დევკა გირიშის მიერ 2026 წლის 9 თებერვალი ეს სტატია გამოქვეყნდა „The Film Comment Letter“-ის 2026 წლის 6 თებერვლის გამოცემაში, ჩვენს უფასო ყოველკვირეულ საინფორმაციო ბიულეტენში, რომელიც წარმოგიდგენთ ორიგინალურ კინოკრიტიკასა და წერილებს. გამოიწერეთ ბიულეტენი აქ. „ოდესღაც ჰარლემში“ (უილიამ გრივსი და დევიდ გრივსი) სანდენსის კინოფესტივალი დიდი ხანია სავსეა წინააღმდეგობებით. როგორც ები სუნი წერდა „Film Comment“-ისთვის გასულ წელს, 1970-იანი წლების ბოლოს იუტა/აშშ-ის კინოფესტივალის სახით დაარსებიდან მოყოლებული, ღონისძიების მთავარი პრინციპი იყო ერთგვარი ტროას ცხენი: „გამოიყენე ვარსკვლავი სტუმრები ახალი დამოუკიდებელი ხმების ასამაღლებლად.“ ეს ყოველთვის დელიკატური ხრიკი იყო, მაგრამ იმ რვა გამოცემაში, რომელსაც მე დავესწარი (მათ შორის ორი ვირტუალური 2021 და 2022 წლებში), სულ უფრო ძნელი ხდება იმის თქმა, ანათებს თუ არა ვარსკვლავური ძალა აღმოსაჩენად მზადყოფნაში მყოფ ფილმებს, თუ მათ ჩრდილავს. წლების განმავლობაში, მე მოვახერხე ნამდვილი ძვირფასი ქვების აღმოჩენა პარკ სიტის პროგრამებში – მახსენდება გარე ვბრედლის „ამერიკა“, სავანა ლიფის „დედა დედამიწა“, რეივენ ჯექსონის „ყველა ჭუჭყიანი გზის გემო მარილისაა“, აარონ შიმბერგის „სხვა კაცი“ და რიჩ პეპიატის „კნიკეპი“ – მაგრამ წელს, ბრწყინვალე სათაურების რაოდენობა, რომელთა შორისაც უნდა გაგევლო, რათა მიგეღწია ახალი კინორეჟისორების მიერ შექმნილ მცირე, უფრო გაბედულ ფილმებამდე, განსაკუთრებით შემაშინებლად მოჩანდა. სანდენსის ოფიციალურ ჩანთაზე Disney+ ლოგოს განთავსება სიტყვების „დამოუკიდებელი კინოს ამაყი სტრიმინგი“ ქვეშ, სათანადოდ იყო სავსე ირონიით. ფესტივალის ლოგისტიკა არ შველის საქმეს. მიუხედავად იმისა, რომ სანდენსის აუდიტორია ბოლო წლებში გაიზარდა, მისი ადგილების ვარიანტები შემცირდა. მე თითქმის 100 წუთით ადრე დავდექი რიგში ჯონ უილსონის (ძალიან კარგი) „ბეტონის ისტორიის“ პრესისა და ინდუსტრიის ჩვენებისთვის – დროის მონაკვეთი, რომელშიც ადვილად შემეძლო მენახა ისეთი ფილმი, როგორიცაა უოლტერ ტომპსონ-ჰერნანდესის „თუ წავალ, მომენატრები?“ საბედნიეროდ, მოვახერხე ტომპსონ-ჰერნანდესის ნაზი, გააზრებული მეორე მხატვრული ფილმის ნახვა ბმულის საშუალებით, მას შემდეგ რაც მეგობარმა ენთუზიაზმით მირჩია. რიგებში ან საცობებში გაჩერებულ ავტობუსებში დაკარგული დრო მეინ სტრიტის კორპორაციული-ლounge ფანტაზიასთან ახლოს, ფესტივალზე დასწრების გადაჭარბებულ ხარჯებთან ერთად (ადვილად ორ ათას დოლარზე მეტი ერთკვირიანი ყოფნისთვის, თუკი არ ჩაწვებით ორსართულიანი საწოლის ქვედა საწოლში მეგობართან ერთად, როგორც მე გავაკეთე 2019 წელს), ზრდის დისკომფორტს იანვრის პარკ სიტის გამყინვარებულ სიცივეში. ამან შეიძლება გამოიწვიოს ის, რომ პროგრამაში არსებული ფორმულურად უცნაური ფილმების ჩვეული სიმრავლე, რომელთაგან ბევრი