„სათამაშოების ისტორია“ და თაობათა სხვაობა: რატომ ვეღარ ხიბლავს პიქსარი თანამედროვე ბავშვებს?

წარმოიდგინეთ: 1995 წელია და მე 12 წლის ვარ. იმ დროს მეგონა, რომ ანიმაციური ფილმებისთვის „ზედმეტად მაგარი“ ვიყავი, რადგან მათ „ბავშვურ გართობად“ ვთვლიდი. თუმცა, მამაჩემმა, რომელსაც დისნეის რენესანსის ყველა ფილმზე დავყავდი, მოინდომა, ახალი ფილმი, „სათამაშოების ისტორია“ ენახა, რადგან თვლიდა, რომ სახალისო იქნებოდა. და მართლაც ასე აღმოჩნდა! სხვების მსგავსად, მეც შემიყვარდა ვუდი, ბაზი და ენდის დანარჩენი სათამაშოები, მას შემდეგ კი „სათამაშოების ისტორიის“ ყველა ფილმი ნანახი მაქვს. ჩემი შვილებიც კი წავიყვანე „სათამაშოების ისტორია 4“-ზე, რომელიც, ალბათ, საუკეთესოა ამ სერიაში. მაგრამ უცნაური ისაა, რომ მიუხედავად ჩემი სიყვარულისა ამ ფილმის მიმართ, ჩემს სტუდენტებს ის არ მოსწონთ. სინამდვილეში, უმეტესობას არც ერთი ფილმი არასდროს უნახავს. რატომ ხდება ეს? ვფიქრობ, შესაძლოა პასუხი მაქვს… ადრე, როდესაც თხრობის სწავლებას ვიწყებდი, ყოველთვის „სათამაშოების ისტორიის“ პირველ ფილმს ვიყენებდი მაგალითად. მისი სიუჟეტის სტრუქტურა იდეალურია, ამიტომ მარტივად ვასწავლიდი მეშვიდეკლასელებს სიუჟეტის გეგმაზე მუშაობას, სადაც ექსპოზიცია, აღმავალი მოქმედება, კულმინაცია, დაღმავალი მოქმედება და ეპილოგი მკაფიოდ იყო წარმოდგენილი. მაგრამ წლების განმავლობაში შევამჩნიე, რომ სულ უფრო ნაკლებ სტუდენტს აქვს ნანახი ამ ფილმებიდან თუნდაც ერთი, არაფერს ვამბობ ორიგინალზე. სინამდვილეში, როდესაც პიქსარის ნებისმიერ ფილმზე ვსაუბრობ, რამდენიმე მათგანს „მანქანები“ ან „ნემოს ძიებაში“ აქვს ნანახი, მაგრამ „კორპორაცია მონსტრები“? არა. „უდიდესები“? რა არის ეს? „WALL-E“? რაო, „WALL-E“? უფრო თანამედროვე პიქსარის ფილმებიც კი, მაგალითად, „შინაგანი სამყარო 2“, რომელიც სალაროებში უზარმაზარი წარმატება იყო, ჩემს ბავშვებში უემოციო მზერას იწვევს. ვფიქრობ: „რა ხდება?“ მე ქალაქის შიდა სკოლაში ვმუშაობ, ამიტომ შესაძლოა ასეთი ფილმები არ აინტერესებთ? მაგრამ არა. თითქმის ყველა ჩემს მოსწავლეს ნანახი აქვს „მოანა“, „ენკანტო“ და „გაყინული“. ბევრი მათგანი MCU-ს ფილმებსაც უყურებს, ზოგიერთს კი „ვარსკვლავური ომების“ სერიაც კი აქვს ნანახი. მაგრამ როდესაც საქმე Disney+-ზე პიქსარის კატალოგს ეხება, ვხვდები, რომ უმეტესობა არც კი ცდილობს მის ჩართვას, რაც მაბნევს. რატომ არ უყურებენ ჩემი სტუდენტები პიქსარის ფილმებს, განსაკუთრებით კი „სათამაშოების ისტორიას“, რომელიც კომპანიის მთავარი ნამუშევარია? პასუხი მოულოდნელად მაშინ გამიჩნდა, როდესაც ერთ-ერთმა მოსწავლემ მითხრა, რომ მას ნანახი ჰქონდა.... „მამაჩემს მოსწონს ის ფილმი,“ – თქვა ხსენებულმა მოსწავლემ, შემდეგ კი დაამატა: „მაგრამ მე – არა.