადი წევრი, 1990-იანი წლების ბრიტანული „თავისუფალი წვეულების“ პიონერი კოლექტივი. „კინოში რეალობა ჩვეულებრივ ადაპტირებულია კინოს წესებთან“, – მეუბნება ფრანგი-ესპანელი რეჟისორი, როდესაც ბერლინში შევხვდით. „მაგრამ ჩვენ საპირისპიროდ ვიქცევით: კინოს რეალობას ვარგებთ“. რეივერებთან მოლაპარაკებისას, თუ როგორ წარმოეჩინა ისინი ფილმში საუკეთესოდ, ის იხსენებს: „მათ გვითხრეს, რომ მუსიკა სამი დღე არ უნდა გაჩერებულიყო. და ჩვენ ნამდვილად მოხარულები ვიყავით ამ იდეით“. „სირატი“ წელს არტჰაუს კინოს ერთ-ერთ ჰიტად გვპირდება. გასული წლის მაისში კანის კინოფესტივალზე ჟიურის პრიზის მოგების შემდეგ, ის თებერვალში გამოვა გაერთიანებული სამეფოს კინოთეატრებში და მარტში „ოსკარის“ ერთ ან ორ ჯილდოს მოპოვების კარგი შანსი აქვს, რადგან ხუთ კატეგორიაშია ნომინირებული, მათ შორის საუკეთესო საერთაშორისო მხატვრული ფილმისთვის. ერთი შეხედვით, ლაქსის ფილმი როუდ-მოვია მოკრძალებულ ოჯახურ ერთეულზე – პატრიარქ ლუისზე, მის ვაჟიშვილ ესტებანზე და მათ ძაღლ პიპაზე – რომლებიც დაკარგულ ქალიშვილს, მარს ეძებენ. მათი ძებნა რთულდება, როდესაც რადიოთი ცხადდება შეიარაღებული კონფლიქტის დაწყება დაუსახელებელ მეზობელ ქვეყანასთან და ჯარი ჩადის უდაბნოს ფესტივალის დასაშლელად. თუმცა, ფილმის თითქმის ორი საათის განმავლობაში, ძებნის მისიის სიუჟეტი თანდათან უკანა პლანზე ქრება. შემთხვევითი ფონის ნაცვლად, რეივ კულტურა და მისი ღრმა მეტაფიზიკური მნიშვნელობა „სირატის“ მთავარ თემად იქცევა. მრავალმა წინა ფილმმა სცადა საცეკვაო მუსიკის კულტურის შესწავლა, სხვადასხვა ხარისხის წარმატებით: ბრიტანული დრამა „Beats“, მია ჰანსენ-ლოვეს ფრანგული „Eden“, ან ვარშავაში გადაღებული დოკუ-ფანტასტიკა „All These Sleepless Nights“. რაც „სირატს“ განასხვავებს, არის ის, რომ ლაქსი რეივს და მასთან დაკავშირებულ ეგოს დაშლას მოკვდავობასთან დაპირისპირებად აღიქვამს. „თუ საცეკვაო მოედანზე მოკვდები, ეს მითოლოგიურ სიკვდილად ითვლება“, – ამბობს რეჟისორი, რომელიც სუფიზმს აკვირდება და პირადად სწავლობს გეშტალტ ფსიქოთერაპიას. ლაქსის ფილმში ზოგიერთი პერსონაჟის სიკვდილის უჩვეულო ასახვა მისი მზარდი საკულტო სტატუსის გასაღებია. მაგრამ ის ამტკიცებს, რომ მისი განზრახვა სისასტიკისგან შორსაა. უფრო მეტიც, მისი გამოსახვა მიანიშნებს მიწიერი მიჯაჭვულობების ან ცრუ „მეს“ მოშორების სულიერ პრაქტიკაზე ჭეშმარიტი განთავისუფლების მისაღწევად. „ეს იგივეა ყველა კულტურის გულში, სადაც გმირი