ბანალურობამდეა დამუშავებული და უკვე სტუდიის ლოგოებითაა აღნიშნული, მორალზე თავდასხმად აღიქმებოდეს. ყოველივე ზემოთქმული ნიშნავს, რომ თუ მომავალ წელს ბოულდერში, კოლორადოს შტატში გადასვლა მოაგვარებს ფესტივალზე დასწრების ამ ასპექტებიდან რომელიმეს, მე სრულად ვუჭერ მხარს ამას. მაგრამ, რა თქმა უნდა, თავად სანდენსი მხოლოდ პრობლემის ნაწილია – თავად კინობაზარი, კორპორაციების დაგროვებითა და საჯარო ხელოვნების დაფინანსების შემცირებით აღინიშნება, სულ უფრო არაკეთილგანწყობილი ადგილი ხდება დამოუკიდებელი ხელოვნებისთვის, რომელიც არ არის შეზღუდული მოგების მიღების მოთხოვნით. სათანადოდ, წლევანდელი პროგრამის ყველაზე განხილულმა სათაურებმა, თვითრეფლექსურად, ასახეს ე.წ. კულტურის ინდუსტრიის განსაცდელები – და ზოგიერთი მათგანი ნამდვილად კარგი იყო. გრეგ არაკის მე-11 (!) სანდენსის შერჩევაში, „მინდა შენი სექსი“, ცბიერ დომინატრიქს-არტისტ ერიკა ტრეისის (ოლივია უაილდი, რომელიც ბოროტებას ასხივებს) და მისი ახალგაზრდა, უხერხემლო გალერეის ასისტენტ ელიოტს (იდეალური ლეკვის სახიანი კუპერ ჰოფმანი) შორის არსებული სრულიად არეული ურთიერთობა ხდება სურვილის აუთვისებელი სირთულეებისა და ხელოვნების სამყაროს ფულით განპირობებული პრეტენზიების შესწავლის მიზეზი. BDSM სცენები არაკის ფილმისთვის გარკვეულწილად ზომიერია – ნამდვილი ცდუნება აქ ძალაუფლების თამაშებშია, ვიდრე ხორცის თავგადასავლებში. ელიოტის მანიპულირება და დამცირება ერიკას ხელში რეალურია, მაგრამ ასევე „რაღაცნაირად ცხელი“, როგორც ის ერთ მომენტში პოლიციელებს ეუბნება. (ამასობაში, გალერეის თანაშემწე შოკირებულია, როდესაც გაიგებს, რომ მას არ აქვს სამემკვიდრეო ფონდი: „ობოლი ხარ…?“) ყველა მახვილგონივრული ფრაზის, ველური ხუმრობისა და კამპური შესრულების ფონზე, აქ არის რაღაც, რაც ჭრის სექსის-კინოში დისკურსის მორალურ გაჭირვებას: ღრმა რეფლექსია იმაზე, თუ როგორ უარყოფს ზედმეტად პურიტანული საზოგადოება თვითშემეცნებას, ხოლო თავხედურად კაპიტალისტური საზოგადოება უარყოფს თვითპატივისცემას. იგივეს ვერ ვიტყვით კეტი იანის „გალერისტზე“, უხეშ და თავხედურ თაღლითობაზე გვამის შესახებ, რომელიც წარმოუდგენლად, Art Basel-ზე ცხელ ნივთად იქცა. მაგრამ ერთი სცენა, რომელშიც ორი მდიდარი მამაკაცი აუქციონზე ნამუშევრის ფასს უსაშველო სიმაღლეზე აწევს, ფესტივალზე განსაკუთრებით აქტუალური აღმოჩნდა. როდესაც ხედავ, როგორ ხარჯავენ სტუდიები 12 მილიონ დოლარს ერთი ფილმის შესაძენად, მაგალითად ოლივია უაილდის „მოწვევა“, გეფიქრება, რა რჩება სხვებისთვის. ნაწილობრივ, სწორედ ამას გულისხმობს ჯონ უილსონი თავის სადებიუტო მხატვრულ ფილმში. ხრიკი, როგორც ის მას გახსნის წუთებში მოგვითხრობს, არის ის, რომ HBO სერიალის „როგორ ჯონ უილსონთან ერთად“ წარმატების გაგრძელების მცდელობისას, მან გადაწყვიტა შეექმნა – და ფინანსისტები მოეძებნა – ფილმისთვის, ა...