ტომ ნუნანის დაუვიწყარი საშინელება: კრიტიკოსის „მანჰანტერი“ და პირველყოფილი შიში

ოუენ გლეიბერმანი, მთავარი კინოკრიტიკოსი. მიუხედავად ყველა იმ საშინელებათა ფილმისა, რაც მინახავს, საკმაოდ ადვილია ჩემი შეშინება მოულოდნელი ნახტომით (jump scare). შემიძლია ვუყურო კვირის გაცვეთილ სლეშერ-ფილმებს, და როდესაც ის ფორმულური, შოკისმომგვრელი კადრი ჩნდება, ბომბასტურ მუსიკასთან სინქრონში, საკმარისად მიმნდობი ვარ, რომ შევხტე. თუმცა, ჩემს ცხოვრებაში მხოლოდ სამჯერ მინახავს ფილმი, რომელმაც პირველყოფილი შიშისგან ძვლებში გამაცივა. პირველი იყო „კერი“ 1976 წელს. ის წარმოუდგენელი ფინალი, როდესაც ემი ირვინგის სუი კერი უაიტის საფლავისკენ იხრება და კერის სისხლიანი ხელი ნანგრევებიდან ამოყოფილი, სიტყვასიტყვით წამომახტუნა სკამიდან შიშისგან. შემდეგი შემთხვევა, როდესაც ასეთი დონის შიში განვიცადე, იყო „ფსიქოს“ პირველი ნახვა, რაც „კერის“ ნახვიდან რამდენიმე წლის შემდეგ მოხდა. ვგრძნობდი, როგორ ხევდა შხაპის სცენის შიშის ფაქტორი ჩემს სულში ხვრელს. ორივე ეს მომენტი შემძვრელი იყო. ჩემთვის, ეს კინოისტორიაში ორი უდიდესი შემძვრელი მომენტია, მაგრამ ისინი მაინც ძლიერ ვისცერული და კინესთეტიკურია. მაგრამ მესამედ, როდესაც ასეთი გამოცდილება მქონდა, სადაც ფილმმა ისე შემაშინა, რომ კინოთეატრში დარჩენის მეშინოდა, ეს სრულიად განსხვავებული რამ იყო. ეს იყო სცენა, სადაც ტომ ნუნანი, რომელიც ოთხშაბათს 74 წლის ასაკში გარდაიცვალა, პირველად გამოჩნდა მაიკლ მენის არაჩვეულებრივი ფილმის „მანჰანტერი“ სერიული მკვლელის როლში. ნუნანის მკვლელი საშიშად მაღალია, თავის ზედა ნახევარზე წინდის ნიღბით, უკნიდან კი ნაცრისფერი-ქერა თმის ღერები ამოჰყოფს თავს. მას სქელი ტუჩები აქვს, ერთი მათგანი დანაწიბურებიანია, რომლებიც დამცინავ ღიმილად იკეცება. გრძელ, მუქ ლურჯ აბრეშუმის პერანგში გამოწყობილი, თეთრი ლაქებით, ის დგას გვერდით მსხვერპლთან, რომელიც მოიტაცა — თაბლოიდის გაზეთის აკანკალებული არარაობა — რომელიც ინვალიდის ეტლზე აქვს დამაგრებული. მსხვერპლის ქუთუთოებზე მიწებებული თვალის სახვევის მოხევის შემდეგ, ის დაბლა უყურებს მას და ჩვენც, და ამბობს: „აი… მე ვარ.“ ჩვენ კი გაოცებულები ვართ. მას სურს, რომ მსხვერპლმა ნახოს ფოტოები (მისი მკვლელობების), რომლებსაც ის სლაიდ-პროექტორზე ათვალიერებს. „ხედავ?“ – ამბობს ის. ხმა – ეს შიშის ნაწილია – სრულიად განსხვავებულია იმისგან, რასაც ველოდით. ეს არ არის ავისმომასწავებელი ხმა. ის მშვიდია და უცნაურად ნეიტრალური, თითქმის ნაზი თავისი წყვეტილი დაუცველობით; ეს არის იმ ადამიანის ხმა, რომლის ემოციებიც მთლიანად განცალკევებულია მისი ქმედებებისგან. და ამ მომენტში, ამ გამოუვალ ფრიკის მოსმენისას, გავიწყდება ყველა ფსიქოპათი მკვლელი, რომელიც ოდესმე გინახავს ფილმში. იმიტომ, რომ ისინი უბრალო კინოპერსონაჟები იყვნენ. ეს, მეორეს მხრივ, არის ის, თუ როგორ გამოიყურება და ჟღერს ასეთი ადამიანი სინამდვილეში. და სწორედ ასეთი შეგრძნება შეიძლება