ავტორი: ალექს ბილინგტონი 2026 წლის 5 თებერვალი „რასაც აქ ვაკეთებთ და რასაც მხარს ვუჭერთ, ეს არის რაღაც, რისი შეზღუდვაც პირდაპირი ბიზნესით შეუძლებელია.“ დროა შევაჯამოთ. 2026 წლის სანდენსის კინოფესტივალიდან სახლისკენ მივემგზავრები, მას შემდეგ, რაც 10 დღის განმავლობაში სულ 54 ფილმი ვნახე. ეს ასევე განსაკუთრებული ზეიმი იყო. ეს ჩემი ზედიზედ მე-20 წელი იყო (დაიჯერეთ თუ არა!), როცა FirstShowing-ისთვის სანდენსის კინოფესტივალს ვაშუქებდი იუტაში. ეს მონუმენტური მიღწევაა ჩემთვის, მაგრამ ასევე სანდენსისთვის, რადგან ეს მისი ბოლო წელია იუტაში, სანამ მომავალ წელს კოლორადოში გადაინაცვლებს. მთებიდან მისი წასვლის სევდას ემატება ის ფაქტი, რომ სანდენსის დამფუძნებელი რობერტ რედფორდი გასულ წელს გარდაიცვალა და ეს ეპოქის დასასრულს ჰგავს. რა თქმა უნდა, ეს სანდენსის დასასრული არ არის. წელს ფესტივალის განმავლობაში საკმაოდ სევდიანი განწყობა იყო როგორც პარკ სიტიში, ისე სოლტ ლეიკ სიტიში, იუტაში. სადაც არ უნდა წავსულიყავი, სულ მიმდინარეობდა საუბრები იმის შესახებ, თუ რა მოხდებოდა შემდეგ... ზოგიერთი ადამიანი ისე იქცეოდა, თითქოს ეს იყო დასასრული, სანდენსი მორჩა, მისი დრო ამოიწურა. თუმცა, ეს ნამდვილად ასე არ არის. სანდენსი ისეთივე ძლიერია, როგორც არასდროს. და მაშინაც კი, თუ 2026 წლის ფილმების პროგრამა არ იყო ყველაზე ძლიერი, ფესტივალის თბილი დამოკიდებულება და ინდი-ფილმების აღნიშვნა ისევ ისეთივე მყარია. ფესტივალი შესაძლოა იცვლება – მაგრამ, საბედნიეროდ, კინორეჟისორები ისევ ისეთივე გაბედულები არიან, როგორც ყოველთვის. შეიძლება კლიშედ ჟღერდეს, მაგრამ ეს სიმართლეა – ბოლო 20 წლის განმავლობაში ყველაფერი შეიცვალა, თუმცა არაფერი შეცვლილა. ჩემი პირველი ვიზიტი სანდენსზე 2007 წელს შედგა. კოლორადოდან 8 საათი ვიარე ჩემი ძმის დივანზე დასაძინებლად სოლტ ლეიკ სიტიში; ყოველდღე მიწევდა პარკ სიტის მთიანი ქალაქიდან ასვლა-ჩამოსვლა. ბილეთების ყიდვა მიწევდა, რადგან პრეს-ბარათს არ მაძლევდნენ, რადგან ჯერ კიდევ ახალი, განვითარებადი კინო-ბლოგი მქონდა. დღეს ფესტივალიდან პრეს-ბარათს მაძლევენ – მაგრამ მე მაინც თითქმის მთელ დროს ეკლესის საჯარო ჩვენებებისა და მსოფლიო პრემიერების ყურებაში ვატარებ. სანდენსის პრემიერების სიმარტივე და მთის ჰაერში არსებული ხმაური, როდესაც აუდიტორია პრემიერის საყურებლად ჯდება, უნიკალური და მომხიბვლელია. და გულწრფელად რომ ვთქვა – სანდენსის პრემიერებს მაინც მირჩევნია კანისა და ვენეციის პომპეზურ, მდიდრულ, სნობურ წითელ ხალიჩებსა და გლამურს. მიუხედავად იმისა, რომ 2007 წლის შემდეგ სანდენსში ბევრი რამ შეიცვალა, მათ შორის ადგილები, თავად ქალაქი, დამსწრეთა რაოდენობა, ბილეთების ფასები და ყველაფერი დანარჩენი. სანდენსის უმთავრესი ინდი-არსი უცვლელი რჩება. ჩემი საყვარელი რამ სანდენსზე 2007 წელს ისევ ჩემი საყვარელი რამ არის ამდენი წლის შემდეგაც: შეგიძლია შეხვიდე კინოჩვენებაზე და ნახო სრულიად