საკუთარი სიკვდილის იდეას სცდება“, – ამბობს რეჟისორი და მიუთითებს მეცნიერ ჯოზეფ კემპბელის ნაშრომზე. „მან იცის, რომ მისი სიკვდილი არაფრის დასასრული არ არის, ეს არის მარადისობის კარი. ეს ტრიუმფალურ სიკვდილს ჰგავს“. მისი ფილმი გმირის მოგზაურობის, უნივერსალური ნარატიული არქეტიპის, მისეული ინტერპრეტაციაა. რუმის პოეზია ლაქსის მრავალი შთაგონებიდან კიდევ ერთი იყო. მე-13 საუკუნის სუფი მისტიკოსი სხვებს ცეკვისკენ მოუწოდებდა „როცა გატეხილი ხარ“ და „სისხლში“, რამაც ფილმის მიერ რეივისა და ფსიქოდელიკების გამოყენების ამსახველ ექსტაზურ რიტუალს მისცა ფორმა სიცოცხლის ტანჯვის ფონზე. „როგორც კინორეჟისორს, მინდა ტრანსცენდენციის გამოწვევა“, – განმარტავს ის, „ყველაზე უარესი კატასტროფებიც კი, ტრაგედიები, დაბრკოლებები, ყველაზე უარესი, რაც შეიძლება დაგემართოს – ერთგვარად საჩუქარია. ასე უნდა იყოს. რაღაც მომენტში მტკივნეულია, მაგრამ ვფიქრობ, რომ სიმშვიდე არსებობს“. ლაქსმა განზრახ მიიწვია არაპროფესიონალი მსახიობები შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირები – ტონინ ჟანვიეს („ტონინს“) პროთეზული ფეხი აქვს, რიჩარდ ბელამს („ბიგის“) ხელი აკლია, სხვებს კი ხილული ნაწიბურები აქვთ – რათა ვიზუალურად გადმოეცა მათ ემოციური არასრულყოფილება, ვინც საცეკვაო მოედანზე ნუგეშს ეძებს. რეივები, მისი თქმით, უნიკალურია იმით, რომ ისინი იძლევა შეუზღუდავი, თუნდაც ექსტრემალური გამოხატვის საშუალებას. „შეგიძლია იკივლო, შეგიძლია იტირო, შეგიძლია იატაკზე დაეცე“, – თქვა მან. „გარკვეულ მომენტში ხედავ საკუთარ თავს და ხედავ შენი ეგოს კონსტრუქციას, ხედავ, რამდენად ყალბი ხარ, შენი პიროვნება, რაც შენი არსი არ არის. ამ მომენტში მოდის ბიტი, კიკი, მუსიკა. თითქოს ის გიბიძგებს ზევით. თითქოს საკუთარ ჭრილობებს ზეიმობ, როცა დაეშვები“. ფილმში ლაქსის არცერთი სულიერი განაზრება არ განხორციელდებოდა „სირატის“ მუსიკალური გაფორმების გარეშე. ამისთვის რეჟისორმა ელექტრონული მუსიკის ერთ-ერთ ყველაზე პატივცემულ ანდერგრაუნდ პროდიუსერს, ბერლინელ დევიდ ლეტელიეს, იგივე Kangding Ray-ს მიმართა. ვეტერანი მუსიკოსი ლეგენდარული ექსპერიმენტული ლეიბლის Raster-Noton-ის წევრი და ტექნო ტაძრების, Berghain-ისა და Tresor-ის მუდმივი დიჯეი, ლეტელიე ამბობს, რომ თანამედროვე ელექტრონულმა მუსიკამ დატოვა თავისი ფესვები „გააკეთე შენით“ (DIY) და ქვიარ სუბკულტურებში, რათა „დიდი კორპორაციების მიერ იყოს ათვისებული“ და გადაკეთებულიყო [დაკარგული ტექსტი].