„საშინელი“: სოფი ტერნერი და კიტ ჰარინგტონი ნატაშა ქერმანის მისტიკურ, მაგრამ არათანაბარ „ონიბაბას“ რიფში

ყველა ხელოვანს სურს, რომ მისი ნამუშევრის ან სახელის მიხედვით ზედსართავი სახელი შეიქმნას – სიტყვა, რომელიც ახლახან თავად გამოვიყენე, როგორც ზმნა და რომელსაც ჩემი მართლწერის შემოწმება არ ცნობს. ზუსტად ისე, როგორც სიტყვა „ზმნა“, რომელიც მე ფაქტობრივად „დავზმნე“. სწორედ ამგვარად იქცევა ფრანც კაფკას მახრჩობელა ბიუროკრატიულ სოციალურ საშინელებებს გამომხატველი ამბები „კაფკაესკურად“, ხოლო ყოველდღიური გმირების შესახებ თრილერები პარანოიდულ, მაღალი კონცეფციის, სიცოცხლე-სიკვდილის სიტუაციებში „ჰიჩკოკისეულად“. რა დიდი კომპლიმენტია, როდესაც შენი სახელი მთელ ჟანრს, თემასა და განწყობას უკავშირდება. რა თქმა უნდა, ეს ხელოვნების ნიმუშებსაც ემართება, მაშინაც კი, თუ რეჟისორი ნაკლებად ცნობილია. ნატაშა ქერმანის „საშინელი“ – პირქუში ზებუნებრივი ამბავი, რომელიც მე-15 საუკუნეში ვითარდება – მოგვითხრობს ორ ქალზე, რომლებიც ქურდებად და მკვლელებად იქცევიან, მას შემდეგ, რაც ოჯახის უფროსი ვარდების ომში იღუპება. მათ შორის კიდევ ერთი მამაკაცი ჩნდება, რაც ოჯახში კონფლიქტს იწვევს, საბოლოოდ კი მეტ ძალადობასა და საშინელებაში გადაიზრდება. ქერმანის ფილმს დიდი კავშირი არ აქვს იაპონელი რეჟისორის, კანეტო შინდოს, ზოგად ფილმოგრაფიასთან, მაგრამ ის ნამდვილად ეყრდნობა მის 1964 წლის კლასიკურ ნამუშევარს „ონიბაბა“, რაც „საშინელს“ „ონიბაბაესკურს“, ან სულ მცირე, „ონიბაბისებურს“ ხდის. თუ „ონიბაბა“ არასდროს გინახავთ, სასწრაფოდ შეაჩერეთ კითხვა და ნახეთ, შემდეგ კი კვლავ დაუბრუნდით სტატიას. ან უბრალოდ გააგრძელეთ და შეიტყვეთ, რომ ქერმანის ფილმი – იგივე შინ ბუდისტური იგავიდან ადაპტირებული – არათანაბარი ახალი ვერსიაა. „საშინელი“ სასოწარკვეთილების და, სამართლიანობისთვის, შიშის ხელშესახებ გრძნობას გადმოსცემს. მაგრამ მსახიობთა არაერთგვაროვანი გუნდი მალევე იქცევა ყურადღების გამფანტველ ფაქტორად და ფილმს არასრულყოფილს ტოვებს. „სამეფო კარის თამაშების“ ვარსკვლავი სოფი ტერნერი განასახიერებს ანას, რომლის მეუღლეც ომში წავიდა და ის, ასევე დედამთილი, მორვენი, მარტო დატოვა თავის გადასარჩენად. ზამთარი ახლოვდება (ჰმმ), და ქალებს მარტო უწევთ თავის გატანა. მორვენი, რომელსაც მარშა გეი ჰარდენი თამაშობს, მეზობლების გაძარცვას იწყებს, შემდეგ კი უიღბლო გამვლელებს კლავს. როდესაც ანას ბავშვობის მეგობარი ჯაგო, რომელსაც „სამეფო კარის თამაშების“ კიდევ ერთი ვარსკვლავი, კიტ ჰარინგტონი თამაშობს, ამბავს მოიტანს ანას მეუღლის მოკვლის შესახებ, მორვენი თავის მკვლელობათა სერიას აჩქარებს და ანას აიძულებს მონაწილეობას. ანა ღვთისმოსავი ახალგაზრდა ქალია, ან სულ მცირე, სურს ასეთი იყოს. მას არაფერი აქვს და სულ უფრო მეტად აწამებს დედამთილი, მაგრამ ის ყოველ კვირა ეკლესიაში დადის და ცდილობს დაძლიოს მეზობლის სიმდიდრისა და ოჯახის მიმართ თავისი სიხარბე. რაც, დიახ, აშკარად შურია და არა სიხარბე, მაგრამ ანა მას მაინც