“ როდესაც ვკითხე, რატომ, მან მხრები აიჩეჩა და თქვა: „მოძველებული ხალხისთვის იყო, მგონი.“ გასაგებია. პირველი ფილმი, თუმცა თავის დროზე ვიზუალურად შთამბეჭდავი იყო, დღევანდელი სტანდარტებით უკვე მოძველებულად გამოიყურება. მაგრამ, ვფიქრობ, ის მხოლოდ ვიზუალურ მხარეს არ გულისხმობდა. ვფიქრობ, მას ის გულისხმობდა, რომ თავად ფილმის შინაარსი მოძველებული იყო. მაგალითად, ბავშვობაში მეც უცნაურად მიმაჩნდა, რომ მთავარი გმირი კოვბოი იყო. ახლა ვესტერნები მიყვარს, მაგრამ ბავშვობაში მინდოდა, რომ ბაზ ლაითირი ყოფილიყო მთავარი გმირი, რადგან ასტრონავტები მომწონდა. თუმცა, რაც უფრო ვბერდები, მით უფრო ვხვდები, რომ „სათამაშოების ისტორიის“ მთელი ხიბლი ძველ, უბრალო დროში დაბრუნებას გულისხმობს. და ამაში მხოლოდ ზოგადად ბავშვობას არ ვგულისხმობ. ვგულისხმობ იმ ადამიანების ბავშვობას, ვინც პირველი ფილმი შექმნა. კოვბოები, რეტრო ასტრონავტები და ენდის ოთახში არსებული მრავალი კლასიკური სათამაშო ნამდვილად ჩემს ეპოქამდე გაცილებით ადრეული იყო. არ იყო არც „ჭექაქუხილის კატები“, არც „ნინძა კუები“ ან სხვა ისეთი სათამაშოები, რომლებთანაც მე გავიზარდე. არა. მაშინ ფილმი ჩემთვის სათამაშოების იდეით იყო საინტერესო და არა თავად სათამაშოებით, რომლებიც მამაჩემს შეეძლო ეთამაშა ახალგაზრდობაში. მაგრამ დღეს, როდესაც ბევრ ბავშვს თითქმის დაბადებიდან აქვს მობილური ტელეფონები და პლანშეტები, სათამაშოებით თამაშის იდეა, სავარაუდოდ, აღარ ხიბლავს დღევანდელ ბავშვებს. „სათამაშოების ისტორია 5“-ის ახალი თრეილერის ნახვის შემდეგ, ვფიქრობ, პიქსარს აღარც კი ადარდებს ბავშვებზე მორგებული კონტენტი. ყოველთვის მიმაჩნდა, რომ დისნეის ანიმაციური განყოფილება პირველ რიგში ბავშვებისთვის იყო განკუთვნილი, მშობლებისთვის კი – მეორე რიგში, ხოლო პიქსარი იყო ისეთი რამ, რითაც თანაბრად შეეძლოთ ბავშვებსაც და მოზრდილებსაც ისიამოვნათ. ამიტომაც ადრე პიქსარი ყოველთვის აშკარა ფავორიტი იყო ოსკარზე საუკეთესო ანიმაციური ფილმის კატეგორიაში (დღემდე მათ 11 ოსკარი აქვთ მოგებული). თუმცა, ვფიქრობ, ყველაფერი ნამდვილად შეიცვალა ფილმ „სული“-ს შემდეგ, რომელიც ყოველთვის მოზრდილებისთვის შექმნილად მიმაჩნდა (ეს ერთადერთი პიქსარის ფილმია, რომლის დასრულებაც ჩემს შვილებს სულ არ აინტერესებთ). „სათამაშოების ისტორია 5“-ის ახალი თრეილერის ნახვის შემდეგ, ისეთი შეგრძნება მაქვს, რომ ეს ფილმი აღარც კი ცდილობს ბავშვებზე იყოს გათვლილი. ის პირდაპირ მოზრდილებზეა ორიენტირებული. რატომ ვამბობ ამას? ერთი მიზეზი ისაა, რომ მასში არის ხუმრობა გამელოტებაზე. დიახ, ვიცი, რომ ბავშვებს მელოტი კაცები ეცინებათ (ეს მე კარგად ვიცი, ჩემს მოსწავლეებს ყოველთვის ეცინებათ, როცა ჩემს მელოტ თავზე ვხუმრობ), მაგრამ ვგრძნობ, რომ ვუდის გამელოტებაზე რეაქცია უფრო მეტად...