სოფი ტერნერი და კიტ ჰერინგტონი „შემაძრწუნებელში“ – ნატაშა ქერმანის არაერთგვაროვანი „ონიბაბას“ რიფი

ყველა ხელოვანს სურს, მისი ნამუშევარი ზედსართავი სახელივით გამოიყენონ ხოლმე. ამ წინადადებაში ახლახან გამოვიყენე სიტყვა „ზმნა“ ზმნად და ჩემი მართლწერის შემმოწმებელი უარს ამბობს მის აღიარებაზე — ისევე როგორც სიტყვა „გაზმნული“, რომელშიც სიტყვა „ზმნა“ სიტყვასიტყვით გავაზმნე. ასე იქცევა ფრანც კაფკას მახრჩობელა ბიუროკრატიულ სოციალურ საშინელებებს გამომხატველი ამბები „კაფკაესკად“, ხოლო ყოველდღიურ გმირებზე პარანოიულ, მაღალი კონცეფციის, სიცოცხლე-სიკვდილის სიტუაციებში შექმნილი თრილერები – „ჰიჩკოკისეულად“. რა დიდი კომპლიმენტია, როდესაც შენი სახელი მთელ ჟანრთან, თემასთან და განწყობასთან ასოცირდება. რა თქმა უნდა, ეს ხელოვნების ნიმუშებსაც ემართებათ, მაშინაც კი, თუ რეჟისორი ნაკლებად ცნობილია. ნატაშა ქერმანის „შემაძრწუნებელი“, მე-15 საუკუნეში განვითარებული პირქუში ზებუნებრივი ამბავი, მოგვითხრობს ორ ქალზე, რომლებიც ქურდებად და მკვლელებად იქცევიან მას შემდეგ, რაც ოჯახის უფროსი ვარდების ომში იღუპება. მათ შორის კიდევ ერთი მამაკაცი ჩნდება, რაც ოჯახში კონფლიქტს იწვევს, საბოლოოდ კი მეტი ძალადობითა და საშინელებით სრულდება. ქერმანის ფილმს დიდი საერთო არ აქვს იაპონელი რეჟისორის, კანეტო შინდოს საერთო ფილმოგრაფიასთან, მაგრამ ის ნამდვილად ეფუძნება მის 1964 წლის კლასიკურ ნაწარმოებს „ონიბაბა“, რაც „შემაძრწუნებელს“ ან „ონიბაბაესკს“, ან სულ მცირე „ონიბაბას სტილის“ ფილმად აქცევს. თუ არასდროს გინახავთ „ონიბაბა“, შეწყვიტეთ რასაც აკეთებთ და დაბრუნდით ბროკოლის მირთმევის შემდეგ. ან უბრალოდ გააგრძელეთ და გაიგეთ, რომ ქერმანის ფილმი — ადაპტირებული იგივე შინ ბუდისტური იგავიდან — არაერთგვაროვანი ახალი ინტერპრეტაციაა. „შემაძრწუნებელი“ სასოწარკვეთილების და, სამართლიანობისთვის, შიშის ხელშესახებ გრძნობას გადმოსცემს. მაგრამ არაერთგვაროვანი სამსახიობო შემადგენლობა სწრაფად იქცევა ყურადღების გამფანტველ ფაქტორად და ფილმს დაუხვეწავად ტოვებს. „სამეფო კარის თამაშების“ ვარსკვლავი სოფი ტერნერი განასახიერებს ანას, რომლის ქმარი ომში წავიდა და ის, ასევე დედამთილი მორვენი, მარტონი დატოვა თავის მოვლაში. ზამთარი მოდის (ჰმმ), და ქალებს გადარჩენისთვის თავად უნდა იზრუნონ. მორვენი, რომელსაც მარშა გეი ჰარდენი თამაშობს, მეზობლების ძარცვას იწყებს, შემდეგ კი უბედურ გამვლელებს კლავს. როდესაც ანას ბავშვობის მეგობარი იაგო, „სამეფო კარის თამაშების“ კიდევ ერთი ვარსკვლავის, კიტ ჰერინგტონის შესრულებით, ამბობს, რომ ანას ქმარი მოკლეს, მორვენი თავისი მკვლელობების ტემპს აჩქარებს და ანას აიძულებს მონაწილეობას. ანა ღვთისმოსავი ახალგაზრდა ქალია, ან სულ მცირე, ასე სურს იყოს. მას არაფერი აქვს და დედამთილი სულ უფრო მეტად ტანჯავს, მაგრამ ის ყოველ კვირას დადის ეკლესიაში და ცდილობს დაძლიოს მეზობლის სიმდიდრისა და ოჯახის მიმართ სიხარბე. ეს, დიახ, აშკარად შურია და არა