ლორენ უისოტის სტატია, გამოქვეყნებული „ფესტივალები და მოვლენები“, „სანდენსის“ კატეგორიაში 2026 წლის 3 თებერვალს. ჩემთვის, სანდენსის – და ყველა ფესტივალის – ხიბლი არ არის იმ ფილმების ნახვა, რომლებზეც ფესტივალამდე ყველა ლაპარაკობს (სტრიმინგ-გამოშვებასაც დაველოდები), არამედ უფრო წყნარი ძვირფასი ქვების აღმოჩენა, რომლებსაც ამერიკელმა დისტრიბუტორებმა კარგად უნდა მიაქციონ ყურადღება. მიუხედავად იმისა, რომ წლევანდელი არამხატვრული ფილმების მოსავალი მთლიანობაში სუსტი იყო 2025 წლის გამორჩეულ პროგრამასთან შედარებით – რომელშიც ისეთი კინემატოგრაფიული აღმოჩენები, როგორიცაა „სიცოცხლის შემდეგ“, „იდეალური მეზობელი“ და „თესლები“ აშშ-ის დოკუმენტური კონკურსში ეჯიბრებოდნენ ერთმანეთს – საუკეთესო დოკუმენტურმა ფილმებმა, განსაკუთრებით ქვემოთ მოყვანილმა რამდენიმემ, პარკ სიტიში საბოლოო ტიტრების შემდეგაც ჩემთან დარჩენა განაგრძეს. **„ბარბარა სამუდამოდ“ (გაუვრცელებელი)** ჯონათან ოპენჰაიმის სამონტაჟო ჯილდო: აშშ-ის დოკუმენტური ფილმი „მინდა მქონდეს რამე მისაცემი. და მინდა სამუდამოდ ვიარსებო“, – გვეუბნება დაუღალავი ბარბარა ჰამერი ბრაიდი ო’კონორის შთამბეჭდავ საარქივო ჩაყვინთვაში პიონერი ლესბოსელი/ავანგარდისტი კინორეჟისორის ცხოვრებასა და შემოქმედებაში. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმი ემსახურება, ალბათ, პირველი ქალის დახვეწილ პორტრეტს, რომელმაც ლესბოსური სექსი ეკრანზე გადაიტანა, ის უფრო მასშტაბურია, ვიდრე ამ ნიშური თემიდან შეიძლება იგულისხმებოდეს. ჰამერი იბრძოდა ქვიარ ხელოვნების ფართო აღიარებისთვის („თუ ჩვენ ექსპერიმენტებს ვატარებთ ჩვენს ცხოვრებაზე და იმაზე, თუ როგორ ვიცხოვრებთ, მაშინ ჩვენი ხელოვნების ფორმაც ექსპერიმენტული უნდა იყოს“) და, როგორც კინორეჟისორს, სურდა, აუდიტორიას „ეგრძნო“ მისი გამოსახულებები. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ო’კონორი გვაცნობს რევოლუციონერ რეჟისორს, რომლის ცხოვრებისეული მისია კინოს ტრანსფორმაცია იყო. **„ტბა“ (შეძენილი სათაური)** აშშ-ის დოკუმენტური ფილმების სპეციალური ჟიურის ჯილდო: ცვლილებების გავლენისთვის ები ელისის დაძაბული ფილმი არის პერსონაჟებზე ორიენტირებული მიმოხილვა იმისა, თუ როგორ აერთიანებს ერთი რელიგიური საზოგადოება, ამ შემთხვევაში მორმონები, მეცნიერებასა და რწმენას, რათა სოლტ ლეიკ სიტიში „გარემოსდაცვითი ბირთვული ბომბის“ აფეთქება თავიდან აიცილონ. ორი მეცნიერის – რომლებიც არჩეული პროფესიების ერთგულნი არიან, ისევე როგორც ბიბლიური სწავლებების – და დიდი სოლტ ლეიკის კომისრის თვალთვალით, რომლის ამოცანაც სხვადასხვა დაინტერესებული მხარის, ფერმერებიდან დაწყებული გუბერნატორით დამთავრებული, გაერთიანებაა – ჩნდება სათაურის წყლის მასის მსგავსად მძიმე სურათი. ეს არის დროის უკუქროლვის ამბავი, გაერთიანებული შემაძრწუნებელი კინემატოგრაფიითა და ნერვებ მომშლელი მუსიკით, რომელიც გვარწმუნებს, მხარი დავუჭიროთ სამ უბრალო მოკვდავს, რომლებიც იბრძვიან სწრაფად განვითარებადი ეკოლოგიური კატასტროფის – ისეთი, რომელიც მათ გარშემო მყოფთათვის გამაგიჟებლად უხილავია – ხელშესახები გასახადად. **„ჯეინ ელიოტი მსოფლიოს წინააღმდეგ“ (შეძენილი სათაური)** „ადამიანების უმეტესობას ვგონივარ ის უბედური მოხუცი ქალი.