რა მოხდება, თუ შვილის სიყვარული განადგურებთ და ერთადერთი, რაც გსურთ, გაქცევაა? ეს ის კოშმარია, რომელსაც ოსკარზე ნომინირებული ბირნი ფილმში „თუ ფეხები მექნებოდა, დაგარტყამდი“ აწყდება. ვარსკვლავი და მისი რეჟისორი ამხელენ, რატომ ეშინოდათ სპონსორებს „თუ ფეხები მექნებოდა, დაგარტყამდი“ – ფილმის, რომელშიც როუზ ბირნმა ახლახან მოიგო ოქროს გლობუსი და ოსკარზეა ნომინირებული საუკეთესო მსახიობი ქალის კატეგორიაში, – მიუხედავად იმისა, რომ ის უდავოდ საშინელებათა ფილმია. და მაინც, როგორ შეიძლება ასე იყოს? ეს არის დედის, ლინდას ისტორია, რომელსაც ძალიან ავადმყოფი შვილი ჰყავს. ბავშვს არასდროს ხედავთ, მხოლოდ ნერვიული მედიკოსების მოხაზულობებს. არასდროს იგებთ, რა სჭირს მას, მხოლოდ იმას, რომ ეს კვების მილს მოიცავს. ლინდა თანდათან გიჟდება, რადგან ვინ არ გაგიჟდებოდა ასეთ სიტუაციაში? ქაღალდზე, ეს სიყვარულისა და უბედურების მტკივნეული, თუმცა გულისამაჩუყებელი ამბავია. სამაგიეროდ, ის კლაუსტროფობიული და თავბრუდამხვევია. ზოგჯერ მას შფოთიანი სიზმრის პანიკური შეტევის სიურრეალიზმი აქვს, სხვა დროს კი იმდენად რეალურია, რომ პირდაპირ შეხედვაც კი გიჭირთ. არასდროს მინახავს დედობის მდგომარეობა უფსკრულში მოგზაურობად წარმოჩენილი. ერთადერთი ფილმი, რომელიც ამას ჰგავს, არის „ერეიზერჰედი“ (Eraserhead). „ამ ფილმმა ძალიან დიდი გავლენა მოახდინა ჩემზე,“ – ამბობს მწერალი და რეჟისორი მერი ბრონშტაინი ფრთხილად. ის მომხიბვლელი მოსაუბრეა, გულწრფელი და გახსნილი, მაგრამ ფრთხილი. ბირნი უფრო თავშეკავებულია. ორივე მუდამ მუქი იუმორით გამოირჩევა. ლონდონის ცენტრალურ სასტუმროში ისინი ჰოლივუდურად გაპრიალებულები ჩანან, მაგრამ სამართლიანობისთვის უნდა აღინიშნოს, რომ ისინი ახლახან გამოვიდნენ ფოტოსესიიდან. „ერეიზერჰედი“ არის მშობლების შფოთვის ტიპზე, რომელიც მხოლოდ მამაკაცებს შეიძლება ჰქონდეთ,“ – ამბობს ბრონშტაინი. „ეს კი ფილმია მშობლების შფოთვაზე, რომელიც მხოლოდ ქალს შეიძლება ჰქონდეს. „ერეიზერჰედში“ მას შეუძლია წასვლა და ეს მისი შიშია. ლინდას არ შეუძლია წასვლა. ეს მისი შიშია.“ ფილმის ფუნდამენტური საშინელება ისაა, რომ ის არა მხოლოდ უთქმელს ამბობს, არამედ პირდაპირ ლინდას მდგომარეობაში გაყენებს, გაგრძნობინებს იმას, რისი შეგრძნებაც არ გაქვს უფლება. რა მოხდება, თუ შვილის სიყვარული რეალურად განადგურებთ და ერთადერთი, რაც გსურთ, გაქცევაა? „შეიძლება თუ არა რაღაც ისე ძალიან გიყვარდეს, რომ ის დაახშო?“ – კითხულობს ბრონშტაინი. „ვცდილობ გამოვხატო ისეთი რაღაცები, რაც ძალიან არაკომფორტულია, მაგრამ ძალიან ჭეშმარიტია და ძალიან მახინჯად აღიქმება, რადგან ისინი თქვენი შვილის ღალატად ითვლება. მაგრამ ღალატად არ უნდა ჩაითვალოს იმის თქმა, „აღარ შემიძლია ამის ატანა. მართლა გაბრაზებული ვარ. მართლა გაღიზიანებული ვარ. არ ვიცი, რა ვქნა.“ არცერთი ეს არ ნიშნავს იმას, რომ თქვენ არ გიყვართ თქვენი შვილი.“ ბირნის პერსონაჟის ნგრევის ხილვა – „ეს სამართლიანი არ არის!“ – წამოიძახებს ის – არის გამამხნევებელი გამოცხადება იმის შესახებ, თუ რამდენად ვიწროა მისაღები დედობის პარამეტრები. „თერაპიის კონფიდენციალურ პირობებშიც კი,“ – ამბობს ბრონშტაინი, „მას არ აქვს უფლება თქვას ისეთი რაღაცები, როგორიცაა: „რატომ ჰყავს იმ ქალბატონს შვილი პრობლემების გარეშე? მე კი შვილი მყავს ამდენი რთული პრობლემით?“ ფილმი „თუ ფეხები მექნებოდა“ ბრონშტაინის ზოგად, მაგრამ ასევე კონკრეტულ გამოცდილებას ეფუძნება – იმ თვალსაზრისით, რომ მის ქალიშვილს, რომელიც მას აშშ-ის კინორეჟისორ რონალდ ბრონშტაინთან ჰყავს, სერიოზული ავადმყოფობის პერიოდი ჰქონდა. (ახლა 15 წლისაა, გამოჯანმრთელდა.) ბრონშტაინის სარეჟისორო დებიუტი, 2008 წლის საკემპინგე კომედია „საფუარი“ (Yeast), აღიარებული იყო. დედობამ, მისი თქმით, „ჩემს კარიერას უკბინა, ჩემს ცხოვრებას უკბინა და კრიზისულ წერტილამდე მიმიყვანა, სადაც მთლიანად გაქრა ჩემი პიროვნება და მხოლოდ ჩემი ქალიშვილის დედა გავხდი, სანამ შემეძლო მეკითხა: „ვინ არის ეს ადამიანი, რომელსაც აღარ ვიცნობ? ეს იყო ეგოს სიკვდილის ჭეშმარიტი სიტუაცია და სწორედ აქედან მოდის ფილმის საშინელებათა ელემენტები. მივხვდი: „ოჰ, მე მხატვარი ვარ. მე მთხრობელი ვარ. მე კინორეჟისორი ვარ. ეს არის ის, ვინც მე ვარ. და მე რადიკალურად ვეცდები ამის გაკეთებას არავის ნებართვის გარეშე.“ ამის დასაბრუნებლად ჩემი ცხოვრების სრული დანგრევა დასჭირდა.“ ფილმში ქალიშვილის ავადმყოფობის ბუნება იდუმალებით არის მოცული, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ, როგორც ბრონშტაინი ამბობს: „თუ ამას ზედმეტად დეტალურად აღწერთ, ის ერთ-ერთი ისეთი ისტორია გახდება, დედა რომ დარბის და ცდილობს განკურნოს ავადმყოფობა.“ ამ ჟანრის მთავარი მაგალითი ალბათ 1992 წლის „ლორენცოს ზეთი“ უნდა იყოს, და შეუძლებელია იმის გადაჭარბებით თქმა, თუ რამდენად განსხვავებულია ის ფილმი ამისგან. ერთმა ამერიკელმა რეცენზენტმა ბირნი შარლიზ ტერონს შეადარა ფილმში „მონსტრი“. ეს საოცარი პარალელია, რადგან ტერონი ფიზიკურად ამოუცნობია იმ ფილმში, მოხრილი და მოუქნელი, მაშინ როცა ბირნი ისევე გამოიყურება, როგორც „მეჯვარეებში“, 2011 წლის კომედიაში, სადაც ის ნერვულ, წარმოუდგენლად სურნელოვან, ზედმეტად სრულყოფილ ახალ საუკეთესო მეგობარს თამაშობს. ორივე ქალი იცინის ამ შედარებაზე. „შარლიზ ტერონისგან არაფრის წართმევა არ მინდა,“ – ამბობს ბირნი, „მაგრამ ეს არასდროს ყოფილა იდეა.“ „ახლა მე გაგარცხვენ,“ – ამბობს ბრონშტაინი. „როუზი ლამაზი ქალია. ასე რომ, ლინდა, გარდაუვლად, ლამაზი ქალია, რომელიც ძალიან მძიმე პერიოდს გადის. როგორ გამოიყურება ეს ადამიანი, როცა ის საკუთარ თავზე არ ზრუნავს? როცა მაკიაჟს არ ატარებს? როცა არ უძინია? ასე რომ, ეს არის დე-ევოლუცია, მაგრამ არაფრით არ ჰგავს „მონსტრს.“ თითქოს იდეის სიმახინჯემ – დედობრივი გამოცდილება, როგორც ეგოისტური, გაუწონასწორებელი – ფილტრი დაადო იმას, რასაც ზოგიერთი მაყურებელი ხედავს. ლინდას ასევე საერთოდ არ აინტერესებს სექსი. მას ერთ მომენტში მოტელში გადასვლა უწევს და ხვდება ახალგაზრდა მამაკაცს, რომელსაც A$AP Rocky თამაშობს. „ეს იყო ერთ-ერთი ყველაზე რთული სცენა,“ – ამბობს ბირნი. „ის ისეთი...