იყოს მის კლანჭებში მოხვედრა. რადგან ეს უბრალო ბოროტმოქმედი არ არის. ეს არის ავადმყოფი არსება, რომელიც გააკეთებს… ყველაფერს. და სწორედ ეს, „მანჰანტერის“ პირველად ყურებისას, იყო ის პირველყოფილი შიში, რომელიც განვიცადე. ვგრძნობდი, თითქოს იმ ინვალიდის ეტლში ვიჯექი, აღუწერელ საშინელებასთან შეხვედრის მოლოდინში. „მანჰანტერი“ პირველად საპრემიერო ჩვენებაზე ვნახე, მისი გამოსვლის კვირას, 1986 წლის აგვისტოში, და მსგავსი არაფერი მენახა. დღემდე არ მინახავს. „მანჰანტერი“, რომელსაც თავდაპირველად „წითელი დრაკონი“ ერქვა (1981 წლის თომას ჰარისის რომანის სახელწოდება, რომელზეც ის დაფუძნებულია; სტუდიამ მას ეს უხარისხო სათაური დაარქვა), სამართლიანად ითვლება „კრავების დუმილის“ ორიგინალად. ეს არის ფილმი, რომელმაც წარმოადგინა დოქტორი ლექტერი, რომელსაც ბრაიან კოქსი ბოროტი ეშმაკობით ასრულებს. მაგრამ ეს „კრავების დუმილზე“ კიდევ უფრო დიდი ფილმია. ჩემთვის, ეს ოდესმე გადაღებული უდიდესი თრილერია. და ტომ ნუნანის შემზარავი შესრულება არის დიდი ნაწილი იმისა, რაც მას ასე დასამახსოვრებლად გამყინავს. დისტანციიდან, ჩვენ ვეცნობით პერსონაჟს, რომელსაც ის განასახიერებს, ფოტო-ლაბორატორიის ტექნიკოსს, სახელად ფრენსის დოლარჰაიდს, რომელიც ცხოვრობს ექსცენტრიულ, დანგრეულ მდინარისპირა სახლში, თაყვანს სცემს მთვარეს (მისი გიგანტური პლაკატები აქვს თავის ნესტიანად განათებულ მისაღებ ოთახში) და ფიქრობს, რომ ის არის წითელი დრაკონი, შურისმაძიებელი, რომელიც ადამიანებს „შეცვლის“ მათ მოკვლით, რათა ისინი მის მოსურნე ფიგურებად იქცნენ. ის კლავდა ოჯახებს ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეში. (მათთან საკუთარი ფურგონით მოგზაურობს.) ის სრულიად გარყვნილი ფსიქოპათია. მაგრამ ის ასევე თვალსაჩინოდ დაზიანებული, უცნაურად რთული ადამიანია. ლექტერი, რომელიც დოლარჰაიდის ნაბიჯებს საპატიმრო კამერიდან აკონტროლებს, მას „ძალიან მორცხვ ბიჭს“ უწოდებს. ამას გრძნობ ტომ ნუნანში, როგორც გიგანტურ მორცხვ ადამიანში. მაიკლ მენმა „მანჰანტერი“ ოსტატური, კლინიკური, მოძრავი ტექნო ლირიციზმით დაწერა და გადაიღო. მან ლაბირინთული დეტექტიური ისტორია ჰიპნოზურ 80-იანი წლების როკ ფსიქოდრამად წარმოაჩინა, სადაც Shriekback-ის „This Big Hush“ და The Prime Movers-ის „Strong as I Am“ ისევე მაცდურად იყო გამოყენებული, როგორც ნებისმიერი სკორსეზეს მიერ შერჩეული მუსიკა. მენი წიგნისგან ერთ-ერთი განსხვავება დოლარჰაიდის პერსონაჟის დახასიათებაა, რომელიც, რეჟისორის თქმით, ნაწილობრივ დაფუძნებულია მკვლელზე, რომელიც მან გაიცნო. მენთან თანამშრომლობისას, ნუნანმა, ნიუ-იორკის თეატრის მსახიობმა (ის მონაწილეობდა სემ შეპარდის „დამარხული ბავშვის“ ორიგინალურ Off Broadway დადგმაში 1978 წელს), ზუსტად იცოდა, რას აკეთებდა, თუმცა როლის მოპოვებასთან დაკავშირებით მოურიდებელი იყო. მენის მიერ ამ კვირაში გამოქვეყნებული ტვიტის მიხედვით, ნუნანმა კინაღამ ჩააგდო თავისი მოსმენა, რადგან გაღიზიანდა ჰა...