“ ეს არის პირველი სიტყვები, რომლებსაც 90 წელს მიახლოებული მთავარი გმირისგან გვესმის ჯად ერლიხის მომხიბვლელ დოკუმენტურ ფილმში შეუპოვარი ანტირასისტული განმანათლებლის შესახებ სოფლის აიოვადან, რომელმაც ეროვნული ყურადღება მიიპყრო 1968 წელს. ჯეინ ელიოტი მესამე კლასის მასწავლებელი იყო მარტინ ლუთერ კინგ უმცროსის მკვლელობის დროს, რამაც მას უბიძგა შეექმნა საკამათო „ლურჯი თვალები/ყავისფერი თვალები“ სოციალური ექსპერიმენტი, რომელიც მან თავის მთლიანად თეთრკანიან მოსწავლეების კლასში განახორციელა. ფილმი ოსტატურად ცვლის საარქივო სატელევიზიო კადრებს მედიის „ეშმაკისა/საყვარელისა“ (მათ შორის 1970 წლის დოკუმენტური ფილმი სახელწოდებით „ქარიშხლის თვალი“) ელიოტის მიმდინარე ღია ბრძოლის თანამედროვე სცენებთან წიგნების აკრძალვისა და DEI-ის გაუქმების გადაწყვეტილების წინააღმდეგ. ფილმი ასევე შეიცავს ცნობილ „მოკამათე თავებს“ (კილერ მაიკი და იბრამ X. კენდი ჩნდებიან), რათა ისტორიული კონტექსტი მოგვცეს. თუმცა, დოკუმენტური ფილმი ტიპურ სოციალურ პრობლემებზე გადადის კიდევ ერთი ძაფის შეთავაზებით – ელიოტის საკუთარი მოსიყვარულე, მაგრამ ხშირად განრისხებული ქალიშვილები, რომლებსაც უბრალოდ სურთ, რომ ის შეანელოს თავისი და მათი გულისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ უდავოდ ამაყობენ თავიანთი ლიბერალური ცნობილი დედით, ამ ორ ნაცრისფერთმიან ქალბატონს მაინც ატარებს იმ აღზრდის ნაწიბურები, რომელიც უსაფუძვლოდ მკაცრი მზერის ქვეშ მიმდინარეობდა, რამაც გამოიწვია მათი დაშინება და გარიყულობა მათ კონსერვატიულ ქალაქში. **„ყველა ქენმიურ სტრიტზე“ (გაუვრცელებელი)** მსოფლიო კინოს დოკუმენტური ფილმების სპეციალური ჟიურის ჯილდო სამოქალაქო წინააღმდეგობისთვის საიმიგრაციო სამართალდამცავი სააგენტო, რომელიც ასობით მილის მოშორებიდან იქნა გამოგზავნილი, შეიჭრა დიდ ლიბერალურ ქალაქში, რამაც გამოიწვია დაძაბული დაპირისპირება, რომელმაც მთელი მსოფლიოს სათაურები მოიცვა. მაგრამ ეს არ არის ICE-ის რეალურ დროში განხილვა მინეაპოლისში – თუმცა პარალელები თანაბრად უცნაური, ნერვების მომშლელი და, კონტრ-ინტუიციურად, გულისამაჩუყებელია. 2021 წლის მაისში, გაერთიანებული სამეფოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ გადაწყვიტა განეხორციელებინა დილის რეიდი გლაზგოს მრავალფეროვან უბანში, პოლოკშილდსში, და დააკავა ორი სიქჰი მამაკაცი საიმიგრაციო დარღვევებისთვის მათ სახლებში ქენმიურ სტრიტზე. რამდენიმე წუთში, საზოგადოებრივი შეტყობინებების ქსელების წყალობით, მაცხოვრებლები გამოვარდნენ სახლებიდან საპასუხოდ, მალევე ასობით ადამიანი შეგროვდა, რადგან ხალხმა გააუქმა სამუშაო, სკოლა და საუზმის გეგმები, რათა ფიზიკურად გადაეკეტათ საიმიგრაციო სამსახურის მიკროავტობუსი, რომელშიც ორი უცხო ადამიანი იმყოფებოდა, გასვლისგან. (ერთმა სწრაფად მოაზროვნე სამარიტელმა თავი ი...