ავტორი: ემი ტაუბინი, 2026 წლის 9 თებერვალი. ეს სტატია გამოქვეყნდა „The Film Comment Letter“-ის 2026 წლის 6 თებერვლის გამოცემაში, ჩვენს უფასო ყოველკვირეულ ბიულეტენში, რომელიც ორიგინალურ კინოკრიტიკასა და წერილებს აერთიანებს. ბიულეტენის გამოსაწერად დააჭირეთ აქ. ჯოიბაბლსი (რეიჩელ ჯ. მორისონი). მე არ მიყვარს დახურვა, ამიტომ ბოლო სანდენსის ფესტივალზე, იუტას შტატის პარკ სიტიში, დისტანციური დასწრება ჩემთვის უპრობლემო გადაწყვეტილება იყო. COVID-19 პანდემიის შემდეგ ისედაც ვირტუალურად ვესწრებოდი ფესტივალს და მიუხედავად იმისა, რომ ძალიან მენატრება ის ასპექტები, რაც კინოს შემქმნელ, დისტრიბუტორ და მასზე მწერალ მეგობრებთან ერთად ყოფნას უკავშირდება, ვიცოდი, რომ სანდენსი, როგორც მას 1989-დან 2020 წლამდე ყოველწლიურად განვიცდიდი, არც ხმაურით და არც ჩურჩულით აღარ დასრულდებოდა. მართლაც, „ხმაურისა“ და „ჩურჩულის“ თითქმის მონოპოლია ამჟამად მათ ხელშია, ვინც ყოველდღიურ ამბებს ავრცელებს მინეაპოლისიდან, კიევიდან, ღაზიდან და სუდანიდან. ვერაფერი შეედრება ამას – და ჩემთვის, სახლში, არც არაფერი შეედრებოდა. ვიცი, რომ სანდენსი კვლავ დაბრუნდება ბოულდერში, კოლორადოში; რომ დაუღალავი მიშელ სატერი უზრუნველყოფს სანდენსის ლაბორატორიების გაგრძელებას, რომლებიც ფესტივალის მსგავსად აუცილებელია ნიჭიერი რეჟისორების, სცენარისტებისა და პროდიუსერების აღმოსაჩენად და მხარდასაჭერად; და რომ დევიდ ლინდე, თავისი ხანგრძლივი, ღირსეული ისტორიით დამოუკიდებელ კინოში, ძალიან კარგი არჩევანია მთელი ამ საქმის სამართავად. მაგრამ ეჭვი მაქვს, რომ მისი დამფუძნებელი მამის, რობერტ რედფორდის გარეშე, რომელიც 2025 წელს გარდაიცვალა, სანდენსი უბრალოდ კიდევ ერთი კინოფესტივალი გახდება – ადგილი, სადაც ფილმები დაჯილდოვდება პრიზებითა და მიმოხილვებით, რომლებიც გამოსადეგია პრესრელიზებში და შესაძლოა, დისტრიბუტორს ან/და სტრიმინგ პლატფორმას აიძულოს უცნობი ნამუშევრისთვის შანსის მიცემა. სანდენსს ის გამოარჩევდა, რომ ის კინოვარსკვლავმა შექმნა – ერთ-ერთმა უკანასკნელმა და უდიდესმა მათგანმა – რომელსაც, გარკვეული პარადოქსით, სჯეროდა, რომ ფილმის ღირებულება განისაზღვრებოდა არა სალარო შემოსავლით, არამედ იმ საზოგადოებით, რომელსაც ის აშენებდა. როდესაც შენი ფილმი სანდენსზე იყო ნაჩვენები, ან როდესაც ფესტივალზე ფილმებს უყურებდი, შენ ამ საზოგადოების ნაწილი იყავი, მაშინაც კი, თუ შენი ნაწილი ამას ეწინააღმდეგებოდა. ბოლოს და ბოლოს, „ჩვეულებრივი ბობი“ თავადაც ერთგვარი მეამბოხე იყო. სანდენსიდან ჩემი ყველაზე წარუშლელი მოგონებები იმ ჩვენებებს უკავშირდება, რომლებმაც აღმაფრთოვანა: რიჩარდ კელის „დონი დარკო“ 2001 წელს, ტოდ ჰეინსის „სეიფი“ და ლარი კლარკის „ბავშვები“ 1995 წელს, და ჯეინ კემპიონის შვიდსაათიანი საკაბელო სერიალი „ტბის მწვერვალი“ 2013 წელს, რომელიც მხოლოდ რამდენიმე მოკლე შესვენებით აჩვენეს, ისე რომ თითქმის არავის ჰქონია შარდვის საშუალება, რადგან „ეგვიპტური თეატრის“ მხოლოდ ორი საპირფარეშო ჰქონდა. თუმცა, ყველაზე მეტად მახსოვს რედფორდთან კამათი 90-იანი წლების შუა პერიოდში, მასთან ერთად პანელზე ყოფნის შემდეგ. ის შეწუხდა, როდესაც ვთქვი, ალთიუსერით მოხიბლული ასპირანტივით, რომ ჩვენ „იდეოლოგიაში ვართ გამყარებული“. მას არ შეეძლო მიეღო, რომ ამ საკითხში ჩვენ არ გვქონდა შეგნებული არჩევანი. ვცდილობდი ამეხსნა, რომ მაწუხებდა ის, თუ როგორ სჯეროდა სანდენსს „ამბის“ აბსოლუტური სახით. ის არ დამეთანხმა, მაგრამ ჩემი პოზიცია არასოდეს გამოუყენებია ჩემს წინააღმდეგ. წლევანდელი ჩვენებების უმეტესობის გახსნის ტრეილერში, რედფორდი, კადრს მიღმა ხმით, ამბობს: „ჩემი იმედია, რომ თუ ადამიანებს მივცემთ მოულოდნელი პერსპექტივის გამოხატვის შესაძლებლობას, ეს მათ თვალებსა და გონებას გაუხსნის“. ყველა ცნობით, სანდენს 2026-ის საუკეთესო ფილმებს შორის, გამოცემა, რომელმაც არაერთხელ დაადასტურა რედფორდის იდეა „მოულოდნელი პერსპექტივის“ შესახებ, იყო „ერთხელ ჰარლემში“, რომელიც დაახლოებით ერთი წლის წინ ვნახე დაუმთავრებელი ნამუშევრის ჩვენებაზე, მაგრამ სამწუხაროდ, როგორც დისტანციურ დამსწრეს, ის დასრულებული სახით არ მქონდა ხელმისაწვდომი. 1972 წელს, უილიამ გრივსმა, პიონერმა დოკუმენტური ფილმების პროდიუსერმა და რეჟისორმა, რომელიც ყველაზე ცნობილია თავისი ველური და გონივრულად რეფლექსური „სიმბიოფსიქოტაქსიპლაზმა: გადაღება პირველი“ (1968), ჰარლემის რენესანსის ჯერ კიდევ აქტიური ხელოვანები და მოაზროვნეები წვეულებაზე მიიწვია, სადაც მათ გაიხსენეს, იკამათეს და მოყოლილი წარსული საინტერესო აწმყოდ აქციეს. გრივსმა, რომელიც 2014 წელს გარდაიცვალა, ვერასდროს უპოვა ფორმა მოძრავი გამოსახულების ისტორიას, რომელიც შეაგროვა, მაგრამ მისმა ვაჟმა, დევიდმა, რომელიც 1972 წლის გადაღებების ნაწილი იყო, გადაწყვიტა 16მმ-იანი მასალის მრავალი საათი სრულმეტრაჟიან ფილმად ექცია. შედეგი, რასაც მე ვუყურე, ბრწყინვალეა. დისტანციურად ნანახი ყველაზე შთამბეჭდავი ფილმი მსოფლიო კინოს დრამატული კონკურსის გამარჯვებული გახლდათ: „სირცხვილი და ფული“ კოსოვოში დაბადებული, გერმანიაში მოღვაწე რეჟისორის, ვისარ მორინას ნამუშევარი. შესანიშნავი მსახიობები ასტრიტ ქაბაში და ფლონია ქოდელი განასახიერებენ შაბანს და მის მეუღლე ჰატიჯეს, რომლებიც პატარა ფერმას მართავენ, მაგრამ იძულებულნი არიან ქალაქში გადავიდნენ, როდესაც მათ ძროხებს შაბანის განდგომილი ძმა იპარავს. წყვილს მხოლოდ შრომა და შვილებისა და შაბანის დედის უზრუნველყოფა სურს, მაგრამ შაბანი ძირს გამოთხრილია და ზღვრამდე მიყვანილია, პირდაპირ რომ ვთქვათ, დაუნდობელი კაპიტალიზმისა და თვალთმაქცური კლასობრივი სისტემის მიერ. მორინას სტილი პირდაპირია, გრძელი კადრებით, რომლებიც ეყრდნობა მსახიობების ექსპრესიულობას და სიტუაციის ძალადობით აფეთქების პოტენციალს. არაფერი უნდა შეამციროს მორინას ნამუშევრის სპეციფიკას ის ფაქტი, რომ ხშირად მახსენდებოდა ფასბინდერის ადრეული...