სიხარბე, მაგრამ ანა მაინც სიხარბეს უწოდებს. ან ის წირვაზე ყურადღებით არ არის, ან მის ქალაქში არცთუ საუკეთესო მღვდელი ჰყავთ. მორვენი სიხარბით არის სავსე, ამაზე არავინ დაობს, მაგრამ ანას შურმა შესაძლოა ის დაღუპოს და როდესაც იაგოს წინსვლებს დათანხმდება, მისმა ვნებამ შეიძლება დაეხმაროს ან არ დაეხმაროს. ჰო, და კიდევ, ტყეში ზებუნებრივი ურჩხული რაინდი დახეტიალობს. ანა ხედავს, როგორ კვეთს ის ადამიანებს თავებს, მაგრამ სხვა არავინ უჯერებს და დიახ, ცხადია, ეს მოგვიანებით მნიშვნელოვანი იქნება. „შემაძრწუნებლის“ ზედაპირული გაყიდვების წერტილი, ვვარაუდობ, არის ტერნერისა და ჰერინგტონის ისევ შუა საუკუნეების კოსტიუმებში ხილვა. ამჯერად ისინი ერთმანეთს ეფლირტავებიან, ნაცვლად იმისა, რომ და-ძმას თამაშობდნენ, რომლებიც სულ მცირე შვიდი სეზონის განმავლობაში მსოფლიოს საპირისპირო მხარეებზე ცხოვრობდნენ. ტერნერი ფილმის ნამდვილი ვარსკვლავია და ის გონივრულად პოულობს ცოდვას ანას გულში, შემდეგ კი მას კეთილი განზრახვებით თრგუნავს. ანას ისტორიას სურს იყოს ფემინისტური ეპოქაში, როდესაც ქალის დამოუკიდებლობას ყველა მხრიდან ესხმოდა თავს სოციალური მოლოდინები, რელიგიური ჩაგვრა და შიმშილისა და ძალადობის საფრთხეები. ის შესანიშნავია ამ გარემოში. თუმცა, მასზე უკეთესია ჰარდენი, რომელიც მორვენს ბოროტ ჯადოქარივით თამაშობს, ეგოისტურად ეკიდება ანას, როგორც სიცოცხლის ხაზს, თან მას ჯოჯოხეთში მიათრევს. ჰარდენი ოსტატურად იცვლის სახეს დაჩაგრული მოხუცი ქალისგან, რომელიც გარდაიცვლებოდა რძლის მსხვერპლის გარეშე, და ეშმაკური ბოროტმოქმედისგან, რომელიც თითებს მკვლელობის იარაღზე იხვევს, თითქოს მის ხელებს როგორღაც შეეძლოთ ტუჩების მოლოკვა. ის იმდენად ყურადღების ცენტრშია, რომ ტერნერს ჩრდილავს, მაგრამ სამართლიანობისთვის, ეს მათი პერსონაჟების დინამიკაა და დასასრულს სცენარისტ/რეჟისორი ქერმანი ამტკიცებს, რომ დისბალანსი განზრახული იყო. მან ყოველთვის არ მოემსახურა ნარატივის საუკეთესო მოთხოვნილებებს, რადგან „შემაძრწუნებლის“ დიდი ნაწილი ანას მორჩილი პერსპექტივიდან არის ნაჩვენები, ამიტომ როდესაც ჰარდენი ეკრანზე არ არის, გვაინტერესებს, როდის დაბრუნდება ის. და შემდეგ არის ჰერინგტონი, რომელიც ცდილობდა „სამეფო კარის თამაშების“ შემდეგ ჰოლივუდის გულისამაჩუყებლად ექცია თავი, სასიამოვნოდ ექსტრავაგანტულ „გლადიატორი“-„ტიტანიკის“ ნოკოფში, „პომპეიში“. ქერმანის ფილმში ჰერინგტონი პერსონაჟის მსახიობის რეჟიმშია, მაგრამ უჩვეულოდ პირდაპირი გაგებით. ის იმდენად პერსონაჟს არ თამაშობს, რამდენადაც პერსონაჟის მსახიობს, კონკრეტულად კი ტომ ჰარდის მის ყველაზე უკმაყოფილო მდგომარეობაში. ჰერინგტონს შეუძლია ბუზღუნი, ამას არავინ უარყოფს. მას უბრალოდ არ შეუძლია ბუზღუნი ისე, რომ ჰარდის არ დაემსგავსოს. ის როგორღაც ახერხებს ამას, მაგრამ მაინც სახალისოა, და ის ფაქტი, რომ ჰარდენი აქ შეუდარებელია, ჰერინგტონის „ტომ ჰარდისეულ“ პერსონას განსაკუთრებით ყურადღების გამფანტველს ხდის. ქერმანის ფილმი არ არის