უცნაური, მოულოდნელი, სრულიად ორიგინალური ფილმი, რომელიც აქამდე არავის უნახავს. შესაძლოა, მან კინოს ისტორიაში დატოვოს თავისი კვალი. ასევე შესაძლოა, ფესტივალის დასრულებისთანავე დავიწყებას მიეცეს... მაგრამ, ყოველ შემთხვევაში, თქვენ ის სანდენსზე აუდიტორიასთან ერთად ნახეთ. მიუხედავად ამისა, სანდენსი მთლიანად აღმოჩენებსა და ახალ კინორეჟისორებზეა ორიენტირებული. და მე აღფრთოვანებული ვარ იმით, რომ მათ სცადეს უკან დაეხიათ ჰოლივუდის დამაბრმავებელი შუქებისგან და კვლავ დაუბრუნდნენ თავიანთ ფესვებს, სადაც უცნობი, ახალბედა, პერსპექტიული და ექსპერიმენტული კინორეჟისორები არიან წარმოდგენილნი, ვიდრე მორიგი დიდი კინოსტუდიის პრემიერები. მიუხედავად იმისა, რომ ფესტივალს წარმატებისთვის სჭირდება ცნობილი ადამიანების მოზიდვა, მან ასევე მუდმივად უნდა გაუსვას ხაზი და მიაქციოს ყურადღება ყველა უცნობ ხელოვანს, რათა კინო აყვავდეს. და ისინი ამას ჯერ კიდევ ძალიან კარგად აკეთებენ. საუკეთესო ფილმები, როგორც წესი, ის ფილმებია, რომლებშიც არცერთი ცნობილი სახელი არ ფიგურირებს პრაიმ-თაიმიდან. ყველაზე საინტერესო აღმოჩენები ხშირად იმ კინორეჟისორების ნამუშევრებია, რომლებიც ამჟამად არ იღებენ სტუდიურ ფილმებს (და ამ ეპოქაში ეს მოიცავს სტრიმინგ ფილმების შექმნას კორპორატიული ტექნოგიგანტებისთვის, როგორიცაა Netflix-ი ან Amazon-ი). ყოველთვის ამაღელვებელია ამ ახალგაზრდა კინორეჟისორების ნახვა, რომლებიც აღფრთოვანებულები არიან სანდენსზე ჩამოსვლით და თავიანთი ფილმის წარდგენით. ფესტივალი აღარ იღებს ისეთ დიდ ყურადღებას, როგორც წარსულში და ვფიქრობ, ეს სავსებით ნორმალურია, რადგან მთავარია, რომ ისინი ამ მცირე ფილმებს აჩვენებენ და აუდიტორიასთან დაკავშირების საშუალებას აძლევენ. წლიდან წლამდე, სანდენსის ყველაზე ამაღელვებელი ნაწილია ვინმე ახლისა და ისეთი ფილმების აღმოჩენა, რომელთა შესახებ აქამდე არავის სმენია. წლევანდელი გამორჩეული ნამუშევრებია: „თუ წავალ, მომენატრებიან?“, „ცხელი წყალი“, „ყველანი კენმიურის ქუჩაზე“, „ჩამოსული“. მიუხედავად იმისა, რომ სანდენსი კვლავ აგრძელებს ამ ყველა ბრწყინვალე ახალი ინდი-ფილმის ჩვენებას, დღესდღეობით მას გარკვეული პრობლემები აქვს. ფესტივალი, სამწუხაროდ, იქცა კორპორატიულ მანქანად, რომელსაც სანდენსის ინსტიტუტი და კულისებს მიღმა მოქმედი აღმასრულებლები მართავენ, რომელთა სახელებიც არავინ იცის. ის ბიზნესად მოქმედ ბიზნესს ჰგავს და არა იმ თავისუფალ ხელოვნების ფესტივალს, როგორიც ის ადრეულ წლებში იყო. ბილეთების ფასებმა წარმოუდგენელ ზღვარს მიაღწია (35 დოლარი ერთ ფილმზე?!) და, დიახ, უნდა ითქვას, რომ ფესტივალი პარკ სიტიში, იუტაში, აღარ ჯდება. სანდენსი უკვე დიდი ხანია დაპირისპირებაშია პარკ სიტისთან. პირველი 10 წლის განმავლობაში, როდესაც ფესტივალს ვესწრებოდი, ყველაფერი საკმაოდ შეუფერხებლად მიდიოდა. მაგრამ შემდეგ ის ზედმეტად დიდი და პომპეზური გახდა, ქალაქი ფესტივალს მოთხილამურეებს ამჯობინებს, ადგილები შეიცვალა, თ