ორივე ჰიტის პერსონაჟებმა უკურეაქცია გამოიწვია. მაგრამ ხომ არ გამორჩათ კრიტიკოსებს მთავარი? ავტორი: დევიდ ქოლმენი იმის მიუხედავად, რომ ისინი ტექნიკურად „სპორტის“ ჟანრს მიეკუთვნებიან, ებრაელ მაგიდის ჩოგბურთის თაღლითზე ფილმ „მარტი სუპრიმს“ და გეი ჰოკეისტების ცხარე სატელევიზიო სერიალ „გახურებულ მეტოქეობას“ თითქმის არაფერი აქვთ საერთო. და მაინც, ჯოშ სეფდის ოსკარის ნომინანტმა და ჯეიკობ ტიერნის სატელევიზიო ფენომენმა აუდიტორიის ნაწილი მსგავსი გზებით გააღიზიანა. კრიტიკოსები ამბობენ, რომ ორივე ნამუშევარი უხერხულ სტერეოტიპებს წარმოაჩენს, რომლებიც ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში გამოიყენებოდა შესაბამისი ებრაული და გეი მოსახლეობის მარგინალიზებისთვის. „მარტი მაუზერის“ შემთხვევაში, ეს არის ხელმოჭერილი, მატყუარა თაღლითის პერსონაჟი, რომელიც ყველაფერს გააკეთებს და ყველას გაყიდის ფულის გამო. ილია როზანოვისა და შეინ ჰოლანდერის შემთხვევაში, ეს ფსიქოლოგიის სახელმძღვანელოს კარიკატურებია, ორივენი კუნთებით განასახიერებენ ნარცისულ, დეკადენტურ სექსუალურ ლტოლვას ყოველგვარი მიჯაჭვულობისა და ინტიმურობის გარეშე. და ამდენი აღიარებისა და პოპულარობის მიუხედავად, ეს ნამუშევრები კრიტიკოსებმა უარყოფითად შეაფასეს უშნო ტროპების გამოყენების გამო. ღალატის შეგრძნებას ისიც ართულებს, რომ „მარტი სუპრიმი“ ებრაელმა სეფდიმ შექმნა, ხოლო „გახურებული მეტოქეობა“ – გეი ტიერნიმ. პერსონაჟები არც ჰოლივუდური ტიპაჟების სიყვარულით განსახიერებას ცდილობენ. მარტი არ არის კულტურული, ფერადი და ნევროტული, იდიშზე ემოციური შეძახილებისკენ მიდრეკილი. ილია და შეინი არ არიან მგრძნობიარენი, ელეგანტურები და კრეატიულები და მათ არ აქვთ დრაგ-სცენა. სანაცვლოდ, მარტი ყველას ატყუებს, თანამშრომელს იარაღის მუქარით ართმევს გასამრჯელოს და, ცნობილია, რომ ოსვენციმზე შოკისმომგვრელ ხუმრობას ისვრის. ამასობაში, წლების განმავლობაში შემთხვევითი, ფარული და კომპულსური შეხვედრების დროს, შეინი და ილია ძლივს ცვლიან თავაზიან სიტყვებს თავიანთი ვნებიანი, უპიროვნო კავშირების დროს, ერთმანეთს გვარებითაც კი მიმართავენ — ნახევრად ძმები, ნახევრად მეძავები. ესენი არ არიან „კარგი“ ვუდი ალენის ებრაელები ან „კარგი“ ტონი კუშნერის გეი პერსონაჟები. კრიტიკოსებისთვის ეს პერსონაჟები პოპ-კულტურული სტერეოტიპების ხანგრძლივ ისტორიას იხსენებენ. მტაცებელი ებრაელი ბოროტმოქმედი სვენგალიდან (რომელიც მე-19 საუკუნის ფრანგულ ბესტსელერ „ტრილბიში“ გახდა ცნობილი) 1991 წლის „დიდი ხუთეულის“ ოსკარის მფლობელ „კრავთა დუმილამდე“ (თავისი მტაცებელი ქვიარ ბოროტმოქმედით ბაფალო ბილით), მთელი საუკუნეა კოდირებული ცრურწმენა, რომელიც არც ისე გაქრა სამყაროდან. მაგრამ ადამიანებმა, რომლებიც ამგვარ არაადამიანურ პორტრეტებზე ამახვილებენ ყურადღებას, შესაძლოა, დაფიქრდნენ, რას აკეთებენ სეფდი და ტიერნი განსხვავებულად. როგორც „მარტი სუპრიმი“, ისე „გახურებული მეტოქეობა“ ჭკვიანურად იყენებენ ამ ასპექტებს, როგორც საწყის წერტილებს, რათა ნელ-ნელა გადახადონ ფარდა პერსონაჟების ჩახშობილ ადამიანურობას. საშიშროებებით სავსე 135 წუთის შემდეგ (რა დროსაც იგი საბოლოოდ მსოფლიო ჩემპიონატზე გადის და მცირე მორალურ გამარჯვებას აღწევს), მარტი დამცირებული ბრუნდება ნიუ-იორკში და პირდაპირ საავადმყოფოში მიდის, რათა მოინახულოს თავისი ახალშობილი ვაჟი და თავისი (დაქორწინებული) შეყვარებული რეიჩელი, მძინარე რეიჩელს ჩურჩულებს „მიყვარხარ“ – ეს გამოსყიდვის თავგანწირული მომენტია. ხოლო „გახურებულ მეტოქეობაში“, სასტუმროში რვაწლიანი ხანმოკლე შეხვედრების შემდეგ, შეინი დღეს ილიას სახლში ატარებს. ილია შეინს ამზადებს თინუსის სენდვიჩს და, პირველად, ისინი ერთმანეთს სახელებით მიმართავენ. როდესაც შეინი ამას ვერ იტანს, ჩვენ ვხედავთ დაზიანებულ ადამიანურობას ვნების მიღმა. თითქოს ორივე ნარატივმა გრძელვადიანი „მოტყუება“ დადგა, სადაც სტერეოტიპული ქცევა ყურადღების გადატანის ფორმად გვევლინება — და ის მოულოდნელი განთავისუფლებით ანაზღაურდება, როდესაც პერსონაჟების ფარული ადამიანურობა ვლინდება. ეს იმდენად ფიზიკური ექსპერიმენტია, რამდენადაც დრამა: დაძაბულობა ინახება სტერეოტიპის სახით და იზრდება, შემდეგ კი სირთულედ გარდაიქმნება. ეს ტექნიკა ჩანს ოსკარის კიდევ ერთ ნომინანტში, „სენტიმენტალურ ღირებულებაში“, სადაც სტელან სკარსგარდის გულგრილი მამა საბოლოოდ დაზარალებულად და არა ეგოისტად ვლინდება. ყველა ეს ნამუშევარი გვთავაზობს, რომ სტერეოტიპების თავიდან აცილება საჭირო არ არის — ისინი შეიძლება სტრატეგიულად იქნას გამოყენებული, როგორც ძლიერი ინგრედიენტები პერსონაჟებისთვის, რათა მათ დაუპირისპირდნენ. დიახ, ბევრი რამის თქმა შეიძლება ადამიანურობაზე, ემპათიასა და დღევანდელი ღირებულებების ჩამონათვალის დანარჩენ ნაწილზე. მაგრამ, როგორც მარტი, ილია და შეინი ნათლად აჩვენებენ, ეს ყოველთვის არ არის ინკლუზიური სპექტრი. რეალური ადამიანები რთულები და ეგოისტები არიან. რეალურ ადამიანებს სექსი და წარმატება სურთ. ყველას მოგება უნდა, არა მხოლოდ მათ, ვინც „პატრიარქატშია“ ჩარჩენილი. იმის ნაცვლად, რომ წარმომადგენლობა სრულყოფილ ერთეულად ვაკონტროლოთ, უნდა ვეცადოთ, ის რაც შეიძლება მრავალფეროვანი გავხადოთ. „გახურებული მეტოქეობა“ და „მარტი სუპრიმი“ ამტკიცებენ, რომ რთული პერსონაჟები და სტერეოტიპებიც კი შეიძლება იყოს დრამატული საშუალება, რომელიც გვეხმარება დავინახოთ და შევურიგდეთ ყველა სახის კონფლიქტურ ადამიანურ სურვილს. მსახიობებს სურთ დიაპაზონის ჩვენება. სამყაროსაც სურს.