სიხარბეს უწოდებს. ან ის წირვაზე არ აქცევს ყურადღებას, ან მის ქალაქში არაოპტიმალური მღვდელია. მორვენი სიხარბით არის სავსე, ამას არავინ უარყოფს, მაგრამ ანას შური შეიძლება მისი დაღუპვის მიზეზი გახდეს და, როდესაც ის ჯაგოს დაახლოების მცდელობებს დაეთანხმება, მისმა ვნებამ შეიძლება დაეხმაროს ან არ დაეხმაროს. დიახ, ტყეში ზებუნებრივი ურჩხული რაინდიც დახეტიალობს. ანა ხედავს, როგორ კვეთს ის ხალხს თავებს, მაგრამ არავინ სჯერა მისი, და დიახ, ეს, რა თქმა უნდა, მოგვიანებით მნიშვნელოვანი იქნება. „საშინელის“ ზედაპირული გაყიდვის წერტილი, ვეჭვობ, ტერნერისა და ჰარინგტონის კვლავ შუასაუკუნეების კოსტიუმებში ხილვაა. ამჯერად ისინი ერთმანეთს თვალებით ეტრფოდნენ, ნაცვლად იმისა, რომ და-ძმას თამაშობდნენ, რომლებიც სულ მცირე შვიდი სეზონის განმავლობაში მსოფლიოს საპირისპირო მხარეს ცხოვრობდნენ. ტერნერი ფაქტობრივი ვარსკვლავია და ის გონივრულად პოულობს ცოდვას ანას გულში, შემდეგ კი მას კეთილი განზრახვებით მთლიანად თრგუნავს. ანას ისტორიას სურს იყოს ფემინისტური ეპოქაში, როდესაც ქალის დამოუკიდებლობას ყველა მხრიდან უტევდა სოციალური მოლოდინები, რელიგიური ჩაგვრა და შიმშილისა და ძალადობის საფრთხეები. ის შესანიშნავია ამ გარემოში. თუმცა მას ჩრდილავს ჰარდენი, რომელიც მორვენს ბოროტი ჯადოქარივით თამაშობს, ეგოისტურად ეკიდება ანას, როგორც სიცოცხლის ხაზს, თან მას ჯოჯოხეთში მიათრევს. ჰარდენი ოსტატურად ცვლის სახეებს – ჩაგრული მოხუცი ქალისგან, რომელიც რძლის მსხვერპლის გარეშე მოკვდებოდა, ეშმაკურ ბოროტმოქმედამდე, რომელიც თითებს მკვლელობის იარაღზე შემოხვევს, თითქოს მის ხელებს როგორმე ტუჩების ალოკვა შეეძლოს. ის იმდენად სცენის მიმთვისებელია, რომ ტერნერის ჩრდილს ვერ გაექცევა, მაგრამ სამართლიანობისთვის, ეს მათი პერსონაჟების დინამიკაა და დასასრულს სცენარისტი/რეჟისორი ქერმანი ამტკიცებს, რომ დისბალანსი განზრახული იყო. უბრალოდ, ეს ყოველთვის არ ემსახურებოდა ნარატივის საუკეთესო საჭიროებებს, რადგან „საშინელის“ დიდი ნაწილი ანას თავმდაბალი პერსპექტივიდან არის მოთხრობილი, ამიტომ, როდესაც ჰარდენი ეკრანიდან ქრება, ვკითხულობთ, როდის დაბრუნდება ის. და შემდეგ არის ჰარინგტონი, რომელიც ცდილობდა „სამეფო კარის თამაშების“ შემდეგ ჰოლივუდის გულისმტკენად ქცეულიყო, სასიამოვნო, კამპურ ფილმში „პომპეი“, რომელიც „გლადიატორისა“ და „ტიტანიკის“ ნაზავი იყო. ქერმანის ფილმში ჰარინგტონი მეორეხარისხოვანი მსახიობის რეჟიმშია, მაგრამ უჩვეულოდ პირდაპირი გაგებით. ის იმდენად პერსონაჟს არ თამაშობს, რამდენადაც მეორეხარისხოვან მსახიობს, კონკრეტულად კი ტომ ჰარდის მის ყველაზე უკმაყოფილო მდგომარეობაში. ჰარინგტონს შეუძლია წუწუნი, ამას არავინ უარყოფს. მას უბრალოდ არ გამოსდის წუწუნი ტომ ჰარდისეული წუწუნის გარეშე. ის ამას როგორღაც ახერხებს, მაგრამ მაინც სახალისოა, და ის ფაქტი, რომ ჰარდენი ამ ფილმში უმაღლეს დონეზე კარგია, ჰარინგტონის „თითქმის ტომ ჰარდის“ პერსონას დამატებით ყურადღების გამფანტველად აქცევს. ქერმანის ფილმი არ არის...